Cytaty o naturze
strona 11

„Potrzebujemy nowego oświecenia. W XVIII w. – w dobie klasycznego wieku świateł – nauka nie była jeszcze na tyle rozwinięta. Teraz możemy uzyskać lepszy, oparty na naukowych podstawach wgląd we własną naturę.”

Edward Osborne Wilson (1929) amerykański biolog

Źródło: rozmowa Philipa Bethge i Johanna Grolle, Bądźcie jak owady, ale bez przesady, „Der Spiegel”, tłum. „Forum”, 25 lutego 2013.

O świetle, O nauce, O wieku

„Socjalizm ze względu na samą swoją naturę nie może zostać nikomu narzucony, wprowadzony rozkazem… Bez wyborów powszechnych, bez nieograniczonej wolności prasy i zrzeszania się, bez swobody wymiany poglądów zamiera życie w każdej publicznej instytucji, a aktywna pozostaje jedynie biurokracja.”

Róża Luksemburg (1871–1919) niemiecka polityk

O życiu, O wolności

„(…) wszystko, co zachodzi, dzieje się według wiecznego porządku i stałych praw Natury.”

Baruch Spinoza (1632–1677) niderlandzki filozof

Źródło: Richard H. Popkin, Avrum Stroll, Filozofia, op. cit., s. 48.

„Złośliwa natura osobliwości nie szczędzi okazji do postępu.”

Michał Heller (1936) polski filozof, teolog, fizyk kosmolog

Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata (2002)
Źródło: s. 65, Rozdział 3: Złośliwa natura osobliwych czasoprzestrzeni

„Nie chcę (…) żeby to, co robię, miało bezpośrednie odniesienia do jakiegoś gotowego tworu natury. Zajmuję się 'przedmiotami' na wielu piętrach ich odprzedmiotowienia.”

Jan Tarasin (1926–2009) polski malarz

Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_tarasin_jan

„Kto jest z natury do czapki stworzony, niechaj swą głową nie sięga korony.”

Wacław Potocki (1621–1696) poeta, epik, satyryk i moralista

„Sport, jak i inne przejawy rywalizacji, do których skłonna jest natura ludzka, są charakterystyczne dla chłopięcego usposobienia.”

Thorstein Veblen (1857–1929) ekonomista i socjolog amerykański

Teoria klasy próżniaczej (1899)

O sporcie

„Jak okazało się, naturalną formą istnienia owej konkretności, której się szuka, jest jedynie subiektywna świadomość, a nie jakikolwiek przedmiot zewnętrzny, że konkretnością ową, jako zespoleniem pierwiastka ziemskiego i wieczystego, jest duchowe istnienie osoby dla siebie. W ten sposób świat dochodzi do świadomości, że owej konkretności posiadającej naturę boską człowiek musi szukać w samym sobie. Podmiotowość staje się dzięki temu absolutnie uprawnioną i ma sama w sobie cechę stosunku do boskości.”

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831) filozof niemiecki

Wykłady z filozofii dziejów

O świecie

„Niestety, Biała Rasa, która ma najwięcej do stracenia, w swojej historii niedbale strzegła najcenniejszego daru Natury – swoich genów. Podczas, gdy była tak znakomita jeśli chodzi o naukę praw fizyki, botaniki, zoologii, czy technologii, z jakiegoś dziwnego powodu była tak ślepa w stosowaniu tych praw Natury do własnego gatunku.”

Ben Klassen (1918–1993)

Odwieczna Religia Natury

O historii, O nauce

„Natura nie znosi próżni.”

François Rabelais (1494–1553) francuski pisarz

„Każdy gatunek jest kompletnie nieczuły, jeśli chodzi i przetrwanie innych gatunków, a Natura mówi każdemu z nich by rozmnażał się i rozwijał do granic swych możliwości. Miłość i czułość są zarezerwowane wyłącznie w stosunku do własnego rodzaju.”

Ben Klassen (1918–1993)

Odwieczna Religia Natury

O miłości

„… uważaliśmy to za potworne! - przeświadczenia, że katastrofy są przypisane człowiekowi przez naturę, że trzeba je znosić, a nie zwalczać. Nie mogę zaakceptować uległości. Bezsilności. Wyrzeczenia.”

