Cytaty na temat umarły
strona 6

„Urodziłam się Niemką i zawsze Niemką pozostanę. Musiałam zmienić obywatelstwo, gdy do władzy doszedł Hitler. Ameryka przyjęła mnie na swoje łono, gdy już nie miałam Ojczyzny, która by zasługiwała na to miano. Żyłam w tym kraju, respektowałam jego prawa. Umarł Roosevelt, a my musieliśmy pocieszać smutnych żołnierzy, którzy byli tak samo wstrząśnięci tym wydarzeniem jak my… Dotarliśmy aż do Holandii, na którą spadło jeszcze więcej rakiet V1 i V2 niż do tej pory. Te rakiety były zupełnie inne niż normalne bomby – uderzały bez ostrzeżenia. Jedynie optymizm pozwalał nam przetrwać. Na północy występowaliśmy przed oddziałami brytyjskimi. Zmieniliśmy nieco nasze dowcipy, gdyż w przeciwieństwie do Amerykanów Anglicy nie reagują tak szybko.”

Marlena Dietrich (1901–1992) aktorka i piosenkarka niemiecka

Źródło: Jestem po to, by kochać mnie. Wspomnienia, tłum. Eliza Borg i Maria Przybyłowska, wyd. Czytelnik, Warszawa 1993.

O optymiźmie, O ojczyźnie

„Bardziej niż umrzeć, chciałem tylko jednego: żyć.”

Edward Stachura (1937–1979) polski poeta, prozaik, pieśniarz i tłumacz

Dziennik. Zeszyty podróżne 1

„Spełnienie się to synonim śmierci. A jeżeli mózg nie umarł wcześniej niż reszta organizmu, to człowiek, twórca, myśliciel musi umierać nawet jeśli częściowo spełniony, to przecież nie do końca. Nie chciałbym się w tym sensie spełnić.”

Robert Stiller (1928–2016) polski tłumacz i pisarz

Źródło: wywiad Roberta Pucka z Robertem Stillerem https://web.archive.org/web/20150325092723/http://www.ferdys.com.pl/_pol/kolacja/robert_stiller.html

O śmierci, Sens

„Moją obsesją jest twarz, twarz innych. Ekspresja twarzy osoby, którą kochasz, jest bezwzględnym łącznikiem z istnieniem, czy nawet tak odważę się powiedzieć: z dobrem istnienia. Pewne zdarzenia czy „półzdarzenia”, pewne drobne nawet sytuacje, odczucia, nagle tę twarz naznaczają: zaczyna się na niej na przeciąg chwili rysować coś dla ciebie (może nawet tylko dla ciebie) niezwykłego, szczególnego, twarz ujawnia się w jakiejś niezwykłej intensywności, intensywności życia, i to jest piękne, nawet jeśli sama ekspresja nie ma nic wdzięcznego, i czujesz, że to piękno wprost zbawia świat. Doznanie jest właściwie radosne, wspaniałe, ale jednocześnie straszne, bolesne, bo czujesz zarazem w sobie absolutną niezgodę na to, że ta twarz kiedyś może umrzeć i że jest z tym pięknem, na którą ją stać, tak przelotna.”

Marek Bieńczyk (1956)

Źródło: Bogusław Deptuła, Radości melancholii http://www.dwutygodnik.com/artykul/3157/, Dwutygodnik.com, nr 92/2012.

O świecie, Cytaty o pięknie, Kochać się

„Cóż może się równać z doskonałością nieistnienia? (…) Pomyśl tylko, proszę: żadnych zmagań, trwóg ani lęków, żadnych cierpień ducha ni ciała, żadnych zwykłych przygód, i to w jakiej skali! Choćby się wszystkie złe moce związały i sprzysięgły przeciwko tobie, nie sięgną cię! O, doprawdy, niezrównane jest słodkie bezpieczeństwo umarłego! A jeśli jeszcze dodać, że nie jest ono niczym przelotnym, nietrwałym, przemijającym, że nic nie może odwołać go ani naruszyć, wówczas niezrównany zachwyt…
– A bodajeś szczezł – doszedł go słaby głos Automateusza, a tym słowom lakonicznym zawtórowało krótkie, lecz dosadne przekleństwo.”

Stanisław Lem książka Bajki robotów

Utwory, Bajki robotów
Źródło: Przyjaciel Automateusza

O cierpieniu

„Wszystko, co żyje, musi umrzeć, przechodząc poprzez naturę do wieczności.”

William Shakespeare (1564–1616) angielski poeta i dramatopisarz

All that lives must die, passing through nature to eternity. (ang.)

O naturze

„Gdyby ludzie wiedzieli, kiedy umrą, prawdopodobnie wcale by nie żyli.”

Terry Pratchett książka Kosiarz

Kosiarz (1991)

O ludziach

„Do diabła, latami byłem obiektem nieustannych napaści, ale w jakiś sposób dodawało mi to tylko energii. Moich krytyków miałem zawsze za skończonych dupków. Jeżeli świat dotrwa do następnego stulecia, ja też przetrwam, podczas gdy krytycy minionej epoki umrą w zapomnieniu, ustępując miejsca nowym krytykom, nowym dupkom.”

Charles Bukowski książka Hollywood

Hollywood

O świecie

„Czy blisko będziesz przy mnie, czy daleko,
Nie zmieni to w radość smutku mych dni:
W oczach twych bladą przymkniętych powieką,
Już położyłem umarłe swe sny.”

Wincenty Korab-Brzozowski (1877–1941) polski poeta piszący w języku polskim i francuskim, autor prozy poetyckiej, tłumacz literatury francuskiej …

Źródło: Czy blisko będziesz przy mnie, czy daleko... ze zbioru Węglem smutku i zgryzoty

Radość

„Z głodu nie umrzemy, ale jesteśmy biedni, a bieda zamienia człowieka w bydło.”

Ołeksandr Irwanec (1961)

Źródło: Łukasz Saturczak, Jestem starym sceptykiem http://www.dwutygodnik.com/artykul/4574/, Dwutygodnik.com nr 109/2013.

O głodzie

„Chyba tak naprawdę nie sposób pojąć, że rodzice kiedykolwiek umrą. To jak rozmyślanie o własnej śmierci.”

John Marsden (1950) Pisarz australijski

Seria Jutro, Jutro: Kiedy zaczęła się wojna

O śmierci, O rodzicach

„Bóg co miał powiedzieć, to powiedział i umarł, a księża od siebie gadają.”

