Cytaty o naturze
strona 9

„Przyzwyczajenie staje się poniekąd drugą naturą.”

Arystoteles (-384–-321 p. n. e.) Filozof starożytnej Grecji

Źródło: Retoryka I, 1, 1

„Człowiek nie jest szlachetnym dzikusem, jest dzikusem haniebnym. Jest irracjonalny, brutalny, słaby i głupi, i niezdolny do obiektywizmu wszędzie tam, gdzie w grę wchodzą jego własne interesy – i to mniej więcej podsumowuje całą sytuację. Interesuje mnie brutalna i gwałtowna natura człowieka, bo taki jest jego prawdziwy obraz. I wszelkie próby stworzenia instytucji społecznych opartych na fałszywym widzeniu natury człowieka skazane są prawdopodobnie na porażkę.”

Stanley Kubrick (1928–1999) amerykański reżyser filmowy

w wywiadzie dla Marka Caducciego.
Źródło: Piotr Kletowski, Filmowa odyseja Stanleya Kubricka, wyd. Korporacja Ha!art, Kraków 2006, ISBN 9788389911469, s. 56, 57.

Obraz

„Fundamentalizm religijny nie jest zwiastunem restauracji przednowoczesnego irracjonalizmu. (…) Jest on, przeciwnie, ofertą „racjonalności alternatywnej”, skrojonej na miarę problemów, które gnębią członków ponowoczesnego społeczeństwa. Jak wszystkie odmiany racjonalizmu, i ta alternatywa dzieli i selekcjonuje, jej preferencje różnią się od preferencji narzucanych przez zderegulowane siły rynkowe – co samo w sobie nie czyni jej bardziej ani mniej racjonalną od bezosobowej logiki rynku. Jeśli racjonalizm rynkowy podporządkowany jest zasadzie wolności wyboru i kwitnie w sytuacji niepewności przez konieczność wyboru wzniecanej, to racjonalizm fundamentalizmu stawia na pierwszym miejscu pewność decyzji i ubezpieczenie od ryzyka, i potępia wszystko, co spokój ducha podważa, a więc głównie kapryśną z natury wolność jednostkową. W fundamentalistycznym wydaniu religia nie jest „sprawą osobistą”, sprywatyzowaną jak wszystkie inne wybory indywidualne i prywatnie praktykowaną, ale czymś w rodzaju compleat mappa vitae: stanowi ona prawa wiążące każdą, najintymniejszą nawet dziedzinę życia, zdejmując w ten sposób nieznośny ciężar odpowiedzialności z barków jednostki – tych barków, którym ponowoczesna kultura przypisała siłę herkulesową.”

Zygmunt Bauman (1925–2017) polski socjolog, filozof, eseista

Ponowoczesność jako źródło cierpień

O religii, O decyzjach, O wolności, O sile

„To, co natura stworzyła, to i zniszczy.”

Karneades z Cyreny (-214–-129 p. n. e.)

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał Krzysztof Nowak, Warszawa 1998.

O myślach, O myśleniu

„Gospodarka rynkowa nie oznacza koniecznie kapitalizmu. (…) Prawdziwa natura socjalizmu polega na uwolnieniu sił produkcyjnych, a celem ostatecznym socjalizmu jest osiągnięcie powszechnego dobrobytu.”

Deng Xiaoping (1904–1997)

Źródło: Jakub Polit, Chiny, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2004.

„Wsie byłyby zaludnione i kwitnące, gdyby je uprawiał wolny lud. Chłopi polscy są przywiązani do ziemi, podczas gdy nawet w Azji niewolnicy pochodzą z handlu albo jeńców wojennych, zawsze cudzoziemców, Polska uderza w swe własne dzieci. Każdy pan jest obowiązany zapewnić mieszkanie swemu chłopu. Umieszcza się go w nędznej lepiance, gdzie nagie dzieci, narażone pospołu z bydłem na lodowate zimno, zdają się urągać naturze, że ich nie ubrała tak samo jak zwierząt. Niewolnik, który dał im życie, patrzyłby ze spokojem na płonącą lepiankę, ponieważ nic nie jest jego własnością. (…) wszystko należy do pana, który może sprzedać zarówno rolnika, jak wołu. Rzadko sprzedaje się kobiety, ponieważ one to przysparzają trzody. Nieszczęsna ludność, zimno zabija wielką jej część. Na próżno papież Aleksander III potępił poddaństwo na jednym z soborów w XII wieku. Polska jest bardziej oporna pod tym względem niż reszta chrześcijaństwa. Biada słudze, jeśli pijany pan uniesie się przeciw niemu gniewem. Można by powiedzieć, że to, czego natura odmówiła innym ludom, to właśnie Polacy lubią do szaleństwa: nadmiar wina i silnych trunków czyni w Rzeczypospolitej wielkie spustoszenia. Kazuiści przechodzą lekko nad pijaństwem jako nad skutkiem klimatu; sprawy publiczne załatwia się tylko ze szklanką w ręku.”

Denis Diderot (1713–1784) francuski pisarz, filozof

o Polsce.
Encyklopedia. Słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł

O życiu, O kobietach, O dzieciach, O ludziach

„Lekarz mi niedawno tłumaczył, że mężczyźnie na kacu chce się uprawiać miłość, bo czuje śmiertelne zagrożenie, a natura mu podpowiada, że to jest ostatni moment do pozostawienia po sobie jakiegoś śladu.”

Marek Kondrat (1950) aktor polski

Źródło: rozmowa Katarzyny Kubisowskiej, Wszystko, co najważniejsze, „Gazeta Wyborcza”, 18-19 maja 2013.

O miłości

„Rousseau zdaje się powiedział: dziecko, które zna jedynie swoich rodziców, nie zna i ich właściwie dobrze. Myśl tę można zastosować do wielu umiejętności, do wszystkich nawet, które nie są zupełnie czystej natury; kto nie rozumie nic prócz chemii, ten i chemii dobrze nie rozumie.”

Georg Christoph Lichtenberg (1742–1799) pisarz niemiecki, aforysta

O dzieciach, O myślach, O rodzicach, O myśleniu

„Twórczość – to podglądanie tego, czego jeszcze nie stworzyła natura.”

Władysław Grzeszczyk (1935) polski aforysta

„Właściwe jest naturze ludzkiej nienawidzić tego, kogo się obraziło.”

Tacyt (54–120) historyk rzymski

Proprium ingenii humani est odisse, quem laeseris. (łac.)

„Modernizm chce dzieła, które by się stało uniwersalnym, w którym zawarto by przeszłość, przyszłość i teraźniejszość, które by było architekturą, malarstwem, muzyką i poezją, epopeją, liryką i dramatem (…) w którym by się zlały sacra profanis, które by było naraz religią i kosmogonią, filozofią i psychologią, (…) mistyką i poezją, analizą i syntezą, które by było nie tylko kopią natury, ale i naturą samą, które by tak się z nią zlało, żeby znikły granice sztuki i natury.”

Antoni Lange (1862–1929) polski poeta, dramatopisarz i powieściopisarz okresu Młodej Polski, także poliglota i tłumacz

Cytaty z eseistyki
Źródło: K. Wyka, Modernizm polski, op. cit., s. 242.