Ayn Rand książka Atlas zbuntowany

Atlas zbuntowany

„Po stronie KOD mamy obronę formalnych ram systemu bez zważania na różnice materialne, natomiast po stronie PiS – zamazywanie wyzysku na rzecz jedności narodowej. Kategorie narodowe zamazują i przemieszczają naturę tego podziału i sugerują, że Polak nie wyzyskuje Polaka, a problemy Polski biorą się z tego, że wyzyskują nas Niemcy, więc odpowiedzią na wszystko ma być polski kapitał.”

Jan Sowa (1976) polski eseista

Źródło: rozmowa Kacpra Leśniewicza, KOD-owi i PiS-owi chodzi o zamaskowanie wyzysku http://wiadomosci.onet.pl/kiosk/dr-hab-jan-sowa-kod-owi-i-pis-owi-chodzi-o-zamaskowanie-wyzysku/e686yp, onet.pl, 25 września 2016.

„Nie ma więcej gniewu czy lęku w adrenalinie niż głupoty w butelce whisky. Substancje te, jako takie, są tak bez znaczenia dla tego, co umysłowe, jak benzyna czy dwutlenek węgla. Tylko wtedy, gdy ich zdolność do funkcjonowania w charakterze składników większych układów funkcjonalnych zależy od ich wewnętrznego składu, ich tak zwana „wewnętrzna natura” się liczy.”

Daniel Dennett (1942) filozof amerykański

Natura umysłów

O głupocie, O charakterze

„Skąd się wziął metal, miedź, kamień i temu podobne; to zostało stworzone przez Boga lub spontaniczną pracę natury; oczywiście, znaleźliśmy to, gdy przyszliśmy na świat, więc to powinno być dostępne dla wszystkich.”

Errico Malatesta (1853–1932) włoski myśliciel polityczny, anarchista

Kapitalizm

O Bogu, O świecie

„Niewielu śmiertelników myśli razem z naturą. Jeśli już to robią, zazwyczaj nie mają w głowach idei, które odkryli, patrząc wokół, ale kilka należących do kogoś innego żałosnych refleksji, uznawanych przez nich za własne.”

Orhan Pamuk (1952) turecki pisarz, laureat Nagrody Nobla

Nowe życie
Źródło: str. 141

O myślach, O myśleniu

„Tutaj jest bardzo spokojnie, blisko natury. Warszawa przeraża hałasem, mnóstwem ludzi, anonimowością.”

Tadeusz Wojtkowiak (1952) polski polityk

o swojej miejscowości. Źródło: Tadeusz Wojtkowiak - nowa twarz w Sejmie, naszemiasto.pl, 5 października 2001 http://srem.naszemiasto.pl/archiwum/200711,tadeusz-wojtkowiak-nowa-twarz-w-sejmie,id,t.html

O ludziach

„Ludzie sukcesu rzadko mają refleksyjną naturę. Stale patrzą w przyszłość – dzięki temu odnoszą sukcesy. Nie leży w ich naturze pamiętanie, co przeżywali, jak byli ubrani, kto im towarzyszył, jak pachniało świeżo skoszona trawa na dziedzińcu kościoła w dniu ich ślubu lub jak mocno ich pierwsze dziecko trzymało ich za palec.”

Robert Harris (1957) angielski powieściopisarz, dziennikarz i komentator polityczny

Ghostwriter
Źródło: rozdział 6

O dzieciach, O ludziach, O ślubie, O trawie

„Prawdą jest, że nienawidzimy niewoli. I czemuż nie? Ową zarazę natury ludzkiej, jej zepsucia straszliwą plamą, najgorszą klęskę, jaką zadać może los przeciwny, karę ostateczną życia doczesnego, rodzicielkę wreszcie płodną wszelkich nieszczęść i złej doli! Nienawidzimy jej gorzej niż żmii i wzdrygamy się przed tym zelżeniem ludzkiego rodu; kochamy zaś wolność i, co z tym jednoznaczne, cenimy ową wolność, nie powiem złotą, lecz bezcenną, która jest szczególnym darem ducha i nagrodą dobrego żywota. Szczęśliwiśmy z tego losu! Błogosławiona nasza ojczyzna z powodu tego daru Boga, a tym bardziej błogosławiona, im rzadszy u innych ludów ten klejnot, im mniej znany ten skarb.”

