Cytaty o wodzie
strona 2

„Podróżny jadący przez kraj zatrzyma się w wiosce i nie będzie musiał prosić o jedzenie i wodę. Kiedy się zatrzyma, ludzie dadzą mu jedzenie i zaopiekują się nim.”

Nelson Mandela (1918–2013) prezydent RPA, noblista w dziedzinie pokoju

o południowoafrykańskiej filozofii ubuntu.
Źródło: Adam Leszczyński, Alfabet Mandeli, „Gazeta Wyborcza”, 7–8 grudnia 2013.

O ludziach, O jedzeniu

„Wszystko, co mam,
dwa pokoje z ogródkiem,
długie noce, dni krótkie,
wszystko, co mam,
opierunek i wikt,
stertę nut, kilka płyt,
alkoholu kropelkę,
nitkę, guzik, pętelkę,
wszystko, co mam,
nawet kota i psa,
i piosenkę, co łka,
wszystko to, wszystko, co mam,
tanie i drogie,
wodę i ogień,
wszystko to, wszystko, co mam,
trochę grosza w kieszeni,
trochę w duszy jesieni,
o czym marzę i śnię,
o czym nie wiem i wiem,
studia wyższe, a jakże,
i talencik, a także
komplet zalet i wad,
…dzieścia i parę lat,
miejsce na ziemi i dziurę w niebie
wszystko zamienię na ciebie.
A ty… ty nawet o tym nie wiesz…”

Agnieszka Osiecka (1936–1997) polska poetka, autorka tekstów piosenek

Cytaty z tekstów literackich, Cytaty z wierszy i piosenek
Źródło: Wyszłam i wróciłam

O pokoju, O duszy, O studiach, Jesień

„Proszę, uwierz w to, Mały strumyk powiedział mi, Że chce mnie objąć, objąć czule, Swobodnie płynąć, Swobodnie spadać, A strumień rwie naprzód, bez ustanku. Będę oddychać pod wodą, w tym strumieniu, Do końca życia. Tylko strumień wie, jak to się stanie. Proszę, uwierz mi, Jeśli już nie potrzebujesz mnie, Wkrótce odejdę, Obiecuję ci, obiecuję, Że utopię swoje ciało w winie.”

Mian Mian (1970)

Cukiereczki

O odejściu

„Kiedyś zepsuł mi się kran, ale póki woda leciała, nic z tym nie robiłam. Coś tam zaczęło kapać, więc wymyśliłam specjalną konstrukcję, żeby kapało tam, gdzie ja chcę. Wreszcie musiałam wezwać hydraulika. Kiedy zobaczył moje kombinacje, powiedział: „A Pani to chyba jest Góralką…” Zapytałam „dlaczego?”, na co mi odpowiedział: „bo Pani to zdaje się tak pod górę lubi”. Zapamiętałam sobie to jego powiedzenie. Może faktycznie pod tym względem jestem trochę Góralką…”

Bożena Stachura (1974) polska aktorka

Źródło: Podróż sentymentalna - wywiad z Bożeną Stachurą http://www.m-jak-milosc.pl/Wywiady/1853/Podroz-sentymentalna-wywiad-z-Bozena-Stachura.html

O górach

„W kadrze nastąpiła zmiana warty, po której młodzież, w tym ja, została rzucona na głęboka wodę. Później pojawił się Lozano. Do momentu jego zatrudnienia graliśmy jak dzieci we mgle. Raúl otworzy nam oczy na taktykę, sposób żywienia czy przygotowania do meczu.”

Krzysztof Ignaczak (1978) siatkarz polski

Źródło: wywiad, 2009 http://aves.lksdwernicki.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=79:krzysztof-ignaczak-dla-aves&catid=3:newsflash&Itemid=75

O dzieciach, O młodzieży, O zmianach

„Niektórym kobietom nie wystarcza bukiet róż, chcą, żeby mężczyzna tym różom zmieniali jeszcze wodę.”

Janusz Gaudyn (1935–1984)

O kobietach

„Do wywołania procesu gnicia niezbędna jest woda. Wydaje mi się, że w przypadku kobiet, tą wodą są mężczyźni.”

Natsuo Kirino (1951) japońska pisarka

Groteska (2008)
Źródło: rozdział 6

O kobietach, O mężczyznach

„Woda posiada w sobie pierwiastek boski.”

Tales z Miletu (-624–-547 p. n. e.)

„Bardzo, bardzo dawno temu Smok Wawelski był dość dziki. Wtedy pożerał ludziom krowy, owce, barany, a nawet kury i kaczki. Szkody czynił wielkie, więc pewien szewc imieniem Skuba postanowił go zgładzić. W tym celu podrzucił mu barana nadzianego jakimiś paskudnymi przysmakami w postaci smoły, siarki, pieprzu, papryki i tłuczonego szkła. Smok barana zjadł i strasznie się po tym przechorował. Takie miał pragnienie, że wypił wodę z Wisły i okolicznych stawów. Jego ryki było słychać aż do Puszczy Niepołomickiej, która daleko za grodem Kraka leży. Ale wyzdrowiał i odtąd nie bierze do pyska ani kawałka mięsa. Zmienił się tak, że ludzie go polubili. Z biegiem lat począł się ubierać na wzór ludzki, a także bardzo szybko nauczył się ludzkiej mowy.”

Stanisław Pagaczewski (1916–1984) polski prozaik i poeta

Postać: Barnaba
Trylogia Baltazar Gąbka, 1. Porwanie Baltazara Gąbki
Źródło: rozdział IV, Oberża „Pod Wesołym Karakonem”

O ludziach

„Nie mąćmy wody:
może gdzieś w dole gołąb ją pije
lub w odległym zakątku sikorka myje skrzydła
lub gdzieś w wiosce dzban się napełnia.”