Wiesław Myśliwski książka Widnokrąg

Widnokrąg (1996)

O Bogu

„Nie podejrzewałem, że mogę mieć jeszcze lepszą opinię o jakimkolwiek piłkarzu, niż miałem o Irlandczyku, ale urósł jeszcze bardziej w moich oczach na Stadio Delle Alpi. Z chwilą kiedy dostał żółtą kartkę i stało się jasne, że nie zagra w finale, podwoił swoje wysiłki, by drużyna jednak tam dotarła. Był to najbardziej empatyczny pokaz altruizmu, jaki kiedykolwiek widziałem na boisku. Walczył o każde źdźbło trawy, rywalizował, jakby raczej wolał umrzeć z wycieńczenia, niż przegrać – zainspirował wszystkich wokół siebie. Poczułem, że to zaszczyt być kojarzonym z takim graczem.”

Alex Ferguson (1941) szkocki trener piłkarski

o Royu Keanie po półfinale Pucharu Europy 1999.

O wysiłku, O trawie

„Przyjęcie do Kościoła Katolickiego biskupów – zwierzchników lefebrystów – oznacza, że Bractwo może umrzeć „śmiercią naturalną”. Lefebryści stracą bowiem biskupów, którzy mogliby ustanowić następców. A z kolei bez biskupów nie będą mogli w sposób ważny wyświęcać kolejnych księży. Czy taka była strategia postępowania Watykanu? Czy w drodze do jedności nie popełniono błędów?”

Jacek Prusak (1971) polski jezuita, dziennikarz

Źródło: Dlaczego Papież zdjął ekskomunikę z lefebrystów, „Tygodnik Powszechny” nr 6, 6 lutego 2009

O śmierci, O zdjęciach

„Ach, co za różnica, umrę w tym moim chorym świecie.”

Layne Staley (1967–2002) amerykański muzyk rockowy, wokalista

Ah, what’s the difference, I’ll die, in this sick world of mine. (ang.)
Z tekstów piosenek, Dirt (1992)
Źródło: Sickman

„Wypowiadał teraz matce umarłej te ciche, woniejące jak fiołki słowa, na nic nikomu nie przydatne, swojskie i obce, których dawniej nie rozumiał i nie cenił. Posyłał jej do zimnej głębi grobu wiadomość tamtymi słowy, iż wiosna przyszła znowu – iż ptaszek złotopióry, wiwilga boża-wola, którego tak lubili pokazywać sobie za dni szczęśliwych, upłynionych, którego śpiewu słuchać lubili w poranki wiosny, zjawił się skądsiś znowu i wśród gałęzi samotnego cedru niezrozumiałą mową swoją ogłasza niebiosom, morzu i ziemi szczęście powrotu przedwiośnia.”

Stefan Żeromski książka Przedwiośnie

Przedwiośnie

O szczęściu, O wiośnie, O matce, O woli

„Warto nauczyć się wstydzić i rumienić za samego siebie. Internet mnie pod tym względem przeraża. Kiedyś ogłoszono, że wokalistka duetu Roxette ma raka mózgu. Zrobiło mi się przykro, bo to straszne. Potem czytałam komentarze internautów i oczywiście 80% życzyło jej zdrowia, ale byli tacy, którzy pisali: dobrze jej tak. Ktoś, kto to napisał, powinien umrzeć przy klawiaturze po postawieniu kropki za tym zdaniem. Nie mieści mi się to w głowie.”

Katarzyna Nosowska (1971) polska piosenkarka rockowa

„Przegląd”, 16 czerwca 2006

O czytaniu

„Mówią na mnie Nu. „Nu” znaczy „dziewczyna”. Nie mam innego, osobistego imienia, bo nikt dotąd mi go nie nadał. Mój ojciec jest nieznany. Moją matkę mieszkańcy wioski przezywają Przeklętą. Nie przeszkadza im, że już umarła. Nienawiść, którą do niej czują, przekroczyła granicę śmierci. Prawdopodobnie moja matka jest upiorem, gdyż nie pochowano jej zgodnie z zasadami, tylko wywieziono ciało na pustynię. Nie nakarmiono jej ducha ryżowym kleikiem. Kiedy słyszę, jak zawodzi wiatr, to czasem myślę, że to duch mojej matki płacze z głodu.”

Izabela Szolc (1978) polska pisarka

Źródło: I to minie

O śmierci, O głodzie, O nienawiści, O matce

„Walczę i umrę jedynie dlatego, że w wychodku, jakim jest nasze życie, żyć nie mogę, to ubliża – słyszysz! – ubliża mi jako człowiekowi z godnością nie niewolniczą. Niech inni się bawią w hodowanie kwiatów czy socjalizmu, czy polskości, czy czego innego w wychodkowej (nawet nie klozetowej) atmosferze – ja nie mogę! To nie sentymentalizm, nie mazgajstwo, nie maszynka ewolucji społecznej, czy tam co, to zwyczajne człowieczeństwo. Chcę zwyciężyć, a bez walki, i to walki na ostre, jestem nie zapaśnikiem nawet, ale wprost bydlęciem, okładanym kijem czy nahajką. Rozumiesz chyba mnie. Nie rozpacz, nie poświęcenie mną kieruje, a chęć zwyciężenia i przygotowania zwycięstwa. Ostatnią moją ideą (…) jest konieczność wytworzenia w każdej partii, a tym bardziej naszej [PPS-Frakcja Rewolucyjna], funkcji siły fizycznej, funkcji, że użyję tak nieznośnego dla uszu „humanitarystów” określenia (histeryczne panny, nie znoszące drapania po szkle, ale znoszące pranie ich po pysku) funkcji „przemocy brutalnej”.”

Józef Piłsudski (1867–1935) polski działacz niepodległościowy i polityk, premier, Naczelnik Państwa, twórca tzw. rządów sanacyjnych

Źródło: list do Feliksa Perla, 1908, cyt. za: Andrzej Garlicki, Józef Piłsudski 1867–1935, Warszawa 1988.

O życiu, O piciu, O sile, O walce

„Pozostaw Polsce szczyptę wiary,
choć wolność położona w trumnie
choć ona zgasła w oczach szarych,
Wolność… nie może przecież umrzeć!”