Łukasz Opaliński młodszy (1612–1662) marszałek nadworny koronny, pisarz

Źródło: Obrona Polski przeciw Janowi Barclayowi... 1648, oprac. Stanisław Grzeszczuk, Wrocław 1959.

O Bogu, O losie, O nieszczęściu, O ludziach

„Naszym celem musi być wyzwolenie się… poprzez rozszerzenie kręgu współczucia na wszystkie żywe istoty i na cały cudowny świat natury.”

Albert Einstein (1879–1955) fizyk niemiecki, noblista

O świecie

„W maju Natura jest kobietą.”

Henri Frédéric Amiel (1821–1881)

O kobietach

„W ciemności nie biec, sprawdzać otoczenie rękami, strzec się wybojów, drzew, kamieni, wymijać zygzakiem przedmioty – jest wbrew naturze, wbrew popędom, jak wszelka wiedza. Ciemność, przekreśliwszy oko, wymaga, żeby w niej mknąć, płynąć i rozpływać się.”

Karol Irzykowski (1873–1944) polski prozaik, dramaturg i krytyk literacki

Aforyzmy

O wiedzę

„(…) źródła pochodzenia naszych cierpień: przewaga natury, ułomność naszego ciała i niedoskonałość instytucji regulujących stosunki międzyludzkie w rodzinie, państwie i społeczeństwie.”

Zygmunt Freud (1856–1939) austriacki neurolog i psychiatra

Kultura jako źródło cierpień (1930)

O rodzinie, O cierpieniu

„Dar wdzięczności – to rzadki dar. I nie jestem tutaj wyjątkiem. Wszyscy wzywamy z rozpaczą: „Dopomóż!”, kiedy giniemy, ale gdy tylko zagrożenie mija, zapominamy, kto nas przed nim obronił. Spotkałam na mojej drodze krzyżowej dziesiątki, a nawet setki jak najbardziej ortodoksyjnych marksistów, którzy w chwilach grozy zwracali pełne udręki oczy ku Temu, którego istnieniu tak autorytatywnie przeczyli w swojej wieloletniej praktyce oświatowej. Ci jednak, którzy ocaleli, nie Bogu składali podziękę, lecz w najlepszym razie Nikicie Chruszczowowi. Albo w ogóle jej nie składali. Taką już mamy naturę.”

Jewgienija Ginzburg (1904–1977)

Stroma ściana (2010)
Źródło: s. 593, 594.

O Bogu, O udręce, O zapominaniu

„Wierzę, że duchowe energie tworzące solidarność z czasem dojdą do głosu, jak przed laty, i odmienią oblicze tej ziemi. One nie wyparowały. One są wpisane w ludzką naturę.”

Adam Boniecki (1934) polski duchowny katolicki, publicysta

Źródło: Bezczelność potężnych, „Gazeta Wyborcza”, 1–2 września 2012.