Sohrab Sepehri (1928–1980)

Źródło: Woda, tłum. Albert Kwiatkowski; cyt. za literaturaperska.com http://www.literaturaperska.com/sepehri/sepehri3.html

O piciu, Odległy

„Gdy tylko znalazła się na zewnątrz, pod nocnym, czarnym jak węgiel niebem, natychmiast poczuła się lepiej. Może plan, który obmyśliła, nie należał do najmądrzejszych, ale wszystko było lepsze niż kolejna bezsenna noc w łóżku i użalanie się nad sobą.
Na znajomej zarośniętej ścieżce prowadzącej nad wodę łatwo było wyobrazić sobie, że Peris stąpa bezszelestnie tuż za nią, tłumiąc śmiech, gotów do kolnej nocy szpiegowania nowych ślicznych. Razem. Tally i Peris wymyślili, jak oszukać centralę domu, gdy mieli dwanaście lat.
Wtedy trzymiesięczna różnica wieku wydawała się kompletnie pozbawiona znaczenia.
– Przyjaciele na zawsze – szepnęła Tally, przesuwając palcem po niewielkiej bliźnie na prawej dłoni.”

Scott Westerfeld książka Brzydcy

Brzydcy

O domu, O śmiechu, O wieku, O nocy

„Jeżeli słowo prawda, w życiu publicznym, ma naprawdę coś znaczyć. Jeżeli zasada pewnej sprawiedliwości ma coś znaczyć, a nie to, że mordercy, stalinowcy, oprawcy którzy ludzi, ludzi w karcach polewali zimną wodą, pobierają wysokie emerytury, dzwonią orderami, a biedacy i pokrzywdzeni przez nich, w III Rzeczypospolitej oglądają swoich katów, to jeżeli od tego mamy odejść, to ta ustawa jest pewnym punktem zwrotnym. Stanowi cios w komunizm, ponieważ komunizm jest kłamstwem.”

Stefan Niesiołowski (1944) polityk polski, biolog

na temat ustawy lustracyjnej, czerwiec 1992

O ludziach, O prawdzie, O kłamstwie, O sprawiedliwości

„Woda w Afganistanie musi gotować się w odpowiedniej temperaturze.”

Muhammad Zia ul-Haq (1924–1988) dyktator Pakistanu w latach 1977–1988

do szefa wywiadu (1979). Źródło: Patryk Kugiel, USA-PAKISTAN: Szorstka przyjaźń Węże w ogrodzie, polityka.pl, 7 grudnia 2011 http://www.polityka.pl/swiat/analizy/1521733,1,usa-pakistan-szorstka-przyjazn.read

O przyjaźni, O gotowaniu

„Śmigus-dyngus to pozostałość starego pogańskiego, akwatycznego kultu płodnościowego, którego właściwy sens dostrzec można już tylko w szczególnej satysfakcji, jaką daje chłopcom spryskanie wodą osób płci odmiennej, zwłaszcza młodych.”

Jerzy Adam Kowalski (1958)

Homo eroticus
Źródło: s. 194

Sens

„Dzięki czułości matczynej od dzieciństwa byłem obznajomiony z waleniem na odlew w pysk, za czym szło klęczenie na utłuczonych skorupach orzechów tudzież – w chwilach współczucia dla mej przyszłej żołnierskiej doli – ciskania mną o podłogę, kiedy to ledwo zdążałem się kulić, aby nie grzmotnąć czaszką o ziemię i nie zobaczyć zbyt gęstych zielonkawych gwiazd przed oczami. A znów tatuś w swej dobrotliwej, przewidującej mądrości starał się często dostarczać mi okazji do eksplorowania od środka karcerów o betonowych podłogach, o małych okienkach i ścianach ociekających wodą, z rojami czarnych karaluchów. Mając lat piętnaście mogłem uważać się za mężczyznę całą gębą, toteż rada familijna pozwoliła mi mieć własne, niezależne poglądy, oczywiście monarchistyczne.”

Mircea Horia Simionescu (1928–2011)

Bibliografia ogólna (Bibliografie generală)

O dzieciństwie

„Jeszcze przed upadkiem Warszawy hydra antysemityzmu zaczęła podnosić głowę. Zdarzało się niejednokrotnie, że do schronów w domach czysto polskich nie przyjmowano Żydów, nawet w chwilach bombardowania (…) Gdy oficyna naszego domu została trafiona bombą, mieszkańcy szukali azylu w schronie przy ul. Leszno 13. Z motywów antysemickich odmówiono nam, pomimo iż w naszym domu nie było w ogóle schronu.(…) Antysemityzm ujawnił się w długich ogonkach przy Wiśle, przy których wydawano mieszkańcom wodę. Na żądanie antysemickiej łobuzerii utworzono oddzielne ogonki żydowskie i oddzielne aryjskie. Na 50 aryjczyków dopuszczono 5 Żydów do wody. Żydów, wracających z wodą, przewracano, wylewano im wodę, bito, katowano. W rezultacie, po całodziennym wyczekiwaniu w ogonku, Żyd wracał do domu posiniaczony, pobity, bez wody.”

Emanuel Ringelblum (1900–1944) polski historyk narodowości żydowskiej

Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej. Uwagi i spostrzeżenia
Źródło: s. 45–46.

O domu

„Leżąc w gorącej, obmywającej mnie ciszy, słuchałem szumu własnego wnętrza. Na jego tle, rozpychające głowę dudnienie puchło w rytmicznych powtórzeniach. Odszukałem na szyi jego echo. Drgało tym samym rytmem pod palcami. Wbiłem w to miejsce żyletkę. Jej ukąszenie okazało się bardzo delikatne. Wynurzyłem twarz, by zaczerpnąć powietrza i zatrzymałem ją na wysokości wpływającej do ust wody. Oddychałem powoli, a woda łaskotała mnie wokół warg. Puchnące dudnienie coraz słabiej rozpychało głowę. Głęboko wciągnąłem wymieszane z parą powietrze, by jak najwięcej zabrać go ze sobą i opadłem na dno. I nagle zacząłem kręcić się w wirze nad odpływem, z którego ktoś wyciągnął korek.”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Wariant do sprawdzenia
Źródło: s. 116

„(…) pomyślała, że znów wybuchł w nim wulkan z wodą sodową i zalewa (…) narządy do myślenia.”

Zofia Bystrzycka (1922–2011) powieściopisarka polska

Źródło: Zezem w: Elektryczność, czyli kiełbasa

O myślach, O myśleniu

„Popatrzcie państwo, jakie kałuże się porobiły na boisku, tak mocno padało przed meczem.”

Dariusz Szpakowski (1951) polski dziennikarz sportowy

podczas komentowania ze studia meczu Copa America, kiedy jeden z Brazylijczyków faulowany upadł za linią boczną boiska na bidon z wodą, a ta się rozlała, przed meczem ani w jego trakcie nie padało.