O religii, O przeszłości, O przyszłości, O malarstwie

„Mędrcowi nie wystarcza badać naturę i prawdę; powinien on raczej odważyć się ją wypowiedzieć, mając na względzie ograniczoną liczbę tych, co pragną i mogą myśleć; reszta bowiem pozostająca w dobrowolnej niewoli u przesądów, nie łacniej osiągnąć może prawdę niż żaby – zdolność latania.”

Julien Offray de La Mettrie (1709–1751) filozof francuski

Człowiek-maszyna (1748)
Źródło: s. 63

O myślach, O lataniu, O myśleniu

„Makijaż – retusz natury.”

Antoni Regulski

„A ty, człowieku, który w tym moim trudzie rozeznasz podziwu godne dzieło natury, jeżeli za rzecz niegodziwą uznasz jej zniszczenie, pomyśl, iż rzeczą najbardziej niegodziwą jest odbieranie życia człowiekowi… kto go nie ceni, ten nie jest go godzien.”

Leonardo da Vinci (1452–1519) malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor maszyn, filozof

Źródło: Anna Klubówna, Krajobraz z tęczą. Sylwetki artystów od Fidiasza do Picassa, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1986, wyd. III, s. 77.

O książkach, O wiedzę

„W najdrobniejszej cząstce wszechświata mieści się potęga, która go zakodowała. I kto by rozwiązał wszystkie zagadki ziarnka piasku, przeniknąłby całą naturę.”

Aleksander Świętochowski (1849–1938) polski pisarz, publicysta, filozof i historyk

„Jestem dobrze zorganizowana. Musiałam się tego nauczyć już dawno temu. Pracuję przecież od 13. roku życia. Zaznaczam, że nikt mnie do tego nie zmuszał, a już na pewno nie rodzice. Po prostu mam taką nieokiełznaną naturę. Od dziecka.”

Oceana Mahlmann (1982)

Źródło: „Party” nr 10 (68), 17 maja 2010

O dzieciach, O rodzicach

„Warunki w których funkcjonowali wtedy (podczas II wś) ludzie, bardzo się różniły. Trzeba brać pod uwagę np., że państwowość litewska czy polska została zniszczona. Że pierwsi kolaboranci ukraińscy, którzy pracowali w obozach zagłady w Bełżcu czy Treblince, prawdopodobnie umarliby z głodu, gdyby nie kolaborowali. Trzeba rozumieć naturę okupacji niemieckiej, naturę okupacji sowieckiej. Interakcje tych reżimów, brak wolności, brak możliwości wyboru, sytuację w której jest wybór, ale między jednym złem a drugim. Próbując to osądzać, często przeceniamy możliwości własne i możliwości przodków. (…) Zbrodnie to fakt historyczny. Warto też pamiętać, że bardzo mało ludzi – bardzo mało! – którzy mieli wtedy jakiś wybór, wybrało dobrze. (…) Jeżeli jednak mówi się – siedząc, dajmy na to, dziś w kawiarni warszawskiej – że jacyś ludzie źle się wtedy zachowali, to niepoważne.”

Timothy Snyder (1969) amerykański historyk

Źródło: wywiad Adama Leszczyńskiego, Mord bez granic, „Gazeta Wyborcza”, 21–22 maja 2011.

O głodzie, O ludziach, O zachowaniu, O wolności

„Przedkładanie interesów innych nad swoje jest wyrazem głębokiej duchowości i wielkoduszności. Ci, którzy czynią dobro bez oczekiwania czegoś w zamian, pewnego dnia ukłonią się przed Bogiem w podziwie i zachwycie. Nastąpi to wtedy, kiedy nieoczekiwanie spotkają się ze wszystkimi dziełami, będącymi rezultatem ich pełnej rozwagi natury oraz z całym dobrem, które uczynili.”

Fethullah Gülen (1941)

Preferring the interests of others over one’s own is high spirituality and magnanimity. Those who always do good without expecting any return will one day bow before God in wonder and admiration when, unexpectedly, they meet the accumulated results of their considerate nature and all the good they have done. (ang.)
Źródło: Perły mądrości

O Bogu

„Po Hitlerze i po Stalinie, po tym całym strasznym XX wieku, mamy zwyczaj mówić i myśleć etnicznie. To jest ich (zwłaszcza Hitlera) zwycięstwo intelektualne i bardzo utrudnia zrozumienie przeszłości. (…) To, że Polacy brali udział w zabijaniu Żydów, dla mnie jednak nie było niespodzianką, bo nie rozumuję etnicznie, więc nie zakładam, że dany naród jest albo może być niewinny ze swej natury. Jedwabne stanowi stosunkowo małą część samego Holocaustu. Ma mniejsze znaczenie dla rozumienia Zagłady, niż się to być może polskiemu inteligentowi wydaje.”

Timothy Snyder (1969) amerykański historyk

Źródło: wywiad Adama Leszczyńskiego, Mord bez granic, „Gazeta Wyborcza”, 21–22 maja 2011.

O myślach, O zrozumieniu, O wieku, O przeszłości

„Zawsze tak było, że właśnie te rzeczy, których nie rozumiemy, i zjawiska, których nie potrafimy wyjaśnić, wiodły nas ku odkrywaniu nowych tajemnic natury.”

George Ogden Abell (1927–1983) amerykański astronom i popularyzator nauki

Źródło: Świat fizyki – podręcznik dla szkół ponadgimnazjalnych; zakres podstawowy pod red. Marii Fiałkowskiej, wyd. Zamkor, Kraków 2014, ISBN 9788302147975, s. 5.

O tajemnicy, O świecie

„Toteż widzimy, że wszyscy uzbrojeni prorocy zwyciężają, a bezbronni padają, czego przyczyną, oprócz powyższych rzeczy, jest i ta, że natura ludów jest zmienna, łatwo ich o czymś przekonać, lecz trudno umocnić w tym przekonaniu.”

Niccolò Machiavelli książka Książę

Di qui nacque che tutt’i profeti armati vinsono, e li disarmati ruinorono. Perché, oltre alle cose dette, la natura de’ populi è varia; et è facile a persuadere loro una cosa, ma è difficile fermarli in quella persuasione. (wł.)
Książę (1513)
Źródło: rozdz. VI

O ludziach

„Przed przyjściem do Szkoły Filmowej nie istniał dla mnie podział na kobiety i mężczyzn, raczej na tych, którzy niosą coś ze sobą i tych 'obojętnych'. Dopiero w Szkole zauważyłam, że świat dzieli się według płci i, oczywiście, lepiej być mężczyzną. Do dziś zresztą w środowisku operatorów czuję się nieswojo, wręcz obco.(…) Na festiwalu w Gdyni i w Toruniu podczas trwania Camerimage odczułam, że środowisko operatorów daje mi do zrozumienia, że jestem właściwie… wybrykiem natury.”

Jolanta Dylewska (1958) polska operator i reżyser filmowy

Źródło: „Kino”, nr 12/1994

O kobietach, O świecie, O zrozumieniu

„Oglądanie się za siebie było przeciwne mojej naturze; prowadziłem poszukiwania samego siebie, jeżdżąc na rowerze, z głową wysuniętą do przodu, przy dużej szybkości. Najważniejsze dla mnie, by zmienić życie na lepsze, to pędzić przed siebie.”