O czasie, O lecie

„Nie istnieje coś takiego, jak dobry wpływ, panie Gray. Każdy wpływ jest niemoralny - niemoralny z naukowego punktu widzenia.
- Dlaczego?
- Kiedy bowiem się na kogoś wpływa, daje mu się własną duszę. Taki człowiek nie ma już własnych myśli, nie płoną w nim jego własne namiętności. Własne cnoty nie są już dla niego realne. Także jego grzechy, jeśli w ogóle jest coś takiego, są zapożyczone. Staje się echem muzyki kogoś innego, aktorem odgrywającym rolę, która nie została dla niego napisana. Celem życia człowieka jest rozwijanie samego siebie. Doskonałe poznanie własnej natury - oto po co tu jesteśmy. W dzisiejszych czasach ludzie boją się samych siebie. Zapomnieli o najwyższym obowiązku, obowiązku, jaki każdy z nas ma wobec samego siebie. Oczywiście są miłosierni. Karmią głodnych i odziewają żebraków. Ale ich własne dusze są nagie i głodne. Nasza rasa utraciła całą odwagę. Może zresztą nie mieliśmy jej nigdy. Lęk przed społeczeństwem, które jest fundamentem moralności, i lęk przed Bogiem, który jest tajemnicą religii - one nami rządzą. A jednak (…) uważam, że gdyby choć jeden człowiek przeżył swe życie w pełni, nadał formę każdemu uczuciu, wyraził każdą myśl, zrealizował każde marzenie, uważam, że świat otrzymałby tak świeży impuls radości, że wyzbylibyśmy się wszystkich naszych średniowiecznych ułomności i powrócili do helleńskiego ideału - a może nawet do czegoś jeszcze doskonalszego i bogatszego niż ten ideał. Niestety, nawet najodważniejszy z nas boi się samego siebie. Tragicznym przedłużeniem okaleczeń, jakim poddają się dzicy, są szpecące nasze życie wyrzeczenia, które dodatkowo ściągają na nas karę. Każdy impuls, który usiłujemy w sobie zdusić, rozplenia się w naszym umyśle i zatruwa nas. Ciało, grzesząc, oczyszcza się poprzez działanie. Wtedy nie pozostaje nic, poza wspomnieniem przyjemności czy luksusem, jakim jest żal. Jedynym sposobem przezwyciężenia pokus jest uleganie im. Zacznij się opierać, a twa dusza rozchoruje się z tęsknoty za tym, czego sobie odmówiła, z pragnienia tego, co jej potworne prawa uczyniły potwornym i bezprawnym. Ktoś powiedział, że wielkie wydarzenia tego świata zachodzą w umyśle. W umyśle też - i tylko w nim - pojawiają się największe grzechy tego świata.”

Oscar Wilde książka Portret Doriana Graya

The Picture of Dorian Gray

O życiu, O Bogu, O ludziach, O przyjemności

„[…] odrębność stanowi jedną z podstawowych cech życia. Jeżeli nie otacza nas powłoka cielesna, musimy umrzeć. Człowiek egzystuje tylko wtedy, kiedy jest odizolowany od otoczenia. Czaszka to nasz hełm kosmonauty. Musimy w niej tkwić, bo w przeciwnym razie czeka nas zguba. Śmierć zaś uwalnia i jednoczy. Chociaż przeniknięcie do natury może się wydawać kuszące, oznacza ono zarazem koniec naszej kruchej tożsamości.”

Vladimir Nabokov książka Pnin

Pnin

O śmierci, O czekaniu

„Daffy'emu przeszło przez myśl, że najgorsza część ludzkiej natury mogła z łatwością wziąć górę i uderzyć w najmniej spodziewanym momencie. Nawet najbardziej światły człowiek miał niewielką władzę nad czającą się w nim ciemnością.”

Emma Donoghue (1969)

Slammerkin

O górach, O myślach, O myśleniu

„I
To nie jest kraj dla starych ludzi. Między drzewa
Młodzi idą w uścisku, ptak leci w zieleni,
Generacje śmiertelne, a każda z nich śpiewa,
Skoki łososi, w morzach ławice makreli,
Całe lato wysławiać będą chóry ziemi
Wszystko, co jest poczęte, rodzi się, umiera.
Nikt nie dba, tą zmysłową muzyką objęty
O intelekt i trwałe jego monumenty.

II
Nędzną rzeczą jest człowiek na starość, nie więcej
Niż łachmanem wiszącym na kiju, i chyba,
Że dusza pieśni składać umie, klaśnie w ręce,
A od cielesnych zniszczeń pieśni jej przybywa.
Tej wiedzy w żadnej szkole śpiewu nie nabędzie,
W pomnikach własnej chwały tylko ją odkrywa.
Dlatego ja morzami żeglując przybyłem
Do świętego miasta Bizancjum.

III
O mędrcy gorejący w świętym boskim ogniu
Jak na mozaice u ścian pełnych złota,
Wyjdźcie z płomienia, co żarem was oblókł,
Nauczcie, jak mam śpiewać, podyktujcie słowa.
Przepalcie moje serce. Chore jest, pożąda,
I kiedy zwierzę z nim spętane kona,
Serce nic nie pojmuje. Zabierzcie mnie z wami
W wieczność, którą kunsztownie zmyśliliście sami.