O studiach

„Jasne niebo, czysta woda, bujna zieleń,
Nasz prawdziwy niewątpliwy wielki skarb.
Truć i niszczyć nie pozwólmy polskiej ziemi,
Ratujmy siebie, ratujmy nasz kraj.”

Jan Pietrzak (1937) polski satyryk

Piosenki
Źródło: Jasne niebo (1982)

„Gdy człowiek uważnie przejrzy dziennik, ma wrażenie, że życie wszędzie na świecie jest serią niezasłużonych nieszczęść… To, co dzieje się poza tym, jest tak podrzędne, że w codziennych gazetach nie zasługuje na wzmiankę. Nigdy na przykład nie przeczytałem, że Mária X., bezgranicznie szczęśliwa szła na targ, śpiewając, albo że pułkownik Z. był w doskonałym nastroju przez cały dzień. Jakby to w ogóle nie było ważne. To, o czy warto mówić, to kurek od gazu, tramwaj, siekiera, ogień, woda, spustoszenie. To, że cierpimy. Że cierpimy niewinnie. Pouczająca to rzecz od czasu do czasu poczytać sobie wiadomości dnia. Uspokoiłem się, gdy pomyślałem, że przecież coś mnie łączy z ludźmi, z każdym człowiekiem, bo wszyscy cierpią, bo ja też cierpię.”

Sándor Márai (1900–1989) pisarz węgierski

Pierwsza miłość

O życiu, O nieszczęściu, O wrażeniach, O cierpieniu

„Pamiętasz tę noc świętojańską,
na strychu bożęta domowe?
Wianki puszczane na wodę
i białe noce przed wschodem?”

Sara Segal (1949)

Źródło: Noc Świętojańska

O nocy

„Pragnienie nadało sens jego krokom ku studni, jego ramionom i oczom i dlatego droga spragnionego człowieka ku studni jest jak poemat; inni natomiast wzywają niewolnika, a ten na ich skinienie podaje im wodę do ust, a oni nie poznają nigdy śpiewu wody. Ich wygoda jest brakiem: nie uwierzyli w cierpienie i radość się od nich odwróciła.”

Antoine de Saint-Exupéry (1900–1944) francuski pisarz i poeta, lotnik

Twierdza

O cierpieniu, Sens, Radość

„Było dużo trudniej niż zazwyczaj, ponieważ byliśmy mokrzy i zmarznięci. Wstawaliśmy o siódmej rano, a pierwszą czynnością na planie było polanie nas lodowatą wodą. Strasznie się wkurzaliśmy.”

George Clooney (1961) aktor amerykański

o pracy na planie filmu Gniew oceanu.

O gniewie

„Woda to coś więcej niż H2O. Woda to chrzest. Woda to poezja.”

Jerry Brown (1938) amerykański polityk

Jerry Brown walczy na stanowisku gubernatora Kalifornii z suszą.
Źródło: Zabójcze puenty, „Forum” nr 16, 7–20 sierpnia 2015, s. 82.

„Epigonizm: piąta woda po kisielu.”

Antoni Regulski

Kolacja u Pascala

„Woda sodowa uderza mi wciąż do głowy i to jest takie wspaniałe i dlatego jeszcze jestem w tym zawodzie.”

Grażyna Szapołowska (1953) polska aktorka

Źródło: Czat z Grażyną Szapołowską, 22.11.2005 http://magdam.plejada.pl/943,news,1,1,czat_z_grazyna_szapolowska,aktualnosci_detal.html

„Czerń węgla, dominująca, była zawsze w powietrzu, oddychało się nią, natomiast biel śniegu pojawiała się zimą i znikała na wiosnę, przeciwnie niż biel rozwieszonych ubrań, która przypominała o sobie tylko wtedy, kiedy wychodziło słońce (gdy padał deszcz, woda zlewała ze sobą oba kolory i krajobraz stawał się dziwaczny, podobny do zaparowanej szyby lub telewizora Martiniana, włączonego po raz pierwszy). Tak czy owak za każdym razem, gdy przywołuję w pamięci Olleros, nieważne, z tamtej czy innej epoki, wszystkie ukazujące mi się obrazy są czarno-białe i odsyłają mnie w sposób nieunikniony do filmów, w których krajobrazy i aktorzy byli cieniami i które utożsamiałem zawsze z prawdziwym kinem: kinem, które nie wiedziało jeszcze, podobnie jak my, że świat jest kolorowy.”

Julio Llamazares (1955) pisarz hiszpański

Sceny z niemego kina

O świecie, O wiośnie, O zimie, O słońcu

„Zrobiłem test na stu kobietach z wyższym wykształceniem i zadałem dwa pytania: ile waży centymetr sześcienny wody? Na sto kobiet wie pan, ile mi odpowiedziało? Trzy, jedna była docentem farmacji, więc musiała wiedzieć. Drugie pytanie było o świadomość europejską: kiedy żył Karol Wielki? Wie pan, jak go umieszczały: XI, XII wiek, a tylko cztery czy pięć odpowiedziało, że VIII na IX wiek. Te same dwa pytania zadane mężczyznom ze średnim wykształceniem–28 wiedziało z wodą, ale Karola Wielkiego znali prawie wszyscy, i mechanik samochodowy, i robotnicy.”

Franciszek Starowieyski (1930–2009) polski malarz, grafik i scenograf

O kobietach, O wykształceniz, O wieku, Pytanie

„Będę szlachetny jak hel, chłonący wiedzę jak chlorek wapnia wodę i czynny w nauce jak wodór in statu nascendi.”

Kazimierz Jabłczyński (1869–1944) polski fizykochemik

przysięga składana przez nowych członków koła chemików na Uniwersytecie Warszawskim, w czasie gdy jego opiekunem był Kazimierz Jabłczyński.
Źródło: Wacław Gołembowicz, Uczeni w anegdocie, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1968, s.

O wiedzę, O nauce, O czasie

„Od lat staczamy się w dół. Liczby przemawiają przeciwko nam. Ludzkości żyje się coraz gorzej. Globalizacja w niczym nie pomogła, a kryzys nie przyniósł opamiętania. Powróciliśmy do tych samych spekulacji finansowych, bez żadnych ograniczeń. Co gorsza, przedmiotem spekulacji stały się również produkty pierwszej potrzeby, jak żywność i woda, które powinny być chronione przez rządzących. Jednakże w rządach brak dziś ludzi wartościowych. W większości krajów nie głosuje się dziś na lepszego, ale jedynie na mniejsze zło. Świat kieruje się zasadą „ratuj się kto może.””