Lance Armstrong (1971) amerykański kolarz

Liczy się każda sekunda

O życiu, O poszukiwaniu

„Byłam atrakcyjna. To już w połowie wystarczyło, aby stać się pokusą, resztę czyniła ludzka natura. Kusić i być kuszonym to praktycznie to samo.”

Katarzyna II (1729–1796) cesarzowa Rosji w latach 1762–1796

Źródło: Adam Ian, Seks i sława. Od Kleopatry do Polańskiego, op. cit., s. 21.

O seksie

„Jan Paweł II jako święty od rodziny to fundamentalistyczna parodia ewangelii, gdzie o rodzinie nie ma ani słowa – a jeśli jest, to tylko krytyczne, bo przecież w dobrej nowinie chodziło o to, by wznieść się ponad biologiczną reprodukcję i zainaugurować inny rodzaj intensywniejszego życia, które wymknęło się ograniczeniom natury. Fundamentalizm religijny to zatem szczególnie bolesna forma redukcji, która niszczy szyld, pod jakim rzekomo się podpisuje – dużo gorsza od oficjalnego ateizmu, bo ten zwalcza religię tylko od zewnątrz, jako swojego adwersarza.”

Jan Paweł II (1920–2005) papież, święty Kościoła katolickiego

Autorka: Agata Bielik-Robson, Siedmiu świętych i pingwiny, krytykapolityczna.pl, 2 czerwca 2014 http://www.krytykapolityczna.pl/felietony/20140602/siedmiu-swietych-i-pingwiny

O rodzinie, O religii

„Przypadek jest nie tylko wypadkową nieobliczalnych, ważnych sił żyjących poza człowiekiem, on także ściąga dookoła siebie siły tkwiące w samym człowieku, staje się odczynnikiem natury ludzkiej i demaskuje ją lub apoteozuje.”

Karol Irzykowski (1873–1944) polski prozaik, dramaturg i krytyk literacki

O sile

„Wszystkie rzeczy są jak pojawiające się złudzenia. Przejrzystość i pustka są poza słowami. Twój umysł jest pomieszany w swej samotności. Oto natura tego co relatywne.”

Naropa (1016–1100)

Źródło: buddyzmwprost.com.pl http://www.buddyzmwprost.com.pl/index.php?id=54

O samotności

„Natura jest niewygodna. Trawa jest twarda, wilgotna, pełna obrzydliwych insektów. Gdyby natura byłaby wygodna, ludzkość nie wymyśliłaby architektury.”

Oscar Wilde książka The Decay of Lying

…) If Nature had been comfortable, mankind would never have invented architecture. (ang.
The Decay of Lying (1889)

O trawie

„Z natury rzeczy jestem monogamistą. To jest ciągle ta sama kobieta, urodzona w trzeciej dekadzie maja. Mają krótkie nazwiska: Ryś, Kuc, Cwen. Przy całej różnorodności, gdzieś w środku drzemie w nich bardzo silna indywidualność.”

Adam Hanuszkiewicz (1924–2011) polski aktor i reżyser

Źródło: Janusz R. Kowalczyk, Zbierał zachwyty i cięgi, „Rzeczpospolita” nr 282, 5 grudnia 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/128574.html

O kobietach

„Serial ma swój specyficzny rytm, tempo oraz swoją publiczność. Dlatego scenarzyści czuwają nad tym, żeby nie poszło to w jakieś wątki sensacyjno-kryminalne, choć nie ukrywam, bardzo bym chciał. Grając tę postać, bardzo się wyciszyłem. Z natury jestem cholerykiem, a to nie sprzyja kontaktom z ludźmi. Muszę mieć to na względzie, bo oprócz tego, że jestem aktorem, prowadzę własny teatr.”

Wojciech Dąbrowski (1959) aktor polski

o pracy w serialu Plebania. Źródło: Rodzina jest ze mnie dumna, „Tele Tydzień”, nr 38, 15 września 2008 http://www.plebania.pl/wywiady/dabrowski.html

O rodzinie

„Młodość ma w sobie coś kobiecego, a stosunek starości do niej jest męski, ale nie pogodny i ufny w swoim pożądaniu, lecz przez swoją niedołężność pełen wstydu i nieśmiałości wobec niej i wobec całej natury.”

Thomas Mann (1875–1955) prozaik niemiecki, noblista

Źródło: Oszukana [w:] Ostatnie nowele, tłum. Andrzej Dołęgowski, Czytelnik, 1958, s. 285.

„(…) człowiek taką ma już naturę, że im mniej znaczy, tym bardziej domaga się poważania.”

Chufo Llorens (1931)

Władca Barcelony

„To, co nie zostało nazwane — nie istnieje. A jeżeli nawet istnieje, jest obce i przez sam ten fakt — groźne. Nazywane staje się i staje się bliższe. (…) Nazywanie, a więc słowo, język wiążą się nierozerwalnie z kulturą, cywilizacją — czymś, co przeciwstawia się naturze symbolizującej bardziej odczuwanie i działanie. Chyba to tracimy właśnie — tę zdolność odczuwania, taką pierwotną zdolność, jaką chyba jeszcze można zaobserwować w kontakcie niemowlęcia z matką, w kontaktach z dziećmi, które potrafią wyrazić uczucia bez słów, a dopiero później, gdy zaczynają mówić, używać języka jako środka komunikacji, zaczynają — paradoksalnie — tracić tę łączność.”

Teresa Radziewicz (1970)

Robert Rutkowski, Jeszcze zdarzają się wiersze: „wiersz ostatni” Teresy Radziewicz http://szafa.kwartalnik.eu/41/htm/wywiad/rutkowski2.html, w: „Szafa. Kwartalnik literacko-artystyczny” nr 41, grudzień 2011

O dzieciach, O emocjach, O komunikacji, O matce

„Człowiek nie lubi przypominać sobie złego. Ta właściwość ludzkiej natury czyni życie lżejszym.”

Warłam Szałamow (1907–1982)

Opowiadania kołymskie
Źródło: s. 456

O życiu

„Nie ma prostych linii w naturze.”

Eugène Delacroix (1798–1863) malarz francuski

Źródło: Maria Rzepińska, Siedem wieków malarstwa europejskiego, op. cit., s. 385.

O wieku, O malarstwie

„Polska kinematografia jest offowa, nie jest z natury profesjonalna. Mamy model, w którym brakuje dobrych producentów, jest ledwie dwóch, trzech ludzi, którzy się na producentów nadają. To nie tak, że filmy są średnie, bo scenariusze są średnie. Po prostu cały nasz przemysł jest średni.”

Łukasz Kośmicki (1968)

Źródło: Wywiad, 18 lutego 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=63241

O ludziach

„Jestem idealnym mężem w porównaniu do innych. Ale w klatce zdechnę marnie. Taką mam naturę.”

Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885–1939) polski pisarz, filozof, dramaturg i malarz

I bez klatki zdycham. A cóż dopiero?
Listy do żony (1923–1927)

„Panno Morland, nikt nie może mieć wyższego mniemania o rozumie kobiet niż ja. W moim przekonaniu natura obdarzyła je tak bogato, że wystarczy im korzystać z połowy tych bogactw.”