IV
A kiedy za natury krainą już będę,
Nigdy formy z natury wziętej nie przybiorę.
Jak u greckich złotników, tak formę wyprzędę
Wplatających w emalię liść i złotą korę,
Ażeby senny cesarz budził się ze dworem,
Albo tę, jaką w złotej wykuli gęstwinie,
Żeby śpiewała panom i damom Bizancjum
O tym, co już minęło, czy mija, czy minie.”

William Butler Yeats (1865–1939) poeta i dramaturg irlandzki, noblista

O ludziach, O starości, O duszy, O wiedzę

„Ale moje myślenie stało się już od dawna straszliwie niekonsekwentną formą bólu głowy, formą bólu, który sporadycznie pojawia się tu i tam, gdy człowiek całą swoją naturę wysila przez dłuższy czas ponad miarę, oczywiście choroba umysłowa, którą muszę określić jako zdecydowane przeciwieństwo tępoty.”

Thomas Bernhard (1931–1989) austriacki pisarz i dramaturg

Watten: Ein Nachlaß

O chorobach, O myślach, O czasie, O myśleniu

„W społeczeństwach, w których tylu ludzi cierpiało głód, ci, którzy byli od niego wolni, narzucali sobie posty. Głód zawsze stanowił formę pewnego oczyszczenia. Religie monoteistyczne kładą silny nacisk na stan braku pokarmu, starając się narzucić post, czyli kontrolowaną formę głodu, i udowodnić, że jakiś bóg i jego słudzy potrafią zmusić nas do robienia tego, czego byśmy inaczej nie zrobili. Zmusić do zadawania sobie gwałtu dla oddania hołdu najbardziej absolutnej władzy. Religia musi być narzucana wbrew naturze. Jest to kultura w postaci ekstremalnej: kultura, która tłumaczy ten świat, stwarzając inne. Post jest triumfem kultury, pomnikiem jej dumy. W myśleniu religijnym – takim, które zakłada, że istnieje coś lepszego niż ludzie, czyli że my, ludzie, jesteśmy rasą niższą – jedzenie stanowi wyraz słabości. Bylibyśmy lepsi, gdybyśmy nie musieli jeść. Jedzenie zawsze było pojmowane jako powinność przykra, niska. Istoty wyższe są od niej wolne. Tradycja chrześcijańska nie wspomina nigdzie, żeby Bóg cokolwiek jadł; w grecko-rzymskiej, na przykład, antropomorficzni bogowie żywili się nektarem i ambrozją. Post jest właściwy aniołom – twierdzili chrześcijanie – wykracza poza to, co naturalne. Pościć to znaczy akceptować zakłócenie naturalnego porządku, przyjąć porządek kulturowy, religijny, który jawi się jako nadprzyrodzony, czy raczej prenaturalny, uprzedni w stosunku do natury, stwarzający ją. Natura to dekadencja – ciało to dekadencja. Do dekadencji prowadzi karmienie ciała; to, co nadprzyrodzone, naprawia, koryguje ciało. Nie ma nic bardziej prymitywnego niż jeść, aby zaspokoić głód.”

Martín Caparrós (1957)

El hambre

O głodzie, O Bogu, O ludziach, O świecie

„Kobieta (…) ma prawo oczekiwać od mężczyzny tylko dwóch podarków: na lato ciąża, a na zimę łapcie z cienkiego łyka. Tak pierwszy, jak i drugi podarek ma za zadanie zakotwiczyć kobietę w domu. Dom jest bowiem miejscem dla kobiety odpowiednim, przez naturę jej przypisanym. Kobieta z wielkim brzuchem i uczepionym jej kiecki potomstwem od domu się nie oddali i nie przyjdą jej do głowy żadne głupie pomysły, a to gwarantuje pokój ducha mężczyźnie. Spokojny duchem mężczyzna może ciężko pracować gwoli pomnażania bogactwa i dobrobytu swego władcy.”

Andrzej Sapkowski książka Sezon burz

Sezon burz

O kobietach, O pokoju, O domu, O lecie

„Zwyczajne dziecko zginęłoby dzisiaj. Tego wymagały prawa natury. Ale ktoś albo coś chroniło chłopca i prawo natury zostało złamane.”