Óscar Andrés Rodríguez Maradiaga (1942) duchowny katolicki z Hondurasu, kardynał

Źródło: Kard. Rodríguez Maradiaga: Obama zawiódł, ONZ interesują tylko aborcja i geje, Radiovaticana.org, 1 czerwca 2011 http://www.oecumene.radiovaticana.org/pol/articolo.asp?c=492351

O ludziach, O świecie, O złu

„Nikt nie pyta, jak się czuję czy jak sobie radzę. Nie mogłabym ich mniej obchodzić. My, dziewczęta, jesteśmy tylko lustrami, istniejemy jedynie po to, by ukazywać ich obraz, takimi, jakimi chcą się widzieć. Jesteśmy jak puste naczynia, wypłukane z własnych emocji, potrzeb i opinii, czekające, aby je napełnić letnią wodą pełnej wdzięku uległości.”

Libba Bray (1964)

Magiczny krąg, Mroczny sekret

Obraz

„(…) występowałam w telewizyjnych Marzeniach Marcina Dańca jeszcze w szkole średniej, ale jako ozdobnik. A wzięło się to stąd, że wcześniej brałam udział w pokazach mody w krakowskiej telewizji i ktoś mnie polecił Marcinowi Dańcowi. Moja rola polegała na odgrywaniu na scenie różnych wcieleń, byłam rzucana na głęboką wodę, i radź sobie, dziewczyno! Nie wiem, na ile zaważył brak świadomości tego, czego się podejmuję, na ile odwaga. Ale teraz wspominam to doświadczenie z rozrzewnieniem. Miało ogromny wpływ na decyzję o zdawaniu do szkoły teatralnej.”

Urszula Grabowska (1976) polska aktorka

Źródło: Rośnie we mnie spokój, „Zwierciadło” nr 3, 11 marca 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/112790.html

O decyzjach, O odwadze

„Dzięki pamięci poprzednich medytacji, zaczynając od siódmej czakry i sięgając Brahma Czakry, splamienia (kleśa) i złudzenia (Mara) zostały zniszczone, niewidzialna wiązka światła przeniknęła ciało, w tym stanie, będąc jednością z wodą, powietrzem, niebem, ziemią i słońcem, byłem w stanie uzyskać pożywienie poprzez medytację. Wówczas funkcje ciała zwolniły i byłem w stanie hibernować.(…) całe ciało było ograniczone i nie było w stanie doświadczać głodu, gorąca czy zimna. Cały świat powątpiewał w moją skoncentrowaną praktykę oczyszczającą (tapasya czarya). Ta moja dzienna rutyna była ciężka do zaakceptowania przez świat. Nawet dziś widzę wielu sceptyków…”

Dharma Sangha (1990)

chodzi o pięć elementów, inaczej: woda, wiatr, przestrzeń, ziemia i ogień.
Kazanie z 20 maja 2011

O głodzie, O świecie

„(…) za komuny staliśmy mniej więcej wszyscy w brudnej wodzie po szyję. Więc wyglądaliśmy podobnie i wyglądało, że myślimy podobnie. Teraz woda opadła i zaczęła się rewia narodowa: ktoś podobno stał z gołą dupą, ktoś inny w dynamówkach, a jeszcze ktoś inny w stringach. Jakież to podniecające. Biedni Polacy leżą w łóżkach ze swoimi żonami i patrzą w telewizor. Oglądalność rośnie – prokreacja maleje.”

Janusz Głowacki (1938–2017) polski pisarz

Źródło: rozmowa z ks. Andrzejem Lutrem; dodatek do „Gazety Wyborczej” nr 304.5914, 31 grudnia 2008/1 stycznia 2009.

O myślach, O myśleniu

„Są noce tak przejmująco ciche,
że słychać, jak w nieprzejrzanej
dali szczeka lis i pohukuje
sówka. To właśnie wtedy leżę
przed świtem rozbudzony i słyszę,
jak woda spiętrzona gdzieś na Antlantyku
opada, wznosi się, opada, wznosi
fala za falą bijąc o długi brzeg
nadmorskiej wioski pozbawionej światła
i przyjaciół.”

R.S. Thomas (1913–2000)

Źródło: On, tłum. Andrzej Szuba

„Ten mały chłopiec to Henry?
– Tak.
– Patrzy i nic nie mówi.
– Tak żeśmy go nauczyli.
– Cicha woda brzegi rwie.
– On tylko rwie ubrania.”

Charles Bukowski (1920–1994) amerykański poeta i powieściopisarz

Z szynką raz!

„Miłość to woda, w której płyniemy, raz szczęśliwie, innym razem nie, a pewnego dnia wyskakujemy z niej, jak z łóżka.”

Adolf Rudnicki (1912–1990) polski pisarz

O miłości

„Nadszedł już piękny miesiąc maj… Wiosenna zieloność okryła rany poszarpanej ziemi. Pióra, liście, szypułki, pokrętne badyle i wielorakie odmiany barw osłoniły rany ziemi i zalecały się oczom ludzkim. Podobnie jak wsysały w siebie wilgoć i zgniliznę, tak sami barwami, kształtem i nieskończoną potęgą swego rozrostu chciały wessać w siebie cierpienie dusz, zniszczyć pamięć o tym, co już padło i umarło. Na dobro nowego życia rosło i bujało wszystko – na stratę śmierci. Słowik śpiewał nocami nad wodą, w sąsiedztwie wzgórka, pod którym Hubert Obromski znalazł schronienie.”

Stefan Żeromski książka Wierna rzeka

Źródło: Wierna rzeka

O śmierci, O duszy, O cierpieniu, O śpiewie

„Gdy woda jest spokojna – można zobaczyć dno. Tak samo można zobaczyć duszę ukochanej w chwili pełnego szczęścia.”

Ilja Erenburg (1891–1967) rosyjski pisarz

O duszy

„Miłość – pożywienie zgłodniałego, woda czysta spragnionego, słońce człowieka zziębniętego, nieodzowna energia życia…”

Michel Quoist (1921–1997) francuski duchowny katolicki i pisarz

O miłości, O słońcu

„Czy dziś my chcemy walczyć z pandemią grypy, czy z ministrem zdrowia, przy okazji zachorowań na grypę?”