Jane Austen książka Opactwo Northanger

tłum. Ewa Partyga
Opactwo Northanger (1818)

O kobietach, O bogactwie

„(…) wyobrażenia religijne zrodziły się z tej samej potrzeby, co inne zdobycze kultury – z konieczności obrony przed przygniatającą przewagą natury. Do tego doszedł jeszcze jeden motyw: pęd do skorygowania odczuwanych jako przykre niedociągnięć kultury.”

Zygmunt Freud (1856–1939) austriacki neurolog i psychiatra

Przyszłość pewnego złudzenia (1927)

„Człowieka charakteryzuje używanie rozumu i dlatego jest on w stanie z tego, co jest środkiem, uczynić cel, i to jest właśnie alienacja. To jest alienacja ludzkiej natury, na którą zwrócił uwagę papież Jan Paweł II. Podstawą wszelkich typów alienacji jest zamiana środków na cel, a celu na środek. To jest największy błąd we współczesnej kulturze.”

Mieczysław Albert Krąpiec (1921–2008) filozof polski, duchowny katolicki

Źródło: Mieczysław Krąpiec, ks. Jan Sochoń, Porzucić świat absurdów, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2002, s. 25.

O świecie, O błędach

„Zasadniczą właściwością człowieka jest geniusz tworzycielski, czyli zdolności wiązania żywiołów psychiki ludzkiej z żywiołami natury w taki sposób, że powstaje nowy i potężny kształt mocy, temuż człowiekowi podległy.”

Jan Stachniuk (1905–1963) polski filozof kultury, publicysta

Człowieczeństwo i kultura (1946) Źródło: Bogumił Grott, Między realizmem a utopią, czyli Jana Stachniuka i Zadrugi sny o prawdziwej potędze, konserwatyzm. pl, 20 maja 2012 http://www.konserwatyzm.pl/artykul/4502/miedzy-realizmem-a-utopia-czyli-jana-stachniuka-i-zadrugi-sn

„Czym był więc człowiek dla średniowiecznej antropologii chrześcijańskiej? Istotą stworzoną przez Boga. Natura, historia i przyszłe losy człowieka dają się poznać przede wszystkim przez lekturę Księgi Rodzaju (…).”

Jacques Le Goff (1924–2014)

Źródło: Człowiek średniowiecza, 1987, tłum. Maria Radożycka-Paoletti

O Bogu, O losie, O historii

„Przyjacielu, udowodnij mi bezruch materii, a zgodzę się na twego boga; udowodnij, że natura wystarcza sobie samej, a uznam, że możesz zakładać istnieje jej pana. Prędzej nie oczekuj ode mnie niczego. Uznaję tylko oczywistość, a tę dobieram jedynie dzięki mym zmysłom; tam, gdzie kończą się zmysły, moja wiara jest bezsilna.”

Donatien Alphonse François de Sade (1740–1814)

Dialog między księdzem a umierającym

O Bogu, O wierze

„Trzeba odróżnić naturę od kultury. Czy naturalna jest rodzina złożona z taty, mamy, córki i syna? Teraz tak, ale w historii mieliśmy inne modele rodziny. Abraham żył w poligamii. Mieliśmy niewolnictwo – żony się kupowało. Mieliśmy model patriarchalny, w którym żona też należała do męża. Pojęcie rodziny cały czas się zmienia. Kościół we wszelkich przejawach życia społecznego wchodzi w rolę sądu. Tymczasem jest wiele rzeczy do przedyskutowania, a nie osądzenia. Na przykład homoseksualizm. Kiedyś uważano, że to choroba, teraz, że nie.”

Marcelo Ciaramella (1958)

Źródło: rozmowa Mirosława Wlekłego, Frakcja biednych księży, „Gazeta Wyborcza”, 25–26 maja 2013.

O chorobach, O rodzinie, O historii, O czasie

„Poważne to jest coś – w tym kontekście jestem staroświecki – przy czym pracują redaktorzy, korektorzy, wydawcy, znajdą się ludzie, którzy wydadzą na to pieniądze, pójdą do księgarni. A wrzucenie czegoś na bloga trwa trzy minuty. Ja nie wrzucam na bloga poważnych i ważnych rzeczy. Wrzucam takie impresyjki, które czasami wynikają z tego, że coś się wydarzyło, a czasem chcę coś wrzucić, pokazać, bo mam taką naturę opowiadacza.”

Filip Springer (1982) polski reportażysta i fotoreporter

Źródło: Agnieszka Sowińska, CZYTELNIA: Przestrzenie trzeba przeżyć http://www.dwutygodnik.com/artykul/4134/, Dwutygodnik.com, nr 96/2012.

O pieniądzach, O ludziach, O czasie

„Większość ludzi żyje szaro, smutno, biednie. Do tego czasy nie nastrajają najlepiej: wojny, zagrożenie terroryzmem. Jak się patrzy na świat zbyt poważnie, to jest niedobrze. Śmieje się z siebie i z innych, ale bez złośliwości. Moje motto to: „Kochaj siebie i innych, choćby byli dalecy od twojego ideału człowieka”. Mam taką naturę, że staram się przedstawiać rzeczywistość sobie i innym w jaśniejszych barwach. Nie obracam życia w żart, tylko chcę tworzyć wokół siebie wesołą atmosferę. To nie zmienia faktu, że jestem poważny.”

Jan Hencz (1946–2010)

Źródło: onet. pl, za „Gazetą Wyborczą” z 2004 http://film.onet.pl/0,0,2224166,wiadomosci.html

O wojnie, O ludziach, O świecie, O rzeczywostości

„Niektórzy myślą i mówią o Marii pogardliwie; inni jednak, skłaniając się ku przeciwnej stronie, wychwalają ją ponad to, co przystoi. (…) Pod pretekstem, iż jest to słuszne, diabeł skrycie wchodzi do umysłów ludzi i ubóstwia śmiertelną naturę; on kształtuje posągi, które mają ludzkie podobieństwo po to, aby ludzie mogli czcić zmarłych i wprowadzać obrazy dla uwielbienia, popełniając cudzołóstwo z umysłem przeciwko jednemu i jedynemu Bogu. Tak, z pewnością, ciało Marii było święte, lecz ona nie była Bogiem. Tak, istotnie, Dziewica była dziewicą, i czcigodną, ale nie została nam dana po to, by ją uwielbiać. Ona uwielbiała tego, którego urodziła ze swego ciała; tego, który jest z nieba i z łona Ojca. I dla tej przyczyny Ewangelia zapewnia nas w tym, sam Pan oświadcza, że: „O kobieto, co ty masz do mnie? Moja godzina jeszcze nie nadeszła” (J 2, 4). I tak, aby nikt nie wywnioskował ze słów, „O kobieto, co ty masz do mnie”, że święta Dziewica jest ważniejsza, nazywa ją „kobietą”. (…) Słowo, którym jest Bóg, przybrało ciało z Marii, jednak nie po to, aby Dziewica mogła być adorowana, ani też, by on mógł uczynić ją Bogiem. Niechaj Maria będzie poważana, lecz niech Ojciec i Syn i Duch Święty będą czczeni; niech nikt nie czci Marii. (…) Niech te rzeczy zostaną wymazane, które zostały błędnie zapisane w sercach tych, którzy zostali zwiedzeni. Niech pożądanie posążków będzie wytępione z ich oczu. Niech stworzenie znów powróci do Mistrza. Niech Ewa i Adam powrócą do oddawania czci samemu Bogu. Niech nikt nie będzie prowadzony głosem węża.(…) Chociaż Maria jest święta i ma być poważana, jednakże nie jest przeznaczona by ją czcić.”