Lusia Ogińska (1974)

Heda-Szary

O wierze, O wolności

„Lewica uważa, że jeśli mamy wysokie bezrobocie, to niemożność znalezienia pracy nie jest winą jednostki, tylko całego systemu, w tym rządu i sektora prywatnego, a człowiek bezrobotny i ubogi nie zasługuje na to, żeby umrzeć z głodu. Państwo to republika obywateli, więc powinno zadbać o to, żeby obywatele mieli co do garnka włożyć i mieli możliwość pracy – chociażby przez zlecanie robót publicznych. To zresztą system naczyń połączonych: przecież miejsca pracy powstają wtedy, gdy ludzie mają pieniądze na zakup towarów – a mają pieniądze, gdy mają pracę. Konserwatyści myślą inaczej. Uważają, że każdy dorosły powinien być własnym surowym ojcem, być niezależny, potrafić sam się o siebie zatroszczyć. Poleganie na rządzie prowadzi do zepsucia: surowy ojciec nie rozdaje ot tak dóbr, dzieci powinny się nauczyć na nie zarabiać.”

George Lakoff (1941) językoznawca amerykański

Źródło: rozmowa Katarzyny Wężyk, Prawica wojuje na słoniach, „Gazeta Wyborcza”, 23–24 sierpnia 2014.

O pieniądzach, O głodzie, O dzieciach, O ludziach

„Bóg w niebie, a na ziemi góry i doliny, drzewa i krzewy, kwiaty i zioła, strumienie i rzeki, potoki i potoczki wciąż podpowiadają człowiekowi, co ma robić i gdzie może znaleźć zgubioną drogę do raju. Ale ludzie stracili ten zmysł. Dlatego wolę tysiąc razy się pomylić, zwiedziony nakazami, których uznałem za stosowne posłuchać, niż jeden jedyny raz przeoczyć początek tego rozpoznania. Jeżeli nawet umrę, nie znalazłszy początku tej drogi, to i tak byłem jednym z tych, którzy tym szczęśliwym znalazcom pokazali, jak należy szukać, tęsknić i czekać.”

Joseph Wittig (1879–1949) niemiecki duchowny katolicki, teolog, poeta

Źródło: Tajemnicze nakazy

O Bogu, O ludziach, O czekaniu, O Kwiatach

„Chodźmy (…) zaryzykujmy niepotrzebnie życie. Bo jeżeli życie ma jakąś wartość, to polega ona na tym, że jej nie ma. Frei lebt wer sterben kann. Wolny żyje ten, kto umie umrzeć.”

Karen Blixen książka Den afrikanske farm

Pożegnanie z Afryką

O życiu

„I oto król Polski jak głupi pozwolił sobie umrzeć; muszę Ci wyznać, że nie lubię ludzi, którzy robią wszystko w niewłaściwym momencie.”

Fryderyk II Wielki (1712–1786)

uwaga zawarta w liście do brata Henryka na temat śmierci Augusta III Sasa.

O śmierci, O ludziach

„W ciągu ostatniego roku bardzo się starałem, żeby ograniczyć swoje wybryki… Więc myślę, że gdybym wiedział, że za niedługo umrę, pracowałbym tak ciężko, jak to tylko możliwe i bawiłbym się ostrzej niż kiedykolwiek.”

Brian Molko (1972) amerykańsko-brytyjski gitarzysta i wokalista (Placebo)

O myślach, O myśleniu

„Umrę, jeśli ludzie nie będą mnie rozpoznawać. Nie będę w stanie chodzić po ulicy, jeśli ludzie nie będą mnie zaczepiać. Właśnie po to pracuję.”

Shah Rukh Khan (1965) indyjski aktor i producent filmowy

I’d die if people didnt recognise me. I would not be able to walk on the road if people didnt mob me. That’s what I work for. (ang.)

O ludziach

„Kiedy aparat dzwoni przeraźliwie, przywołuje, wstaję jeszcze nieraz z niedorzeczną nadzieją, ale potem mówię: Halo? zmienionym, niższym głosem, ponieważ na drugim końcu zawsze jest ktoś, z kim właśnie nie chcę lub nie mogę mówić. Potem kładę się i chciałabym umrzeć.”

Ingeborg Bachmann książka Malina

Malina

„Nie słyszano jeszcze nigdy, szczególnie u nas w Polsce, aby gorliwy kapłan umarł z głodu; im bardziej jest gorliwy, bezinteresowny, ofiarny, tem bardziej lgną do niego serca wiernych, pamiętając o najdrobniejszych jego potrzebach.”

Jacek Woroniecki (1878–1949) teolog polski, dominikanin

Królewskie kapłaństwo
Źródło: s. 108

O głodzie, Serce

„Żadna partia polityczna nie jest zainteresowana wskrzeszaniem umarłej monarchii.”

Baburam Bhattarai (1954)

Źródło: Joanna Gruszewska, Premier ostrzega króla, polska-azja.pl, 9 lipca 2012 http://www.polska-azja.pl/2012/07/09/premier-ostrzega-krola/

„Cóż, kto jak kto, ale pisarze wiedzą najlepiej, że umrzeć to czasem niełatwa sprawa.”

John Irving książka Ostatnia noc w Twisted River

Ostatnia noc w Twisted River (2009)

O czasie

„Kruk na skrzydłach z rubinu niesiony, między światami brzmi umarłych muzyka, siły jeszcze nie poznał i nie zna też ceny, moc głowę podnosi i krąg się zamyka.
Z diamentu lwa lico – ileż dumy na nim. Surowa klątwa mąci światła promienie i wszystko się zmienia w słońca umieranie. To kruka ostatnie tchnienie.”

Kerstin Gier Trylogia czasu

z tajnych pism hrabiego de Saint Germain.
Trylogia czasu, Błękit szafiru

O muzyce, O sile

„Umrzemy i to czyni z nas szczęściarzy. Większość ludzi nigdy nie umrze, ponieważ nigdy się nie narodzi. Ludzi, którzy potencjalnie mogliby teraz być na moim miejscu, ale w rzeczywistości nigdy nie przyjdą na ten świat, jest zapewne więcej niż ziaren piasku na pustyni. Wśród owych nienarodzonych duchów są z pewnością poeci więksi od Keatsa i uczeni więksi od Newtona. Wiemy to, ponieważ liczba możliwych sekwencji ludzkiego DNA znacznie przewyższa liczbę ludzi rzeczywiście żyjących. Świat jest niesprawiedliwy, ale cóż, to właśnie myśmy się na nim znaleźli, ty i ja, całkiem zwyczajnie.”