Ewa Kopacz (1956) polska polityk

tłumacząc w Sejmie dlaczego nie zdecydowała się zakupić szczepionek przeciwko wirusowi A/H1N1. Źródło: tvn24.pl http://www.tvn24.pl/-1,1627335,0,1,kopacz-to-szczepionka--czy-swiecona-woda,wiadomosc.html, 5 listopada 2009

„Bo tes i jabym za nim skocyła we wodę,
Scęśliwąbym była z nim choć o suchym chlebie.”

Wojciech Bogusławski (1757–1829) polski aktor, śpiewak operowy, reżyser, pisarz, dramatopisarz, tłumacz

Cud mniemany czyli Krakowiacy i Górale (1794)

„Okazało się jednak, że na żadne próby nie ma czasu. Kiedy spotkaliśmy się na planie pierwszego dnia zdjęć, usłyszałem: „proszę bardzo, to jest pokój Marka, to jest pana siostra, a to mama. Akcja!”. Musiałem „z marszu” wcielić się w swojego bohatera i pokonać onieśmielenie, jakie ogarniało mnie wobec takich osobowości, jak Teresa Lipowska, Witold Pyrkosz czy Dominika Ostałowska. No, to był skok na głęboką wodę…”

Kacper Kuszewski (1976) aktor polski

o pierwszym dniu pracy w M jak miłość.

O miłości, O pokoju, O siostrze, O czasie

„Panny nawet nie posiwiały, nie miały także zmarszczek. Ich włosy cały czas były czarne jak smoła, a twarze gładkie, tryskające energią. Mimo ciężkiej pracy wciąż brały na siebie nowe obowiązki. Cięły i rąbały drzewo, szorowały, prały, wycierały. Nawet komórki i spiżarnie w ich domu były czyste. W beczce na wodę obręcze lśniły jak srebro. Siostry zamawiały suknie u krawca, a także same szyły dla siebie. Nadawały się do wszystkiego. W ich domu stały ogromne kufry z wyprawą, a w nich pełno było wszystkiego. Obie miały w sobie dość sił i soków, by uszczęśliwić mężczyznę, lecz musiałby to być ktoś mądry, z charakterem, nie żaden rozmamłany ciamajda, niedojda, fajtłapa…”

Isaac Bashevis Singer (1902–1991) pisarz amerykański, noblista

Siostry

O domu, O charakterze, O siostrze, O drzewach

„Zbiera pieniądze i odpuszcza grzechy
Oni mu więc płacą i już są bez winy
Chlapie wodą z kranu kościelne obrazy
morderca ich dotyka i już jest bez skazy
Bo kultura Kościoła to być niekulturalnym
Spalić wszystko prawdziwe – to jego kultura”

Kazimierz Staszewski (1963) polski muzyk rockowy

Kult
Źródło: utwór Babilon z płyty Posłuchaj to do ciebie

O pieniądzach, Obraz

„Woda dalej wlewa się do Titanica, ale ludzi zaproszono na wyższe pokłady, żeby nie widzieli.”

Krzysztof Rybiński (1967) ekonomista polski

o zadłużaniu państwa polskiego przez rząd Platformy Obywatelskiej. Źródło: Tusk gorszy niż Gierek, woda wciąż wlewa się do Titanica http://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/tusk-gorszy-niz-gierek-woda-wciaz-wlewa-sie-do-tit,1,4630021,wiadomosc.html, wywiad z Krzysztofem Rybińskim, onet.pl, 23 czerwca 2011

O ludziach

„W rękach dobrego lekarza i woda staje się lekarstwem.”

Nikołaj Gogol (1809–1852) rosyjski dramaturg i powieściopisarz

„Wiara zatrzymuje wszystkie ciosy, przemieni truciznę w krystalicznie czystą wodę.”

Paulo Coelho (1947) pisarz brazylijski

Dla „Zwierciadła”
Źródło: Wojownik światła i jego świat, „Zwierciadło” nr 8/1930, sierpień 2007

O świecie, O wierze

„Prawda jest nasieniem, moralne prowadzenie się jest jest korzeniem, Miłość jest wodą, Spokój jest kwiatem, a Błogość jest owocem.”

Sathya Sai Baba (1926–2011)

Spotkania z Sai Babą
Źródło: s. 25

O miłości, O prawdzie

„Klasyczni filozofowie XVIII wieku pytali: jeśli człowiek nie jest niczym więcej ani niczym mniej niż tylko częścią przyrody, jakie są prawa rządzące jego postępowaniem? Jeśli można odkryć środkami empirycznymi, dlaczego ciała spadają, planety krążą po orbitach, rosną drzewa, lód zmienia się w wodę, a woda w parę, równie możliwe musi być poznanie, warunków sprawiających, że ludzie jedzą, piją, śpią, kochają, nienawidzą, walczą ze sobą, tworzą rodziny, plemiona, narody, a wreszcie i monarchie, oligarchie, demokracje. Dopóki nie odkryje tego jakiś Newton czy Galileusz, nie może powstać żadna prawdziwa nauka o społeczeństwie.”

Isaiah Berlin (1909–1997) brytyjski filozof i historyk idei pochodzenia rosyjskiego

Źródło: Karol Marks. Jego życie i środowisko

O życiu, O ludziach, O demokracji, O piciu

„Dopóki będę obecny w życiu publicznym, wolę politykę, która gwarantuje, jak niektórzy mówili złośliwie, ciepłą wodę w kranie. Bo wielu wita to z uznaniem, że jest wreszcie silna partia, która jest powściągliwa i skromna, jeśli chodzi o narzucanie ludziom wielkich celów, która daje za to wielką stabilizację.”

Donald Tusk (1957) polski polityk

Źródło: wprost.pl, 19 września 2010 http://www.wprost.pl/ar/210022/Tusk-jestem-u-wladzy-zeby-innym-bylo-lepiej/

„Ja sam, dopóki nie wziąłem ślubu kościelnego, nie mogłem dotknąć mojej ukochanej. Ona była dla mnie uosobieniem kultu kobiecości. Kobiety były ciepłe, staranne, dbały o każdego rannego. To było zupełnie niezwykłe. Teraz, gdy czytam, że kobiety powinny być bardziej „męskie”, silniejsze, to uważam, że to jest wielka strata. Kobiety mają zupełnie inną naturę niż nasza. Nawet w najgorszych momentach dbały o swój wygląd. Mało tego, dbały też o to, jak my wyglądamy. Motywowały nas: „ogol się”, „zobacz, tam jest kran i woda, umyj się.””