Epifaniusz z Salaminy (315–403)

Źródło: Panarion 79–3.2:4; 3.2:7.

O kobietach, O Bogu, O ludziach, O myślach

„Bez transcendentnego wymiaru człowiek rozpływa się w materii. Nie osiąga pełni, która była zamierzona przez Boga i która kryje się w samej jego naturze. Myślę, że u tych, którzy pozostają poza Kościołem, nie ma jeszcze tej świadomości, bo gdyby ona była, nie dawałaby im spokoju.”

Stanisław Gądecki (1949) polski duchowny katolicki, arcybiskup

Źródło: o. Stanisław Tasiemski, Nowa ewangelizacja nie będzie tylko hasłem http://ekai.pl/wydarzenia/temat_dnia/x60084/nowa-ewangelizacja-nie-bedzie-tylko-haslem/, ekai.pl, 26 października 2012

O Bogu, O myślach, O myśleniu

„Mam naturę krokodyla: przeczekuję, a potem mocno chwytam!”

Sławomira Łozińska (1953) aktorka polska

Źródło: Łozińskiej natura krokodyla http://www.barwyszczescia.pl/wywiady:1252:120.html

„Natura ludzka sprawia, że gdy się coś odmierza, każdy chce najdłuższy kawałek, gdy zaś coś się odważa, najcięższy.”

Shang Yang (-390–-338 p. n. e.)

„Gdyby skarb państwa wypełniał stare butelki banknotami, zagrzebywał je w opuszczonych szybach węglowych na dostępnej głębokości i zasypał te szyby śmieciami, a następnie pozostawił wydostanie tych banknotów – w myśl doskonale wypróbowanych zasad laisses-faire’yzmu – prywatnym przedsiębiorcom (oczywiście po uzyskaniu dzierżawy terenu banknotonośnego), bezrobocie zostałoby przezwyciężone, a w wyniku tego zarówno dochód realny społeczeństwa, jak i jego kapitał rzeczowy osiągnęłyby prawdopodobnie poziom znacznie wyższy aniżeli istniejący obecnie. Rozumniej zapewne byłoby budować domy itp., jeżeli jednak stoją temu na przeszkodzie trudności natury politycznej i praktycznej, lepiej już zakopywać banknoty niż w ogóle nic nie robić.”

John Maynard Keynes (1883–1946) angielski ekonomista

Źródło: The General Theory of Employment, Interest and Money, 1936.

O myślach, O myśleniu

„Pokutnice mają cierpieć w każdej chwili życia. Lgnąć, wyrywać się i biec ku cierpieniu, pokucie i umartwieniu. Prosić Pana Jezusa o krzyż, oddać Mu się, przyjmować wszelkiego rodzaju gorycze, męki, pustki, ogołocenie od Boga, stworzeń i całej natury. A to, co innym sprawia radość i ulgę, dla nas niech się stanie cierpieniem.”

Bernardyna Maria Jabłońska (1878–1940) zakonnica polska, błogosławiona Kościoła katolickiego

Źródło: o. Joachim Roman Bar, o. Władysław Kluz, Polscy święci. Służebnica Boża Bernardyna Jabłońska, t. 11, op. cit., s. 232.

O Bogu, O cierpieniu, Radość

„Każda scena, każdy monolog Szekspira ma swój wewnętrzny rytm, formalny i znaczeniowy. Słowa nie mogą zwalniać akcji, sensy i emocje muszą docierać do widza w tempie przewidzianym przez autora, który – jak wszyscy wielcy twórcy – był nieomylnym praktykiem i wiedział doskonale, co się sprawdza na scenie.”

Piotr Kamiński (1949)

Źródło: Joanna Walaszek, Natura Szekspira http://www.dwutygodnik.com/artykul/3935/, Dwutygodnik.com nr 91/2012.

Sens

„Wszystko, czego dowiadujemy się o mózgu, daje nam potencjalny wgląd w naturę człowieczeństwa. To sprawia, że neurobiologia jest postrzegana jako coś więcej niż filozoficzne ćwiczenia czy gra intelektualna, ponieważ może stanowić rodzaj gwarancji dla naszej przyszłości jako istot ludzkich.”

Irena Nalepa (1951) polska biochemik, neurofarmakolog i neurobiolog

Źródło: Anna Wojnar, Badania nad mózgiem, „Alma Mater” nr 114, maj 2009, s. 81.

O ćwiczeniach, O grach, O przyszłości

„Oczywiście nie ma takiej tezy, żeby przestać się odwoływać do prawa naturalnego. Natomiast jest mowa o tym, że koncept prawa naturalnego jest niekomunikatywny – w wyniku tego, co pokazuje nauka, a także w wyniku większej znajomości świata. Sens prawa naturalnego w odniesieniu do rodziny jest kwestionowalny. (…) Autorzy Instrumentum laboris są świadomi ogromnego pomieszania w kwestii rozumienia natury – co nią jest, a co nie jest. Na niektórych kontynentach np. poligamia wydaje się czymś naturalnym. W innych miejscach człowiek utożsamia naturę ze swoimi emocjami i przeżyciami.”

Grzegorz Ryś (1964) polski duchowny katolicki

o najważniejszym temacie nadzwyczajnego synodu w Watykanie.
Źródło: rozmowa Artura Sporniaka, Kościół czeka zmiana wrażliwości, „Tygodnik Powszechny”, 19 października 2014.

O nauce, O zmianach, O czekaniu, Sens

„Ci najmłodsi to czasem nigdy krowy nie widzieli. Częściej oglądają wielbłądy niż jałówki. Oj, dziecko, miasto schodzi na psy. Komputery, komory i fury, jak mówi mój wnuk, i zero natury. A przecież nasze korzenie to wieś spokojna, wieś zielona, bursztynowy świerzop i gryka jak śnieg biała. Bez niej Polska nie jest Polską. Prostota, chleb z masłem, pyzy i kartoflanka, jakie to smaki, jakie zapachy. To dom po prostu…”

Beata Wawryniuk (1975)

Postać: emerytka-telemarketerka
Motyl na szpilce

O dzieciach, O psie, O domu, O czasie

„Nigdy nie czułem się amantem, nie umiałem korzystać z tego daru natury i, paradoksalnie, uroda gdzieś mi tam rzeczywiście przeszkadzała… Głównie przez fakt, że tak jednoznacznie mnie oceniano.”

Rafał Królikowski (1966) aktor polski

Źródło: Rafał Królikowski – Każdy jest inną konstelacją http://www.m-jak-milosc.pl/Wywiady/804/Rafa-Krlikowski-Kady-jest-inn-konstelacj.html

„Nie należy usuwać z natury ludzkiej litości jak ze świątyni ołtarza.”