Richard Dawkins książka Rozplatanie tęczy

Cytaty z książek
Źródło: Rozplatanie tęczy (ang. Unweaving the Rainbow, 1988)

O ludziach, O świecie, O rzeczywostości

„Ostatni raz widziałem wtedy Nowaka – lekarza, który uratował mi życie w Krankenbau (potem, przeniesiony na Majdanek, umarł na tyfus). „Panie doktorze, nie na darmo się pan wtedy wysilał, ja żyję” – powiedziałem. „No to jak żyjesz, to wiesz, co masz robić”. „Nie wiem, co mam robić””

Władysław Bartoszewski (1922–2015) polski polityk, działacz społeczny, historyk

zdziwiłem się. „Pamiętaj: wiedzieć”.
tak autor zapamiętał spotkanie z lekarzem, który uratował mu życie podczas pobytu w obozie zagłady w Auschwitz.

O życiu

„Nie chciałabym, żeby bolało, gdy się umiera. Natomiast mocno wierzę w życie pozagrobowe. Ktoś kiedyś powiedział, że tych znajomych, którzy umarli, jest coraz więcej. I przecież oni tam czekają na nas. Spotkanie jest tylko kwestią czasu. Ale chciałabym jeszcze pożyć.”

Joanna Bogacka (1945–2012) polska aktorka

Źródło: Henryk Tronowicz, Aktorka – zawód jak każdy inny, „Polska Dziennik Bałtycki” nr 280, 30 listopada 2012 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/151396.html

O życiu, O czasie, O czekaniu

„Nie ma szans, żeby się obudzić, ani nie ma szans, żeby zasnąć – to zbyt banalne, może więc: nie ma możliwości by umrzeć, ani nie ma możliwości by żyć – okropne zadęcie, trudno, zostawmy chwilowo jedynie konstrukcję: ani to, ani to.”

Konrad Kęder (1965)

Antologia twórczości postnatalnej (1996)

„Ewangelia” umarła na krzyżu.”

Friedrich Nietzsche (1844–1900) filozof niemiecki

„Żydzi posiadają dwie literatury i dwa odrębne, zupełnie niepodobne do siebie, języki. Pierwsza literatura to hebrajska – druga żargonowa. Myli się ten, kto język hebrajski do umarłych zalicza, żyje on i rozwija się ciągle.”

Szalom Jaakow Abramowicz (1835–1917) twórca literatury jidysz i hebrajskiej

Donkiszot żydowski. Szkic z literatury żargonowéj żydowskiéj Źródło: Wstęp, w: Donkiszot żydowski. Szkic z literatury żargonowej żydowskiej http://pbc.biaman.pl/dlibra/doccontent?id=13182, nakładem rodziny, Warszawa 1899, s. 2.

O literaturze

„Gdy umrę, niech rodzina dzieli się pieniędzmi (nie mam ich za wiele). Ale obrazy zapisałem ojczyźnie.”

Stanisław Skalski (1915–2004) lotnik polski, generał

Źródło: Bohaterowie są zmęczeni, „Gazeta Wyborcza”, 29 października 1993 http://niniwa2.cba.pl/skalski_bohaterowie_sa_zmeczeni.htm

O rodzinie, O ojczyźnie, Obraz

„Ulice są puste, domy są puste. Umarli są cisi.”

Roma Ligocka (1938) polska malarka i pisarka

Dziewczynka w czerwonym płaszczyku

„Zostaw umarłych, niech żyją w spokoju.”

Magdalena Samozwaniec (1894–1972) pisarka polska

Na ustach grzechu

„Pisarz umarł, a więc żyć zaczyna.”

Andrzej Kijowski (1928–1985) pisarz polski

Źródło: przemówienie na pogrzebie Marii Dąbrowskiej (1965), cyt. za: Zdzisław Libera, Maria Dąbrowska. Biblioteka polonistyki, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1975, s. 333.

„Ideologie przyznawały państwu, jego filozofom i jego policjantom, władzę nie tylko nad żywymi, ale i nad umarłymi, i to nie tylko zmienną rangę i miejsce w historii, ale i prawo do grobu.”

Jan Kott (1914–2001) polski tłumacz, eseista, krytyk i teoretyk teatru

Zjadanie bogów

O historii

„Poznałem go w Kalifornii, kiedy ogłaszałem śmierć literatury radzieckiej. Była pierestrojka, ale ZSRR miał się jeszcze dobrze, na sali siedzieli amerykańscy profesorowie literatury radzieckiej i głośno protestowali przeciwko moim prognozom. Bo gdyby się sprawdziły – straciliby pracę. Głupia sytuacja: przyjechał człowiek ze Związku Radzieckiego i twierdzi, że literatura radziecka umarła, a Amerykanie krzyczą: żyła, żyje i żyć będzie! Na koniec tych przepychanek podszedł do mnie Miłosz i poradził, żebym się nie przejmował. „Oni tu wszyscy są martwi.””

Wiktor Jerofiejew (1947) pisarz rosyjski

To mi zapadło w pamięć. o tym, jak poznał Czesława Miłosza. Źródło: rozmowa Anny Żebrowskiej, wyborcza.pl, 2 sierpnia 2011 http://wyborcza.pl/1,75475,10045741,Ranking_rosyjskich_pisarzy_wedlug_Wiktora_Jerofiejewa.html?as=5&startsz=x

O śmierci, O literaturze

„Gdybym nie mógł być sobą, wolałbym umrzeć.”

Layne Staley (1967–2002) amerykański muzyk rockowy, wokalista

If I can’t be my own, I’d feel better dead. (ang.)
Źródło: Nutshell z albumu Jar of Flies (1994)

„A kim ja jestem? – Człowiekiem, nic więcej!
Czyż inni ludzie mogą być miernikiem
mojej godności? – Zresztą, jestem jeńcem:
nie zna godności, kto jest niewolnikiem!
Nie jestem księciem, bardzo się mylicie
zwąc mnie tak nadal, lecz z tego wynika,
że nazbyt drogo cenicie me życie –
taniej też można kupić niewolnika!
Umrzeć to stracić całą swą istotę,
kto przegrał wojnę, ten wszystko utracił –
jestem już martwy!”