Witold Kieżun (1922) polski ekonomista

Na tym właśnie polegał także ich urok. Źródło: Ewa Koszowska, Prof. Witold Kieżun dla WP.PL: większość moich studentów uważa Polaków za nazistów http://wiadomosci.wp.pl/title,Prof-Witold-Kiezun-dla-WPPL-wiekszosc-moich-studentow-uwaza-ze-nazisci-to-Polacy,wid,16753214,wiadomosc.html?ticaid=1131b3, wiadomosci.wp.pl, 15 lipca 2014

O kobietach, O naturze, O ślubie, O wyglądzie

„Czas przyszły wyjaśni tę prawdę, że od wczesnego polania nas wodą zaczęły się zmywać wszystkie cechy nas znamionujące, osłabiał w wielu naszych stronach duch niepodległy i kształcąc się na wzór obcy, staliśmy się na koniec sobie samym cudzymi.”

Zorian Dołęga-Chodakowski (1784–1825) polski etnograf, archeolog, historyk i słowianofil

Źródło: O Sławiańszczyźnie przed chrześcijaństwem oraz inne pisma i listy, oprac.J. Maślanka, Warszawa 1967, s. 19.

O czasie

„Płyniemy jak woda płynie. Każdy z nas jest obrazem.
I znowu stajemy się dziećmi na te chwile. Stajemy się ptakami, zmarłymi mewami na palach, wrzeszczącymi gaworami czerniącymi gałęzie, trzepoczącymi w przezroczystym powietrzu zimnokrwistymi zwierzętami i tak jak one jesteśmy rysownikami imaginacji.
Ludzie pojawiają się jak zagadka, jak obraz sam w sobie.
Gdy rozpłatamy się w życiu na części, w obrazie stajemy się jednością…
Nikt nie rozumie siebie bardziej niż po dziele, które stworzył.”

Małgorzata Starowieyska (1953–2006)

Źródło: Mironalia '99

O dzieciach, O ludziach, O ptakach, O zwierzętach

„Bóg przy następnym potopie posłuży się nie wodą, lecz papierem.”

William Faulkner (1897–1962) powieściopisarz, nowelista i poeta amerykański

O Bogu

„Ciągnęło mnie do sportu, ze względu na miejsce zamieszkania narty były naturalnym wyborem. Mogłem pływać, ale woda w pobliskim potoku była za zimna.”

Kamil Stoch (1987) polski skoczek narciarski

Źródło: Robert Błoński, Stoch spełnia marzenia, sports.pl, 3 lutego 2011 http://www.sport.pl/celebrities/1,112119,9048797,Stoch_spelnia_marzenia.html

O marzeniach, O sporcie, O zamieszkaniu

„Duchowieństwo niemieckie, które winno roznosić woń cnoty, roznosi odór śmierci. Doniesiono nam, że duchowieństwo parafialne oraz inni posiadający święcenia zapominają o swojej godności, zarażając własnym zepsuciem poddanych, którym winni służyć za wzór godnym życiem. Jak rozlana woda, jak naczynie bez zaworu, rozpływają się lekkomyślnie we wszelkim bezeceństwie, utrzymując konkubiny i wiodąc życie w przepychu.”

Grzegorz IX

w liście do Konrada z Marburga mianując go papieskim wizytatorem klasztorów w Niemczech.
Źródło: Ernst W. Wies, Fryderyk II, tłum. Jacek Antkowiak, PIW, Warszawa 2002.

O życiu, O śmierci, O zapominaniu

„Państwo prawa jest jak chleb powszedni, jak woda do picia i powietrze do oddychania, a najlepsze w demokracji jest to, że tylko ona nadaje się do zabezpieczenia państwa prawa.”

Gustav Radbruch (1878–1949) niemiecki filozof prawa

O demokracji, O piciu

„… antykoncepcja ma jeszcze jedną konsekwencję. Nie tylko czyni bezpłodnym sam akt płciowy, ale i ogranicza zdolność do prokreacji. Coraz więcej jest sygnałów, że hormonalne środki antykoncepcyjne ubezpładniają nie tylko osoby je stosujące, bo przecież po to je biorą, ale i wszystkich dookoła. Hormony te wydzielane z moczem trafiają do ścieków miejskich, nie są wyłapywane przez oczyszczalnie i wracają do człowieka wraz z wodą. Kobietę pozbawiają zdolności do owulacji (taki jest ich cel), a u mężczyzn powodują spadek żywotności nasienia. Szeroko już udokumentowana jest demaskulinizacja i redukcja płodności u ryb w rzekach poniżej wielkich miast. Równocześnie stale obserwuje się spadek żywotności nasienia u wszystkich mężczyzn. Coraz częściej tłumaczy się to wprowadzaniem do organizmu hormonów pochodzących właśnie ze środków antykoncepcyjnych.”

Maciej Giertych (1936) polski polityk narodowy

Źródło: „Opoka w Kraju”, numer 56(77), marzec 2006

O kobietach

„Sława to pięć minut, a później lata opluwania. Ja po prostu chciałam upomnieć się o kolegów. Współczuje Jarkowi Kaczyńskiemu po stracie brata i bratowej. Ja też miałam traumę, bo tam zginęli moi koledzy Ania Walentynowicz, Aram Rybicki. Mnie chodzi o to, co robi Jarek z ludźmi, bo robi im wodę z mózgu.”

Henryka Krzywonos (1953) sygnatariuszka porozumień sierpniowych

Źródło: Bożena Aksamit, Wielki tydzień Henryki Krzywonos, „Duży Format”, 9 września 2010.

O stracie

„Gniew, zawiść, chciwość, nietolerancja… – tak wiele jest dziur w twoim naczyniu i woda SPOKOJU wycieka przez nie.”

Sathya Sai Baba (1926–2011)

Misterium Sai
Źródło: s. 68

O gniewie

„Co głowa to rozum, co rozum to głowa,
I woda sodowa, i woda sodowa.”