Michaił Fokin (1880–1942) tancerz i choreograf rosyjski

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał Krzysztof Nowak, Warszawa 1998.

O myślach, O myśleniu

„Ze względu na to, w czym głównie ziszcza się treść obrazu, mianowicie ze względu na naturę myślącą zarówno w mężczyźnie jak i w kobiecie widnieje obraz Boga. Pod pewnym ubocznym względem prawdą jest, że obraz Boga znajduje się w mężczyźnie w inny sposób niż w kobiecie, gdyż mężczyzna jest początkiem i celem kobiety, tak jak Bóg jest początkiem i celem całego stworzenia. Stąd też Apostoł po słowach: „Mężczyzna… jest obrazem i chwałą Boga, a kobieta jest chwałą mężczyzny” uzasadnia to twierdzenie dodając (1 Kor. 11,8): To nie mężczyzna powstał z kobiety, lecz kobieta z mężczyzny. Podobnie też mężczyzna nie został stworzony dla kobiety, ale kobieta dla mężczyzny.”

Tomasz z Akwinu (1225–1274) filozof i teolog katolicki

Suma teologii
Źródło: tom 7, zag. 93, art. 4

O kobietach, O Bogu, Obraz

„Miłość jest miejscem seksualizmu, w którym to, co płciowe, przemienia się i w którym natura ludzka staje przed swoim właściwym posłannictwem… Seksualizm znajdujący łożysko w miłości prowadzi do kształtowania cielesnego życia płciowego z miłości, w ścisłe miłosne powiązanie się, z którego powstają dalsze i nowe powiązania.”

Hans Giese (1920–1970)

Źródło: Seksuologia, cyt. za: Mikołaj Kozakiewicz, O miłości prawie wszystko, LSW, Warszawa 1982, s. 56, 57.

O miłości

„Śmiech jest więc bardzo dobrym wynalazkiem natury czy Pana Boga (bo Bóg, przynajmniej wedle Talmudu, ma poczucie humoru), jako że świat nie jest naprawdę nam przyjazny, lecz raczej wrogi, trzeba więc wrogość jego stępiać humorem.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Mini wykłady o maxi sprawach (1997–2003)

O Bogu, O wrogości, O świecie, O śmiechu

„[Te] Jest to natomiast pewna szczególna cecha, moc duchowa albo ukryta zdolność, wyjątkowa dla danej osoby – coś, co pochodzi z wewnętrznej natury rzeczy. I coś takiego, dodajmy, czego posiadania ta osoba może być kompletnie nieświadoma – tak jak w przypadku Prosiaczka w książkach o Puchatku.”

Benjamin Hoff (1946)

Te Prosiaczka
Źródło: Eeee… – jak to się nazywa? – Prosiaczka, s. 27

O książkach

„Natura jest zwykle okrutna, ale niekiedy miłosierna: starcom nie mogącym używać życia, obrzydza je.”

Aleksander Świętochowski (1849–1938) polski pisarz, publicysta, filozof i historyk

„Przez całe swe artystyczne życie poszukiwałem języka baletu, którym w sposób najbardziej wnikliwy mógłbym oddać ducha człowieka. Język ciała jest pełen tajemnicy. W nim skoncentrowana jest genetyczna pamięć o życiu emocjonalnym wielu pokoleń ludzi. Zadaniem choreografa jest odczytać te duchowe refleksy. Sztuka baletowa służy odkrywaniu świata wewnętrznego człowieka, sprawia, że widz zaczyna rozmyślać o swojej naturze, o czymś prawdziwym, co jest ukryte za codzienną wrzawą, chaosem i niepewnością świata.(…) Częste wykorzystywanie przeze mnie tematów z literatury klasycznej wynika z pragnienia, aby odkrywać nieznane w tym, co jest bardzo dobrze znane. Staram się w moich przedstawieniach wnikać w istotę filozoficznych i duchowych dociekań człowieka. Sądzę, że balet może opowiedzieć o ludzkiej naturze wszystko, bez względu na czas. Bo balet jest takim rodzajem sztuki, która może pokazać niewidoczne wnętrze człowieka.”

Borys Ejfman (1949)

Źródło: „Dziennik Polski”, 18 września 2010 http://www.teatry.art.pl/n/czytaj/24134

O życiu, O ludziach, O sztuce, O poszukiwaniu

„Nigdy nie można powiedzieć, skąd się biorą pomysły literackie. Bo to był pomysł na teatr, ale w gruncie rzeczy rodzaj takiego pomysłu natury literackiej.”

Joanna Szczepkowska (1953) aktorka polska

Inne wypowiedzi Źródło: „Dziennik Teatralny”, Katowice, 29 stycznia 2008 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/dscw.htm

„(…) nie umiem imitować. Są aktorzy, którzy potrafią świetnie naśladować lub wręcz potrzebują tego rodzaju inspiracji, żywią się tym, że reżyser pokaże im, czego chce. Co wcale nie oznacza, że są złymi aktorami lub nie mają własnej wizji – to kwestia predyspozycji, natury. Ale ja w takim momencie staję się bardzo złą aktorką. Kiedy mam naśladować, tracę orientację. A ponieważ o tym wiem, to zwyczajnie się zjeżam.”

Katarzyna Figura (1962) aktorka polska

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, 6 września 2003 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/dlaczegoa.htm

„Jednym z ciekawszych wyników badań nad percepcją zmian klimatu jest ustalenie, że istnieje związek pomiędzy niechęcią do akceptowania wyników badań nad klimatem a przywilejami natury gospodarczej czy socjalnej. Zdecydowana większość tych, co nie uznają zmian klimatu, jest nie tylko konserwatywna – są to z reguły biali mężczyźni, czyli ta część społeczeństwa, której dochody są powyżej średniej. Ci ludzie, bardziej niż inne grupy, są też do głębi przekonani o słuszności swoich poglądów.”

Naomi Klein (1970) dziennikarka i pisarka kanadyjska

Źródło: Zielone światło dla buntu, „Blätter für deutsche und internationale Politik”, tłum. „Forum”, 19 marca 2012.

O mężczyznach, O ludziach, O świetle

„Filmujmy więc wszystko – a okaże się, że filmujemy zawsze samych siebie. Taki sfilmowany filmujący człowiek żyje dopiero w pełni na ekranie i ma podobną do ciebie posturę, ale inny charakter i osobowość. To niezmiernie interesujące, że przez ekran można polemizować samemu z sobą. Filmuj więc i bacznie przyglądaj się krytycznie z całą świadomością, że ty z ekranu jesteś wspanialszy niż w naturze, ponieważ masz większe możliwości w zapamiętywaniu czasu minionego. Wreszcie weź i to pod uwagę, że twoja pamięć staje się często pamięcią oglądającego te filmy.”

Józef Robakowski (1939)

w 1981 roku. Źródło: Karol Sienkiewicz, Józef Robakowski http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_robakowski_jozef, culture.pl, czerwiec 2008.

O charakterze, O czasie, O osobowości

„(…) moja własna natura pozostaje ciągle dręcząca zagadką, choć jest pierwszą daną doświadczenia. Jestem luką w spójności rzeczy, brakiem, który one swoimi obrotami próbują wypełnić, a przez to ciągle ponawianym wyzwaniem.”