Pedro Calderón de la Barca (1600–1681) hiszpański poeta i dramaturg okresu baroku

Przez jakąż głupotę
chcecie żywymi za mnie, trupa, płacić?!
Książę niezłomny
Źródło: wersy 232–243, tłum. Leszek Biały

O życiu, O ludziach, O głupocie

„Wileńskie cmentarze mają pejzaż gór,
umarli tu jeden ponad drugim leżą,
szczeble innymi miarami się mierzą:
nad zapomnianym kwitną wiecznie
pomne bzy,
nędzarz może górować nad panem
Becu --
wszystkie widma czekają, aż zapieje
kur.

Nie jest tu straszno. Mogę w północ
ciemną
siedzieć na grobie, z śmierci dłonią
w dłoni,
czuć wiew śmiertelny na spokojnej
skroni,
Wilno pode mną, a Boga nade mną.”

Witold Hulewicz (1895–1941)

Źródło: Cmentarze

O śmierci, O Bogu, O czekaniu

„W społeczeństwie rynkowym, kiedy jesteś bez gotówki, masz tylko taką swobodę, że możesz nic nie robić, bardzo mało posiadać i umrzeć młodo. Innymi słowy, w kapitalizmie pieniądz daje prawo do posiadania praw.”

Raj Patel (1972)

Źródło: Wartość niczego. Jak przekształcić społeczeństwo rynkowe i na nowo zdefiniować demokrację, tłum. Hanna Jankowska, wyd. Muza, Warszawa 2010.

O pieniądzach, O demokracji

„Każdy jest panem swojej własnej śmierci, jedyne więc, co jesteśmy w stanie zrobić, to pomóc człowiekowi umrzeć bez lęku i bólu, gdy wybije godzina.”

Gabriel García Márquez książka Miłość w czasach zarazy

Miłość w czasach zarazy (1985)

O śmierci

„Bądź pewien, że kiedyś wreszcie cię zabije – wyszeptała ze złością.
– Ależ słodka – roześmiałem się – Ty mnie zabijasz co noc. Wielkim nożem, na który napierasz całym ciałem. Co noc mordujesz z zimną krwią, a ja co rano budzę się żywy, by znowu wieczorem umrzeć…”

Grzegorz Drukarczyk (1959) polski pisarz

Zabijcie odkupiciela (1992)

O nocy

„Firzet zginął w czasie Patrolu, tak jak tego pragnął. Pewnego deszczowego kwietniowego popołudnia, za Kingsclere, Patrol, który prowadził, natknął się na dwa koty. Cała piątka stawiła im dzielnie czoło i po zaciętej walce koty postanowiły się wynieść. Niestety, Firzet odniósł śmiertelną ranę i umarł na miejscu walki.”

Richard Adams (1920–2016) angielski pisarz

Opowieści z Wodnikowego Wzórza

O czasie, O walce

„Jeden umarł z przyczyn naturalnych. Sztylet w sercu naturalnie powoduje śmierć.”

R.A. Salvatore (1959) amerykański pisarz science-fiction i fantasy

o „przyjaciołach” Drizzta Do'Urdena z Melee-Magthere.
Legenda Drizzta

O śmierci, Serce

„W Dzień Dziękczynienia 1981 roku Cicely i ja pobraliśmy się w domu Billa Cosby'ego w Massachusetts. Był tam Max Roach razem z Dizzy Gillespiem i kilkoma innymi ludźmi. Była to miła ceremonia, ale jeśli przyjrzeć się zdjęciom z tego wesela, widać, że byłem naprawdę chory. Miałem to szare spojrzenie żywego trupa. Cicely to widziała. Powiedziałem jej, że czuję się tak, że w każdej chwili mogę umrzeć. Tego lata strzelałem trochę towaru w nogę i to ją rozpieprzyło. Chodziłem do jednego doktora na fizykoterapię, a do drugiego doktora na zioła i akupunkturę. Wciąż paliłem trzy albo cztery paczki papierosów dziennie. Pewnego dnia dr Wilson zapytał mnie wręcz – czy chcę żyć. Odpowiedziałem – tak, chcę żyć.”

Miles Davis (1926–1991) amerykański trębacz jazzowy

Źródło: Ja, Miles (przy współpracy Quincy'ego Troupe'a), Wydaw. Łódzkie, Łódź 1993, tłum. Tomasz Tłuczkiewicz.

O domu, O zdjęciach, O współpracy

„Największym nieszczęściem jest skostniałość serca, któremu jednego dnia staje się wszystko obojętne: radość i zgryzota, miłość i nienawiść, smak słodyczy i smak soli. Lepiej takiemu sercu, aby umarło! Nic na nim nie zostawi śladu, nic nim nie zatrzęsie, ani nic nie podnieci. Przeżyło się za życia i trwa w nieruchomym, na nic nieczułym letargu: wszystko inne cierpi albo raduje się, miewa sny i tęsknoty, trwoży się śmiertelnie trwogą, albo bucha odwagą – człowiek zaś chory na skostniałość serca nie drgnie, choćby grom przy nim uderzył, nie zaśmieje się, choćby samo słońce do niego przyszło. Jest mu wszystko doskonale obojętne.”

Karolina Stachoń-Weit (1895–1987) łączniczka, skarbniczka Szarych Szeregów

Cytaty z notatnika
Źródło: Janusz Krężel, Szare szeregi na terenie Dębicy, Dębica 2009

O miłości, O nienawiści, O nieszczęściu, O grach

„Szczerze mówiąc, zespoły muzycznie podobne do nas, zwykle mają dwu, trzy – letnią żywotność. To wręcz nienaturalne, żeby taki zespół jak nasz odniósł tak duży sukces. Powodzenie każdego z albumów polega na tym, że są one od siebie różne. Gdybyśmy robili ciągle to samo, „umarlibyśmy” w ciągu pierwszych dwóch lat.”

Paul Allender (1970)

Źródło: Wywiad z CRADLE OF FILTH (Paul Allender), limiter.com.pl, 26 marca 2013 http://limiter.com.pl/index.php/wywiady/3910-wywiad-z-cradle-of-filth-paul-allender

O sukcesie

„Kto żyje nadzieją, umrze głodny.”