Jan Brzechwa (1898–1966) polski poeta

Źródło: Palcem w bucie. Woda sodowa, 1947

O butach

„Czy nigdy nie będę szczęśliwy? Co mam zrobić, żeby być? – Chciał sobie przypomnieć, czy kiedyś już w życiu odczuwał prawdziwą radość. Stanęły mu przed oczami zapomniane fragmenty przeszłości: bardzo wczesny chłodny poranek, słońce wstaje zza gór, po błotnistej drodze skaczą małe szare ptaszki. Nie miał wtedy żadnego specjalnego powodu do radości, ale ją czuł.
Albo to: wieczór, koń o lśniącej sierści ociera swą piękną szyję o płot, słychać nawoływanie przepiórek, gdzieś, skądś kapie woda. Aż zaczął szybciej oddychać w podnieceniu, kiedy sobie to przypomniał.
I jeszcze: jedzie starym wozem drabiniastym ze swoją kuzynką. Była starsza od niego, nie pamięta, jak wyglądała. Koń spłoszył się i szarpnął, ona upadła na niego i podnosząc się oparła rękę na jego nodze. Ogarnęła go rozkosz, czuł ją w brzuchu, uderzyła mu do głowy, aż do mózgu, aż do bólu.
I to: jest o północy w wielkiej ciemnej katedrze, ostry barbarzyński zapach żywicy kręci mu w nosie. Trzyma w ręku małą świeczkę przewiązaną białą jedwabną kokardą. Senny szmer odprawianej przed wielkim ołtarzem mszy nadpływa z oddali i usypia go słodko.
Mięśnie Juana rozluźniły się. Zasypiał na słomie w opuszczonej stodole. Nieśmiałe myszy wyczuły, że śpi, wyszły spod słomy, zaczęły się bawić i krzątać, i deszcz poszeptywał cicho na dachu”

John Steinbeck książka Zagubiony autobus

Autobus do San Juan

O słońcu, O przeszłości, Koń, Szarpnięcie

„Przykro było żurawiowi,
Że samotnie ryby łowi.
Patrzy – czapla na wysepce
Wdzięcznie z błota wodę chłepce.
Rzecze do niej zachwycony:
„Piękna czaplo, szukam żony,
Będę kochał ciebie, wierz mi,
Więc czym prędzej się pobierzmy.”
Czapla piórka swe poprawia:
„Nie chcę męża mieć żurawia!”
Poszedł żuraw obrażony.
„Trudno. Będę żył bez żony.””

Jan Brzechwa (1898–1966) polski poeta

Źródło: Żuraw i czapla

O rybach, Kochać się

„Cicha woda zawsze płynie głęboko.”

Stephen King książka Miasteczko Salem

Miasteczko Salem (1975)

„Pistolet na wodę to skuteczna broń przeciwko wymyślonym potworom.”

Robert Sheckley (1928–2005) amerykański pisarz science fiction

Źródło: Duch V

„Mieli także popi prócz akcydensu kościelnego pewny stały prowent z miodu, niepamiętnym zwyczajem utwierdzony; każdy gospodarz mający pszczoły (a trudno na Rusi o takiego, aby ich nie miał) daje popom pewną kwotę miodu podług proporcji pszczół; z tego miodu pop syci miód do picia. Podczas prażniku, to jest podczas dedykacji cerkwi, na całą parochią swoją rozdaje na osobę każdą, przyjmującą sakramenta, po garcu jednym, za który bierze zapłatę raz na zawsze ustanowioną; niedostatek miodu ani obfitość jego nie podnosi ani nie zmniejsza ceny, tylko odmienia gatunek miodu, bo kiedy pop mało dostał miodu albo nie chciał wszystkiej kolekty na prażnik ekspensować, to rozbrechtał wodą małą kwotę urobioną trunku do tylu garców, ile mu ich na całą parochią potrzeba było.”

Jędrzej Kitowicz książka Opis obyczajów za panowania Augusta III

Opis obyczajów za panowania Augusta III

O piciu

„stary poeta nie może mówić a może
nie mówić jego dłoń w mojej kredowy papier
zaproszenia tyle odwagi żeby milczeć
pić źródlaną wodę (kawy nie wolno)
słuchać swoich słów podnoszonych przez
obce usta oczekiwać komentarzy słońca
na szybie oddechu w cudzym mieście”

Artur D. Liskowacki (1956) polski pisarz

Źródło: ***, „Dekada Literacka” 2002, nr 1/2 (183/184)

O piciu

„Wołowi, choćbyś wina nalał,
pewnie leda w kałuży będzie wodę wolał.”

Mikołaj Rej (1505–1569) polski poeta i prozaik renesansowy

„Nazajutrz nocnym powozem wybiegłem do Birmingamu [Birmingham]. I patrzę, i widzę z daleka tysiące ogniów, co jak gdyby wulkany spod ziemi biją żywym płomieniem, rzucają dymem, przy każdym takim wulkanie niby mogiły wyrzuconej lawy, a cała tam ziemia w popiół obrócona, i ani tam trawa zazielenieje, ani woda zabłyszczy, czasem mignie czarna postać ludzka i zniknie; nie słychać tam głosu stworzenia ani głosu szumiącego drzewa, ani głosu szemrzącej wody, a tylko jakieś podziemne wycie: zdaje się, że to kraina piekieł. A to po prostu tysiące kopalni, przy których tysiące machin parowych dobywa węgiel i żelazo, z którego po całej Anglii i zaraz w Birmingamie wyrabiają wszelką broń, nożyczki, igły i brzytwy.”

Aleksander Jełowicki (1804–1877) polski pisarz i działacz religijny

Moje wspomnienia (1893)
Źródło: Tomasz Małkowski, Jacek Rześniowiecki, Historia III. Podręcznik do klasy III gimnazjum, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk, 2012, ISBN 978-83-7420-253-4, s. 122.

O historii, O trawie, O czasie

„Niewątpliwie jest to prowokacja. Chcą nas skłócić, podzielić, osłabić. Bez względu na to, kim jest Wałęsa – nie wolno nam teraz sprzymierzać się z wrogiem. Ubecki donos drę na drobne kawałki, podpalam, wyrzucam tam, gdzie powinno być jego miejsce, i spuszczam wodę. Nie ma już śladów.”