Tadeusz Komendant (1952–2019)

Źródło: Upadły czas. Sześć esejów i pół, Gdańsk 1996, s. 26.

O czasie

„Moje poszukiwanie ciebie i twoje poszukiwanie mnie to poszukiwanie czegoś, co nie może być znalezione. Tylko niemożliwe jest warte wysiłku. To, czego szukamy, to miłość objawiająca się co jakiś czas w ludzkim kształcie, lecz wypychająca nas poza granice człowieczeństwa, w sferę zwierzęcych instynktów i boskiego awansu. Miłość, której szukamy, unieważnia ludzką naturę. Ma w sobie dzikość i chwałę, których pragniemy bardziej niż samego życia. Miłość nie liczy się z kosztami ponoszonymi przez nią samą i przez innych; nic nie jest tak okrutne jak miłość. Nie ma takiej miłości, która nie pozostawia stygmatów na dłoniach i stopach.”

Jeanette Winterson (1959) ang. pisarka

Wolność na jedną noc

O miłości, O poszukiwaniu, O wysiłku, O czasie

„Mózg może przyjąć rady, ale nie serce, a jako że miłość nie zna geografii, nie zna więc także i granic (…) chociażby ją obciążyć i zatopić głęboko, zawsze wypłynie na powierzchnię. I zresztą czemu nie? Każda miłość mieszcząca się w ludzkiej naturze jest naturalna i piękna; jedynie hipokryci mogą obwiniać człowieka o to, co kocha – emocjonalni analfabeci i tacy cnotliwi zazdrośnicy, którzy w swoim zacietrzewieniu zbyt często biorą strzałę wskazującą na niebo za tę, co wiedzie do piekła.”

Truman Capote książka Inne głosy, inne ściany

The brain may take advice, but not the heart, and love, having no geography, knows no boundaries: weight and sink it deep, no matter, it will rise and find the surface: and why not? any love is natural and beautiful that lies within a person's nature; only hypocrites would hold a man responsible for what he loves, emotional illiterates and those of righteous envy, who, in their agitated concern, mistake so frequently the arrow pointing to heaven for the one that leads to hell. (ang.)
Inne głosy, inne ściany

O miłości, O piekle, Serce, Kochać się

„Natura pełna jest nieskończonych rzeczy, niedostępnych doświadczeniu.”

Leonardo da Vinci (1452–1519) malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor maszyn, filozof

„Bo natura, bezwiednie dla ludzi, życiem rządzi, tylko mało kto chce się nad tym zastanowić i zestawić.”

Maria Rodziewiczówna (1864–1944) polska pisarka

Ragnarök
Źródło: s. 27

O ludziach

„Cywilizacja katolicka dowodzi, że natura człowieka jest chora i ułomna; ułomna i chora w sposób radykalny w swej istocie i we wszystkich elementach, które ją tworzą. Ponieważ ludzki rozum jest chory i osłabiony, nie ma on możliwości odkrycia prawdy i nawet nie może jej dostrzec samodzielnie, kiedy zostanie mu ona postawiona przed oczami; ponieważ ludzka wola jest chora i osłabiona, nie jest ona zdolna ani chcieć, ani czynić tego, co dobre.”

Juan Donoso Cortés (1809–1853)

w 1849. Źródło: Jacek Bartyzel, Juan Francisco María da Salud Donoso Cortés, legitymizm.org http://www.legitymizm.org/ebp-juan-francisco-maria-da-salud-donoso-cortes

O woli

„Jeden spacer po lesie więcej uczy o naturze świata, niż grube książki miejskich intelektualistów, którzy spędzili dziesięciolecia zamknięci w czterech betonowych ścianach.”

Adam Wielomski (1972) polski publicysta konserwatywny, monarchista

Źródło: Złe z miasta idzie…, 9 maja 2008 http://adamwielomski.salon24.pl/64762,zle-z-miasta-idzie

O książkach

„Natura jest wszędzie taka sama.”

Pitagoras (-585–-495 p. n. e.) grecki matematyk i filozof,

„(…) człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie, taki zaś, który z natury, a nie przez przypadek, żyje poza państwem, jest albo nędznikiem, albo nadludzką istotą…”

Arystoteles książka Polityka

Polityka
Źródło: s. 27

„Nie sądzę by była jakakolwiek inna zdolność niezbędna do osiągnięcia jakiegokolwiek sukcesu, niż zdolność do wytrwałości. Odnajdujemy ją prawie wszędzie, nawet w naturze.”

John D. Rockefeller (1839–1937) przedsiębiorca amerykański

Źródło: Orison Swett Marden, How They Succeeded (1901)

O sukcesie

„W naszej naturze leży przetrwanie. Wiara jest instynktowną odpowiedzią na te aspekty egzystencji, których nie potrafimy wyjaśnić w inny sposób, może to być moralna pustka, którą znajdujemy we wszechświecie, pewność śmierci, pozostające bez odpowiedzi pytanie o początek wszystkiego, o sens naszego życia lub jego brak. To aspekty zupełnie podstawowe, niezwykle proste, ale nasze własne ograniczenia nie pozwalają nam rozstrzygnąć tych kwestii w sposób jednoznaczny, dlatego, w akcie samoobrony, wytwarzamy odpowiedź emocjonalną. Dzieje się tak tylko i wyłącznie za sprawą biologii.”

Carlos Ruiz Zafón (1964)

Postać: Andreas Corelli
Cykl Cmentarz zapomnianych książek, Gra anioła (2008)
Źródło: akt drugi – Lux Aeterna

O śmierci, O wierze, Sens, Pytanie

„Architektura to inspirujący klimat i piękno. To pasja tworzenia dla ludzi w kontekście czasu i miejsca, natury i kultury.”

Tomasz Konior (1968)

Źródło: www.koniorstudio.pl http://www.koniorstudio.pl/

O ludziach, Cytaty o pięknie, O pasji, O czasie

„Gdy zasiada się w Kapitule Orderu, która z natury rzeczy musi brać pod uwagę w swoich decyzjach pewne uwarunkowania etyczne, to bardzo istotna jest bliskość na poziomie wartości do osoby prezydenta, który ostatecznie przyznaje odznaczenia. Nie kryję, że mam tutaj rozbieżność ze sposobem, w jaki pan prezydent ocenia różne rzeczy. (…) Nie traktuję tego jako jakiegoś ostrego protestu, ale dystansu w stosunku do tych wyborów, które obserwuje w zachowaniu prezydenta.”

Ryszard Bugaj (1944) polski polityk

o swojej rezygnacji z zasiadania w Kapitule Orderu Odrodzenia Polski. Źródło: dziennik.krakow.pl, 28 września 2010 http://dziennik.krakow.pl/pl/aktualnosci/na-biezaco/1067260-ryszard-bugaj-wystapil-z-kapituly-orderu-odrodzenia-polski.html

O zachowaniu, O decyzjach

„Łosoś, płynąc pod prąd, stracił czujność.
Zapomniał o wszystkim w iskrzącym, rwącym potoku.
Oślepł.
Zapomniał o czasie.
A przecież wszystko tak dobrze się układało. W zgodzie z przyrodą, z naturą.
Przyrodzie nie można nic zarzucić.”