Benjamin Franklin (1706–1790) amerykański polityk, uczony i filozof

„Jest to rodzaj tajnego bractwa mającego własne obrzędy obcowania z umarłymi, gdzie płacz i śmiech, patos i ironia współistnieją na równych prawach. Przejęta historią, zawsze aluzyjna, w tym stuleciu tak jak dawniej towarzyszyła ludowi w jego ciężkich przejściach. Linie polskiego wiersza krążyły w podziemiu, były pisane w barakach koncentracyjnych obozów i w żołnierskich namiotach, w Azji, Afryce i Europie. Reprezentować tutaj taką literaturę znaczy czuć się pokornym wobec świadectw miłości i poświęcenia zostawionych przez tych, którzy już nie żyją.”

Czesław Miłosz (1911–2004) polski poeta, prozaik, eseista, tłumacz i krytyk literacki, noblista

o literaturze polskiej, przyjmując w 1980 Nagrodę Nobla.
Źródło: Adam Michnik, Rozpacz Miłosza, „Gazeta Wyborcza”, 31 grudnia 2010.

O ludziach, O historii, O literaturze, O śmiechu

„Wyobraź sobie, że nie żyjesz, ale jesteś jeszcze wrażliwy na bodźce. Widzisz i rozumujesz, ale poza tym jesteś martwy. Tylko patrzysz. Rozpoznajesz przedmioty, ale nie żyjesz. Człowiek może umrzeć i mimo to dalej egzystować. Czasem bywa tak, że to co widać w oczach jakiegoś człowieka, umarło, kiedy ten ktoś był dzieckiem. To coś jest martwe, ale wciąż patrzy. Spogląda na ciebie nie tylko puste ciało, ale jeszcze coś, co w nim jest, coś, co umarło, ale jeszcze patrzy. Patrzy i nie może przestać.”

Philip Kindred Dick książka Przez ciemne zwierciadło

Przez ciemne zwierciadło (1973)

O dzieciach, O czasie

„Z kłamstwem w sercu nie tylko żyć, ale i umrzeć nie można.”

Wacław Berent książka Próchno

Próchno (1903) Źródło: wyd. Gebethner i Wolff, Warszawa 1903, s. 318 http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=8524.

O kłamstwie, Serce

„Kiedy umrę pochowają mnie w pudle z kółkami.”

Tré Cool (1972)

„Chcesz umrzeć, głupcze, żałując, że nigdy nie odważyłeś się na krok, który zawsze pragnąłeś uczynić?”

Jacek Piekara (1965) polski pisarz

Łowcy dusz

„Pragnę umrzeć ku chwale Jezusa, stając w obronie Kościoła.”

Tomasz Becket (1119–1170) święty Kościoła katolickiego, arcybiskup Canterbury, kanclerz Anglii

ostatnie słowa (inna wersja)
Źródło: James Harpur, Tajemnice miejsc świętych, Wydawnictwo Penta, Warszawa 1995, ISBN 83-85440-33-X, tłum. Roman Gołędowski, s. 220.

O tajemnicy

„Kapitał jest pracą umarłą, która jak wampir ożywia się tylko wtedy, gdy wysysa żywą pracę.”

Karol Marks książka Kapitał

Kapitał (1867)
Źródło: tom I, rozdz. X, 1

„Zmarli tak naprawdę nie umarli, zmarli są wśród nas…”

Birago Diop (1906–1989)

Źródło: Mamadou Diouf, Święci, zmarli i... famadihana, afryka.org, 1 listopada 2007 http://afryka.org/afryka/swieci--zmarli-i----famadihana,news/

O zmarłych

„Krzysztof Kieślowski powiedział, że robienie filmów jest rozmową z publicznością. Nawiązywanie kontaktu z ludźmi to emocjonujące przeżycie. Kiedy gram, czuję, że żyję. Gdybym mogła wybierać, chciałabym umrzeć w sali prób.”

Cate Blanchett (1969) australijska aktorka

Źródło: „Newsweek” nr 5/2007

„Za dobrego przyjaciela jestem w stanie umrzeć.”

Phil Bosmans (1922–2012)

„Żołnierze go kochali. Nie tylko wypełniali wszystkie jego rozkazy, ale byli gotowi ruszać za nim na najniebezpieczniejsze szarże przeciwko faszystowskim czołgom. Nie, Durruti nie umarł. Jego duchowy płomień tli się w każdym, kto go pokochał, i nie zostanie ugaszony.”

Buenaventura Durruti (1896–1936) hiszpański przywódca anarchistyczny

Autorka: Emma Goldman, cyt. za: Anarchistka w drodze do wolności, praca zbiorowa, „Przekrój” nr 37, 10 września 2012.

Kochać się

„Przysięgnijmy wobec całego wszechświata, wobec potomności, wobec nas samych, iż na zawsze wyrzekamy się Francji, iż umrzemy raczej, niż żyć będziemy pod jej panowaniem, iż walczyć będziemy aż do ostatniego tchu o niepodległość naszego kraju.”

Louis Boisrond Tonnerre (1776–1806) proklamacji Dessalinesa do ludu Haiti

Źródło: Deklaracja Niepodległości Haiti; cyt. za: Tadeusz Łepkowski, Haiti. Początki Państwa i Narodu Wyd.1. Wrocław, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964, s. 251.

„Nie nazywaj nikogo szczęśliwym, dopóki nie umrze.”

Tom Waits (1949) amerykański wokalista i instrumentalista, autor tekstów

Call no man happy 'til he dies. (ang.)
Źródło: Misery Is The River Of The World z albumu Blood Money

„Umarł socjalizm werbalny, zaczyna się budowa gospodarki socjalistycznej.”

Houari Boumedienne (1932–1978)

wypowiedziane niedługo po przejęciu władzy.
Źródło: Aleksandra Kasznik-Christian, Algieria, Warszawa 2006, s. 387.

„Wszystkie zmiany, nawet najbardziej upragnione, odznaczają się melancholią, bo to, co porzucamy, jest cząstką nas samych; trzeba dla jednego życia umrzeć, aby do innego wstąpić.”

Anatole France (1844–1924) powieściopisarz i krytyk francuski

Zbrodnia Sylwestra Bonnard

„Cała ta gadka o równości. Jedyne, co tak naprawdę łączy wszystkich ludzi, to to, że kiedyś umrą.”