Anna Walentynowicz (1929–2010) polska działaczka związkowa

w roku 1982, po otrzymaniu grypsu z kopiami dokumentów TW „Bolka”.
Źródło: A. Walentynowicz, A. Baszanowska, Cień przyszłości, Kraków 2005, s. 137

O przyszłości

„Nigdy jeszcze nie rozmawiałem z kobietą taką jak ona ani nie spotkałem takiej niewiasty. Była wojownicza, a jednocześnie za grosz zalotna. Odnosiłem wrażenie, że jej słowa są niczym staw wypełniony zimną wodą, w którą wskakiwałem, nie zważając na konsekwencje.”

Elizabeth Kostova (1964)

Historyk
Źródło: rozdział 17, s. 132

O kobietach, O wrażeniach

„Woda, której dotykasz w rzece, jest ostatkiem tej, która przeszła, i początkiem tej, która przyjdzie; tak samo teraźniejszość.”

Leonardo da Vinci (1452–1519) malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor maszyn, filozof

Źródło: Stanisław Baliński, Antrakty, czyli notatki o życiu i sztuce w drugiej połowie XX wieku w Londynie, Polska Fundacja Kulturalna, 1978, s. 57.

O wieku

„Jestem normalnym człowiekiem, który stara się być aktorem, i cieszę się, że ktoś mi pozwala wychodzić na scenę i grać. Cieszę się opinią o mojej roli, ale woda sodowa do głowy mi nie uderzy. Kiedyś tak się stało, gdy wygrałem w Toruniu Festiwal Teatru Jednego Aktora, i okazało się, że prócz wody sodowej nic za tym nie poszło. Trzeba pracować – to wszystko.”

Wiesław Cichy (1957)

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Opole, 16 kwietnia 2005 https://web.archive.org/web/20080524211929/http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/czyc.htm

„Kradziona woda jest słodka, a chleb jedzony na ustroniu lepiej smakuje.”

Jacob Cats (1577–1660)

„Spójrzmy na siebie w lustrze. Nie ma wątpliwości, że w ciągu ostatnich tysiącleci dokonaliśmy ogromnego postępu. Latamy jak ptaki, pływamy pod wodą jak ryby, docieramy na Księżyc i wysyłamy sondy na Marsa. Jesteśmy teraz nawet zdolni do klonowania życia. A jednak mimo to nie jesteśmy w zgodzie ani z samymi sobą, ani ze światem wokół nas. Zdeptaliśmy Ziemię, skaziliśmy rzeki i jeziora, wycięliśmy całe połacie lasów i zmieniliśmy w piekło życie zwierząt, z wyjątkiem tych niewielu, które nazywamy przyjaciółmi i które rozpieszczamy dopóty, dopóki służą nam jako namiastka towarzystwa ludzi.”

Tiziano Terzani (1938–2004) włoski pisarz i dziennikarz

Listy przeciwko wojnie

O życiu, O ludziach, O świecie, O piekle

„Wezmę pejzaż podawany z rąk do rąk,
Dobrze znany każdy rąbek, każdy kąt,
Kawiarniane morza zdarzeń,
Czarno-białe jachty marzeń,
I jaskółek szybki, pewny lot.

Lecz czy złożę te odpryski, drobne szkła,
W obraz, który znów ożyje pełnią dnia?
Inna świata dziś uroda,
Inną twarz odbija woda,
Ty nie jesteś sobą, ani ja.”

Janusz Kondratowicz (1940–2014) polski poeta, satyryk

Źródło: piosenka Tak blisko nas z repertuaru Anny Jantar

Obraz

„Woda to drugie imię nieba.”

Manuela Gretkowska (1964) pisarka polska

Obywatelka

„Ukończenie EAVE niewątpliwie dało mi odwagę, żeby rzucić się na tę szeroką wodę. A w Polsce, faktycznie zrobić debiut nie jest łatwo. Na szczęście jest Polski Instytut Sztuki Filmowej, dzięki wsparciu którego udało mi się dopiąć budżet.”

Ewa Pytka (1964)

Źródło: Wywiad, 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=69081

O szczęściu, O wsparciu

„Masz wodę?
Lida bierze ze stołu litrowy słoik po ogórkach pełen wody i pokornie podaje Wasylowi. Ten zachłannie wypija całą zawartość słoika.
– Dziękuję ci, Lidoczka. Nie jestem żadnym lumpem. Jestem artystą. Wielkim artystą.
– Wiem.
– Skąd ty to możesz wiedzieć? Jest tu jakiś prysznic? Normalny człowiek rano bierze prysznic.
– Jest. No przecież wiesz, że jest.
– Aa, kto by te wszystkie burdele spamiętał. Idziemy pod prysznic.”

Peeter Sauter (1962)

Źródło: Błoto (Opowieść filmowa), tłum. Aarne Puu

„Nie gotowałam i nawet tego nic próbuję, pewno dlatego, że mama całe dni spędzała z wałkiem, przy lepieniu pierogów i robieniu klusek. Ale wodę na herbatę potrafię zagotować.(…) Koleżanka nauczyła mnie przez telefon gotowania gulaszu, potem miała okazję go skosztować i tak jej smakował, że mnie poprosiła o przepis.”

Krystyna Mazurówna (1939)

Źródło: Danuta Nowicka, Na Marsie też sobie poradzę, „Nowa Trybuna Opolska”, 10 października 2011 http://www.teatry.art.pl/n/czytaj/31829

O czytaniu, O herbacie, O gotowaniu

„Tylko taką mnie ścieżką poprowadź,
gdzie śmieją się śmiechy w ciemności
i gdzie muzyka gra, muzyka gra
Nie daj mi Boże, broń Boże skosztować
tak zwanej życiowej mądrości
póki życie trwa!”

Agnieszka Osiecka (1936–1997) polska poetka, autorka tekstów piosenek

Cytaty z tekstów literackich, Cytaty z wierszy i piosenek, Sentymenty (wyd. 1996)
Źródło: Wielka woda

O życiu, O Bogu, O muzyce, O grach

„(…) wybór zawodu musi być podejmowany ze świadomością, że będzie to tak ważne i potrzebne jak powietrze, jak woda.”

Bolesław Płotnicki (1913–1988) aktor polski

Źródło: Andrzej Tomczak, Bolesław Płotnicki aktorem został, mając 36 lat..., „Polska Głos Wielkopolski” nr 192, 18 sierpnia 2012 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/144623.html