Asta Põldmäe (1944)

Źródło: Odwilż, „Dekada Literacka” 2003, nr 9-10 (201–202), tłum. Aarne Puu

O czasie

„Medytacja to spostrzeżenie niewzruszoności naszej własnej, pierwotnej natury. Zapewne medytacja nie może być procesem koncentracji ponieważ najwyższa forma myśli jest negacją. Negacja to stan, w którym nie ma tego, co pozytywne, ani reakcji na niego jako negatyw. To stan całkowitej pustki. Koncentracja jest formą wykluczania, a gdzie jest wykluczanie, tam jest i myślący, który wyklucza. To ten myślący, wykluczający, ten, który się koncentruje tworzy sprzeczności, ponieważ on tworzy centralny punkt odniesienia, z którego pochodzi rozdzielenie.”

Bruce Lee książka Tao of Jeet Kune Do

Tao of Jeet Kune Do

O myślach, O myśleniu, Myślący

„Szatan jest doskonałym znawcą natury wszechrzeczy zarówno przez bystrość inteligencji, jaki i przez długie doświadczenie, dlatego też nazywa się również demonem, to znaczy wiedzącym, zna siły działające w naturze i wie najlepiej, pod wpływem czego można najłatwiej pobudzić słabość człowieka do rozkoszy i wszystkich innych pożądań.”

Piotr Abelard (1079–1142) średniowieczny filozof i kaznodzieja

Źródło: Etyka czyli Poznaj samego siebie, [w:] Rozprawy, tłum. Leon Joachimowicz, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2000, s. 191.

O inteligencji, O sile

„Hipoteza o kontynuacji życia rodziców w potomstwie jest oczywistą prawdą, ale ludzie długo tego nie rozumieją.”

Julian Aleksandrowicz (1908–1988) polski lekarz

Źródło: Andrzej Szyszko-Bohusz, Problem natury świadomości (pokłosie 40 lat poszukiwań), „Rocznik Naukowy – IDŌ Ruch dla Kultury”, t. 3, nr 3/2002, s. 40.

O ludziach, O poszukiwaniu, O problemach, O rodzicach

„Konstytucja Gaudium et spes pominęła problematykę dotyczącą relacji między doczesnym postępem a nadprzyrodzonym odkupieniem. Zadowoliła się stwierdzeniami natury ogólnej (…), nie odważając się na radykalny krytycyzm wobec niesprawiedliwego systemu, na którym ufundowane jest życie społeczne. Innymi słowy, zręcznie pominięto konfliktogenne aspekty życia politycznego.”

Gustavo Gutiérrez (1928) peruwiański teolog

Źródło: Jan Grootaers, De Vatican II à Jean-Paul II. Le grand tournant de I'Eglise catholique, Le Centurion, Paryż 1981, s. 50, przeł. Agnieszka Adamczak.

O życiu, O relacjach

„Niektórzy twierdzą, że Mojżesz spożywał akację synajską i stąd miał wizje. DMT (psychodelik obecny m. in. w akacji synajskiej, bieluniu i muchomorze) wywołuje stan podobny do stanów opisywanych przez proroków, mistyków i twórców religii. Jest w tym jakaś celowość, że pewne rośliny zostały skonstruowane tak – przez Boga, przez naturę, przez jakąś energię – by w zderzeniu z człowiekiem następowała wymiana molekularna, która umożliwia osiągnięcie transcendencji.”

Kamil Sipowicz (1953) polski historyk filozofii, dziennikarz, poeta, rzeźbiarz i malarz

Źródło: rozmowa Wojciecha Staszewskiego, Bierzcie i palcie wszyscy, „Duży Format”, 15 września 2011.

O Bogu, O religii

„Czarnuchy są biologicznie niższe od rasy białej a nawet mongolskiej, i trzeba co jakiś czas przypomnieć Amerykanom z północy o niebezpieczeństwie którym grozi dopuszczanie ich do przywilejów społecznych i politycznych… Ku-Klux klan to szlachetna choć oczerniana grupa Południowców którzy ocalili pół kraju przed zagładą… Rasizm to dar natury, który umożliwia zachowanie w czystości podziału ludzkości który ewoluował przez wieki..”

Howard Phillips Lovecraft (1890–1937) pisarz amerykański

Źródło: The Conservative, Vol. I, No. 2, p.4, 1915.

O zachowaniu, O czasie, O wieku

„Szczyt, a zwłaszcza już taki szczyt to jest z natury rzeczy teatr jednego aktora. I tym aktorem był prezydent. I powiedziałabym, że jedno trzeba docenić, bo to była rola oskarowa.”

Anna Fotyga (1957) polska działaczka polityczna

komentarz po szczycie Unii w Brukseli, czerwiec 2007. Źródło: Sygnały dnia, 27 czerwca 2007 http://www.polskieradio.pl/jedynka/news.aspx?iID=7972&c=2

„Dziwna w tym ludzka natura, która z pokrewieństwa naszego z małpami wynikać musi, jak się zdaje, że zawsze pragniemy zastosować się do tego, co nas otacza i przebrać się za kogo innego.”

Józef Ignacy Kraszewski (1812–1887) pisarz polski

Kopciuszek

„Nie ma co się afiszować opakowaniem, najważniejsza jest zawartość.”

Daniel Passent (1938) dziennikarz polski, publicysta

Źródło: wywiad przeprowadzony przez Małgorzatę Domagalik http://www.styl.pl/magazyn/wywiady/mistrz-i-malgorzata/news-admirator-kobiecej-natury,nId,325534, styl.pl, 20 stycznia 2011.

„Moim (…) nieustannym pragnieniem jest po prostu dać Hiszpanii to, czego teraz nie ma; dać tej ukochanej Hiszpanii wolność, którą zna tylko z imienia, wolność – córę Ewangelii, a nie liberalizm – potomka Reformacji; wolność, która jest panowaniem praw sprawiedliwych, to jest odpowiednich prawu bożemu i prawu natury.”

Karol Maria Burbon (1848–1909)

Źródło: Jacek Bartyzel, Karlizm, legitymizm.org http://www.legitymizm.org/ebp-karlizm

O wolności

„Nosimy w sobie pierwiastki natury diabłów i aniołów. Nie zapominajmy, że diabły to upadłe anioły. Każdy z nas może być aniołem, ale jeżeli podejmie swoim życiu złą decyzję, może okazać się diabłem.”

Adam Daniel Rotfeld (1938) dyplomata polski, minister spraw zagranicznych

Źródło: „Rzeczpospolita”, 31 maja 2005

O aniołach, O decyzjach, O zapominaniu

„Nie jest nadczłowiekiem, ponieważ – co świadczy o jego boskiej naturze – zstąpił między ludzi, oni zaś dostrzegli w nim wcielenie najwyższego człowieczeństwa.”

Jean Daniel (1920) francuski pisarz

o Mao Zedongu.
Ostatni bóg (artykuł w „Nouvel Observateur”, wrzesień 1976)
Źródło: Claude Quetel, Długa śmierć Mao w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 109.

O śmierci, O ludziach