Bob Dylan (1941) amerykański muzyk rockowy, wokalista, gitarzysta, kompozytor, poeta

O ludziach

„Czyżby Krymscy Tatarzy
byli drzewem, które ma umrzeć,
nie zielenieć się już
i nie wypuścić nowych pędów?”

Cengiz Dağcı (1920–2011)

Źródło: „Przegląd Tatarski” nr 4/2011, s. 27. http://www.mzr.pl/pl/pt/pt12.pdf

„Ucz się ciągle tak, jakbyś miał żyć wiecznie; kieruj swoim życiem tak, jakbyś miał umrzeć jutro.”

Howard Atwood Kelly (1858–1943) amerykański lekarz, ginekolog i chirurg

Continue to learn as though you would live forever; adjust your life as though you would die tomorrow. (ang.)
Źródło: William S. Haubrich. Kelly of the Kelly Clamp. „Gastroenterology”. 132 (1), styczeń 2007. DOI: 10.1053/j.gastro.2006.12.020 (ang.).

„Niby dlaczego mamy umrzeć? (…) Jeśli człowiek może być nieśmiertelny, powinniśmy do tego dążyć. Nie powinniśmy się poddawać bez walki. Obietnica Świętego Graala może zostać spełniona (…) Przedłużanie życia to cel obecny w nauce od zawsze. Sądzę, że ludzie z chęcią wybraliby nieśmiertelność zamiast góry złota. Na poziomie fundamentalnym zmagamy się tutaj z pytaniem o odwracalność procesów starzenia się. Jeśli można zrozumieć systemy biologiczne w ujęciu „informacyjnym”, to może można je przeprogramować?”

Peter Thiel (1967)

Źródło: Biznesmen, który zamierza pokonać śmierć, polityka.pl, 31 sierpnia 2015 http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/1631419,1,biznesmen-ktory-zamierza-pokonac-smierc.read

O śmierci, O ludziach, O nauce, O walce

„Lekarze nie dają mi więcej życia, niż dopóki nie umrę.”

Sławomir Mrożek (1930–2013) polski dramatopisarz, prozaik i rysownik

Rzeźnia

„Chrześcijaństwo w pewnym sensie przyczyniło się do utrwalenia zabobonów. Wszystkie dogmaty wiary bardzo ładnie się z nimi kojarzyły. Weźmy picie krwi na ołtarzu, wiarę w błąkające się potępione dusze czyśćcowe i w diabły-demony. Prosty lud nie wdawał się w szczegóły teologiczne. Pamiętał o piciu krwi, prowadzącym do zmartwychwstania. O przybiciu ciała do krzyża, żeby nie wstało. W wampirach lud widział pomniejsze diabły, zasiedlające feudalnie podzielone piekło.
Co więcej, w całej naszej kulturze pogrzeb ma charakter pożegnalny, a więc w pewnym stopniu i antywampiryczny! Do dziś stosujemy takie „zabiegi”, jak rzucanie ziemi na trumnę. Dlaczego? Ewidentnie po to, aby pożegnać umarłego raz na zawsze. Są też inne rzeczy: wynoszenie ciała nogami do przodu (żeby z powrotem do nas nie trafił), zasłanianie luster (żeby się nie pojawiał) itp.”

Łukasz Maurycy Stanaszek (1976)

Źródło: Adam Węgłowski, Żywe trupy. Prawdziwa historia zombie, Kraków 2016, s. 97.

O ludziach, O wierze, O duszy, O historii

„Żyj tak, aby znajomym zrobiło się nudno, gdy umrzesz.”

Julian Tuwim (1894–1953) polski poeta

Źródło: Mariusz Urbanek, Tuwim, Wydawn. Dolnośląskie, 2004, s. 195.

„Czy nie jesteśmy podobni umarłym, kiedy nie modlimy się, nie dbamy o duszę, budujemy sobie kapliczkę bez Boga. Wiara czyni nas żywymi nawet po śmierci.”

Jan Twardowski (1915–2006) poeta polski, duchowny katolicki

O śmierci, O Bogu, O wierze, O duszy

„Grzechu lękaj się, nie cmentarza. Żywych lękaj się, nie umarłych…”

Eliza Orzeszkowa książka Cham

Cham
Źródło: s. 29.

„Deszcze Nowego Jorku. Nieprzerwane, wymiatające wszystko. A w szarej mgle wznoszą się białawe drapacze chmur, niczym ogromne grobowce w tym mieście zamieszkałym przez umarłych. (…) Okropne uczucie osamotnienia. Nawet gdybym przycisnął do piersi wszystkich ludzi na świecie, nie obroniłoby mnie to przed niczym.”

Albert Camus (1913–1960) francuski pisarz, noblista

Dzienniki z podróży

O ludziach, O emocjach, O zamieszkaniu

„Umieramy tylko dla innych. Nigdy dla siebie samego. Dla każdego z nas własna śmierć jest przecież zawsze przyszłością, która z osobistego punktu widzenia nigdy nie będzie mogła się dokonać. Nigdy nie uda się przecież powiedzieć: umarłem. O wiele trudniejsze do zaakceptowania jest więc chyba to, że zimne usta ciemnej, wielgachnej, oceanicznej ryby dotykają naszych bliskich.”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Źródło: Jestem głuchy na pozaziemskie tam-tamy – rozmowa Krzysztofa Niewrzędy z Januszem Rudnickim – „Pogranicza” Nr 5/2002

O śmierci, O rybach, O przyszłości

„Trzeba umrzeć.”

Oktawian August (-63–14 p. n. e.) cesarz rzymski

Słowa wypowiadane przez Augusta w odpowiedzi na prośby przeciwników o łaskę po zdobyciu Peruzji.
Źródło: Swetoniusz, Boski August 15

„Miałam bardzo kochanego dziadka. Umarł, kiedy miałam piętnaście lat. A zaraz potem babcia stwierdziła, że skoro on nie żyje, to ona też nie chce. Moi rodzice próbowali jej tłumaczyć, że jeszcze my jesteśmy, że ją kochamy, ale nie słuchała. Położyła się i rzeczywiście umarła.(…)
– (…) Pani babcia chciała umrzeć i umarła. Ja nie chcę umrzeć, ale też umrę.”