Orson Scott Card książka Siódmy syn

Seventh Son

O dzieciach

„Jestem pewny, że w Albert Hall, w czasie mowy lorda Salisbury'ego, nie było dziewięcioletniego Adolfa Hitlera. Nie musiał tam być. Wszystko to wiedział. Powietrze, którym on i ludzie żyjący w latach jego dzieciństwa na Zachodzie oddychali, było nasycone przeświadczeniem, że imperializm jest biologicznie koniecznym procesem który zgodnie z prawami natury prowadzi do nieuniknionej zagłady ras niższych. To przekonanie kosztowało miliony istnień ludzkich, zanim Hitler wniósł w ten proces swój bardzo osobisty wkład.”

Sven Lindqvist (1932–2019) szwedzki dziennikarz

"Exterminate All the Brutes": One Man's Odyssey into the Heart of Darkness and the Origins of European Genocide

O ludziach, O czasie, O dzieciństwie

„Opróżniam popielniczki, myję kieliszki, wyrzucam puste butelki, krótko mówiąc, gdy w końcu idę się odlać, mieszkanie jest na błysk. Ale podczas gdy sikam, wspomnienie niedopałków w kieliszkach i zeschniętych skórek sera wywraca mi flaki. Wkładam palce głęboko do gardła, żeby i moje ciało mogło wyrzucić wszystkie te świństwa, które w nim zalegają. Czasami skutkuje, lecz nie zawsze. Zdarza mi się spędzić dwie godziny z głową w sedesie, czekając, aż się zacznie. Zresztą, bardzo to lubię! Te wiejskie klimaty… Szmer wody spływającej nieustannie, odkąd zepsuła się spłuczka. W Paryżu brakuje nam kontaktu z przyrodą. Dlatego ludzie wydają fortuny na rośliny doniczkowe. A przecież natura to nie tylko chlorofil! To także strumyki, źródła, wodospady… Ja to wszystko mam w sraczyku i to za darmochę.”

Roland Topor (1938–1997) pisarz i rysownik francuski pochodzenia polskiego

Najpiękniejsza para piersi na świecie

O ludziach, O wspomnieniach

„Wydaje ci się, że istnieje coś takiego jak natura ludzka, która oburzona tym, co robimy, zwróci się przeciwko nam. Ale pamiętaj, że to my kształtujemy ludzką naturę. Człowiek jest nieskończenie podatny na formowanie.”

George Orwell książka Rok 1984

1984

„Będę kopał -- wbił szpadel w ziemię, przydeptał z mocą, wyrwał i odrzucił bryłę ziemi. -- Będę kopał w ramach pokuty. Bo zawiniłem! Iniquitates meae supergressae sunt caput meum! Poszedłem na wojnę! Z ciekawości! Mogłem powstrzymać innych, nie powstrzymałem. Mogłem nauczać. Mogłem manipulować. Mogłem kopnąć kogo trzeba w dupę! Mogłem wreszcie, mając wszystko gdzieś, siedzieć na Podskalu z Marketą u boku, mogłem wraz z nią milczeć i patrzeć, jak płynie Wełtawa. A ja wyruszyłem na wojnę. Z najniższych pobudek: z ciekawości samej wojny i natury ludzkiej.
-- Winien więc jestem śmierci tych, co tu leżą. Winien będę śmierci i tych nieszczęść, które dopiero nastąpią. Dlatego, kurwa, będę kopał ten grób.”

Andrzej Sapkowski (1948) polski pisarz

O śmierci, O wojnie, O nieszczęściu, O szkole

To tłumaczenie czeka na recenzję. Czy to jest poprawne?

„Natura życia była dla mnie tajemnicą. Wszystkie rzeczy, których uczyłem, były zaledwie jak małe cząsteczki tych rzeczy. Nie sumowały się w nic co dawałoby się odczuć jako mądrość.”

Ram Dass (1931–2019)

O mądrości, O tajemnicy

„Piękny nie musi kochać wyglądać. On to ma z natury. Wygląd to rzecz ważna, ale nie tak istotna, jak osobowość. Osobowość się nie starzeje.”

Dorota Wellman (1961) dziennikarka polska

Źródło: wywiad dla „Vivy”, 2015 https://party.pl/newsy/paulina-mlynarska-i-dorota-wellman-w-vivie-84409-r1/

O wyglądzie, O osobowości, Kochać się

„Wychowanie angielskie, raczej to, co nazywamy tutaj wychowaniem angielskim, jest najobrzydliwszym gwałtem nad naturą ludzką. To nie wychowanie, lecz tresura.”

Tadeusz Dołęga-Mostowicz (1898–1939) polski pisarz

Ich dziecko
Źródło: s. 386

„Mnie absolutnie nie przeszkadza, że ktoś urodził się z innymi preferencjami seksualnymi. Tak bywa, tak zawsze było na świecie, to nie jest przecież nic nowego, że ludzie mają inne preferencje seksualne (...) Taka jest natura.”

Andrzej Duda (1972) polski polityk, prezydent, prawnik

Źródło: Prezydent: Abp Jędraszewski ma ogromny szacunek do człowieka, w czwartek mówił o ideologii https://fakty.interia.pl/polska/news-prezydent-abp-jedraszewski-ma-ogromny-szacunek-do-czlowieka-,nId,3127860#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=chrome, interia.pl, 2 sierpnia 2019.

O ludziach

„Z racji naszego wychowania – podkreślam, że wychowania, nie natury – kobiety są bardziej skłonne do dialogu. Również z racji wychowania często jesteśmy odsyłane do mrówczej roboty na tyłach. Wiele z nas ma doświadczenie w trzecim sektorze, jesteśmy aktywistkami, mamy doświadczenie w pracy oddolnej i współdziałaniu z ludźmi. Obecnie coraz więcej kobiet jest gotowych grać w polityce pierwsze skrzypce, ale ten bagaż wychowania oraz to doświadczenie mozolnej pracy i jej wartości jest w nas. Można to wykorzystać pozytywnie, zwłaszcza pracując w grupie, która jest nastawiona na promowanie kompetentnych kobiet, a nie na trzymanie nas na zapleczu. Nie będzie to rewolucja.”

Magdalena Biejat (1982) polska polityk, tłumaczka i Posłanka na Sejm RP IX kadencji

Źródło: rozmowa Jana Smoleńskiego, Nowa lewica w Sejmie. Poznajcie Magdalenę Biejat https://krytykapolityczna.pl/kraj/magdalena-biejat-wywiad-jan-smolenski/, krytykapolityczna.pl, 25 października 2019.

O kobietach

„Niech sobie dzielą Polaków na sorty, niech rozdają pieniądze – dla wielu bardzo potrzebne – niech opowiadają o sukcesach. Nie polemizować, nie krytykować, nie wchodzić na terytorium zła. Odnotowywać fakty, ale nie piętnować, nie rozpaczać, nie korygować. Ufać, że dzięki odwołaniu do dobrej strony ludzkiej natury każdy będzie widział, jaki jest stan rzeczy.”

Marcin Król (1944) polski filozof i historyk idei

Źródło: Marcin Król: Czas na inną opowieść, inną retorykę, inny język i inne cele. Antypisowska formuła opozycji uległa wyczerpaniu http://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,24966974,marcin-krol-czas-na-inna-opowiesc-inna-retoryke-inny-jezyk.html, wyborcza.pl, 6 lipca 2019.

O pieniądzach, O sukcesie

„Z punktu widzenia natury nie ma istot pożytecznych i niepożytecznych. To tylko niemądre rozróżnienie stosowane przez ludzi.”

Olga Tokarczuk książka Prowadź swój pług przez kości umarłych

Prowadź swój pług przez kości umarłych

O ludziach

„Poza rezerwatami, które stanowią 1,4 proc. terenów zarządzanych przez Lasy Państwowe, drzewa nie dożyją, ba, nawet nie mają szansy się zbliżyć do starości. Wiek rębny, w którym najczęściej się je wycina, to dla sosen 80 lat. A one mogą dożywać nawet trzech setek. Dęby, które w naszych lasach miewają nawet 400 czy 500 lat, można ściąć, gdy dojdą do zaledwie 120. Podobnie z innymi drzewami. Jeśli porównać drzewa do ludzi, to za pomocą siekier, pił spalinowych i harwesterów zabijamy 30-latków. Nic dziwnego, że nasze lasy z pozoru wyglądają pięknie i zdrowo niczym społeczeństwo, w którym nikt nie przekracza trzydziestki. Ale to nie jest zdrowe. W naturze drzew jest dożywanie - po ostrej selekcji - późnej starości. To też ma znaczenie z punktu widzenia ochrony klimatu.”