Monika Szwaja (1949–2015) polska pisarka i dziennikarka telewizyjna

Gosposia prawie do wszystkiego

O rodzicach, O babci, Kochać się

„Przełomowym wglądem jest tutaj to, że nie jesteśmy ani ciałami, które staną się stare, chore i wreszcie umrą, ani myślami, które ciągle się zmieniają. To, co patrzy właśnie przez nasze oczy i słyszy przez nasze uszy, jest świadomą nieograniczoną przestrzenią. Istnieje poza przychodzeniem i odchodzeniem, narodzinami i śmiercią.”

Ole Nydahl (1941) duński mistrz buddyzmu

O śmierci, O narodzinach

„Wierzę w cuda. Nie chodzi mi o te powszechne, jak cud życia, którego przykładem jest choćby mój synek, ssący matczyną pierś, czy zapierające dech w piersiach zjawiska naturalne, takie jak zachód słońca. Mówię o prawdziwych cudach: o przemienieniu wody w wino albo przywróceniu do życia umarłego.”

Ben Sherwood (1964)

Charlie St. Cloud (Śmierć i życie Charliego St Clouda)

O winie

„Dopiero żyć zaczniesz, gdy umrzesz kochając.”

Jan Twardowski (1915–2006) poeta polski, duchowny katolicki

„Szkoda, że Adam nie umarł ze wszystkimi swoimi żebrami w swoim ciele.”

Dion Boucicault (1820–1890)

I wish Adam had died with all his ribs in his body. (ang.)

„Moja córka, moja córka umarła!…
Jak sercu powiedzieć: nie płacz,
kiedy rozpacz serce przeżarła,
a to serce wyrwać i zdeptać?”

Władysław Broniewski (1897–1962) polski poeta

Źródło: W zachwycie i grozie

O córce, O płaczu, O rozpaczy, Serce

„Odkryłem wtedy prawo nieszczęścia,
tron z okrwawionego złota,
wolność nierządną,
ojczyznę nagą
serce poranione i zmęczone
i wrzawę umarłych bez łez,
suchych jak spadające kamienie.
I wtedy przestałem być dzieckiem
bo zrozumiałem, że mojemu narodowi
nie pozwolono na życie
i odmówiono pogrzebu.”

Pablo Neruda (1904–1973) poeta chilijski, noblista

Źródło: Niesprawiedliwość

O życiu, O dzieciach, O wolności, O ojczyźnie

„Mnie tam nigdy nie żal kurew, bo kurwą nie można zostać, trzeba się nią urodzić i umrzeć, a reszta na ten temat to kiepska literatura.”

Marek Hłasko (1934–1969) polski pisarz

W dzień śmierci Jego

O literaturze

„Strzelajcie, kanalie, bo jeszcze nie umarłem.”

Ion Antonescu (1882–1946) rumuński polityk

ostatnie słowa

„Jeżeli umrę, to nie w tłumie… Wyjeżdżając z Europy przysiągłem sobie, że więcej w moim życiu nie będę pisał żadnych podań, próśb, zwracań się itd., że nie będę stał w ogonku, że nie będę się pchał i że jeżeli umrę, to nie w tłumie…”

Andrzej Bobkowski (1913–1961) polski pisarz i przedsiębiorca emigracyjny

Źródło: list do Anieli Mieczysławskiej, 27 września 1951, cyt. za: Przysiągłem sobie, że jeśli umrę, to nie w tłumie. Korespondencja z Anielą Mieczysławską 1951–1961, Wydawn. Ruta, 2003.

„Nie ma aktorstwa żydowskiego. Jest po prostu aktorstwo. A jeśli ktoś nadmiernie gestykuluje czy żydłaczy, jak to często w Polsce bywa, to to jest po prostu złe aktorstwo. A żydłaczenie jest dla mnie niedopuszczalne. Bo to jest przedrzeźnianie mówienia złą polszczyzną, co się zdarzało, ale co nie było istotą żydowskiego mówienia po polsku. Żydzi przecież też umieli śmiać się z siebie, o czym świadczy szmonces. Poza tym czym innym było śmiać się wtedy, gdy było tu społeczeństwo żydowskie, a co innego, gdy go już nie ma. A co do szmoncesu to wiele uzależniam od klasy wykonania. Gdy to robią tacy aktorzy jak Szymon Szurmiej czy Marian Opania, to mi się to podoba, ale są tacy, których nie wymienię, robią to bardzo nieciekawie. Mnie to wtedy obraża, bo tu chodzi o mój zamordowany naród. Issac Bashevis Singer powiedział kiedyś, że jidysz to nie jest język duchów ani język martwy, lecz język umarłych.”

Gołda Tencer (1949) polska aktorka

Źródło: „Trybuna”, 31 stycznia 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/niema.htm

„Rodzice mi umarli, ale kiedy umiera dziecko, to jest to większe nieszczęście. Czasami ciężko mi się z tym pogodzić. Jeszcze raz powiem, gdyby nie wiara w Boga to mógłbym się załamać.”

Ireneusz Dudek (1951) polski muzyk rockowy, wokalista

Źródło: Lesław Dutkowski, „Trzy razy otarłem się o śmierć”. Rozmowa z Irkiem Dudkiem z okazji 60. urodzin artysty, muzyka.onet.pl, 9 maja 2011 http://muzyka.onet.pl/publikacje/wywiady/trzy-razy-otarlem-sie-o-smierc,2,4590456,wiadomosc.html

O śmierci, O Bogu, O nieszczęściu, O dzieciach

„Budzić wdzięczność w niewdzięcznych jest równie daremne jak budzić krzykiem umarłych.”

Oscar Wilde (1854–1900) angielski poeta, prozaik i dramatopisarz

O wdzięczności

„Umieram, umarłem lub byłem martwy.”

Walter Scott książka Kenilworth

Morior, mortuus sum vel fui mori. (łac.)
Źródło: Kenilworth

„Mówiłem do siebie: Boże, jeśli każesz mi umrzeć teraz, będzie to idealny moment.”

Desmond Tutu (1931) duchowny południowoafrykański, noblista w dziedzinie pokoju

Tutu wspomina chwilę, gdy w 1990 r. witał na wolności Nelsona Mandelę, który cztery lata później w pierwszych wolnych wyborach w RPA został wybrany na prezydenta. Źródło: Anna Gamdzyk-Chełmińska - Gigant w sutannie http://www.emetro.pl/emetro/1,88815,10423182,Gigant_w_sutannie.html, emetro.pl, 6 października 2011.

O Bogu, O wolności