Adam Wajrak (1972) dziennikarz polski, specjalista tematyki przyrodniczej

Źródło: Adam Wajrak: Dajmy lasom posadzić się samym https://wyborcza.pl/7,75400,24963690,dajmy-lasom-posadzic-sie-samym.html, wyborcza.pl, 5 lipca 2019.

O ludziach, O wieku, O pomocy

„Dzisiaj tak naprawdę powinniśmy dyskutować o wyłączeniu z gospodarki leśnej nie jednego, lecz 10-20 proc. lasów należących do skarbu państwa. 20 proc. lasów to tylko 5 proc. powierzchni kraju. Pod ochronę powinny trafić najcenniejsze przyrodniczo lasy, najmniej zmienione przez gospodarkę leśną oraz te w pobliżu miast. Nawet jeśli już zostały zmienione przez człowieka, niech się same unaturalniają i zapuszczają. Natura jest jeszcze w stanie znakomicie poprawić nasze błędy.”

Adam Wajrak (1972) dziennikarz polski, specjalista tematyki przyrodniczej

Źródło: Adam Wajrak: Dajmy lasom posadzić się samym https://wyborcza.pl/7,75400,24963690,dajmy-lasom-posadzic-sie-samym.html, wyborcza.pl, 5 lipca 2019.

„Dobrego Boga, natury i starych ludzi nigdy nie należy ponaglać.”

Agatha Christie (1890–1976) pisarka angielska

Zagadka Błękitnego Ekspresu (1928)

O Bogu, O ludziach

„O mężczyźni i kobiety! To prawda, że kłamstwo i niegodziwość, wydają się atrakcyjne i korzystne. Lecz wyobcowują człowieka z jego własnej natury. Kończą się zaś smutkiem i złą opinią.”

Zaratusztra

1. Cytaty z Gath Zaratusztry, O kłamstwie

O kobietach, O mężczyznach, O prawdzie, O kłamstwie

„Gdy powstanie niemiecko-polski konflikt, należy się obawiać, że w razie zasady lokalizacji konfliktu, koszta takiego konfliktu zapłacimy my Polska – gdyż nie wierzymy w bierność Bolszewii, raczej obawiamy się, że każdy konflikt niemiecko-polski przeistoczy się z natury rzeczy w konflikt pomiędzy odosobnioną Polską a koalicją germano-bolszewicką, niestety na pewno wzmocnioną przez przystąpienie do niej Republiki Litewskiej.”

Stanisław Mackiewicz (1896–1966) premier Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Wychodźstwie

Kropki nad i

„Zrówno najpiękniejsze, jak i najstraszniejsze skłonności ludzkie nie są składnikami utrwalonej biologicznie natury ludzkiej, ale wynikiem społecznego procesu, który tworzy człowiek.”

Erich Fromm (1900–1980) amerykański filozof, psycholog i psychoanalityk

Źródło: Myślę, więc jestem. Aforyzmy, maksymy, sentencje, Czesława i Joachim Glenskowie (oprac.), op. cit., s. 136.

„Warunki w których funkcjonowali wtedy (podczas II wś) ludzie, bardzo się różniły. Trzeba brać pod uwagę np., że państwowość litewska czy polska została zniszczona. Że pierwsi kolaboranci ukraińscy, którzy pracowali w obozach zagłady w Bełżcu czy Treblince, prawdopodobnie umarliby z głodu, gdyby nie kolaborowali. Trzeba rozumieć naturę okupacji niemieckiej, naturę okupacji sowieckiej. Interakcje tych reżimów, brak wolności, brak możliwości wyboru, sytuację w której jest wybór, ale między jednym złem a drugim. Próbując to osądzać, często przeceniamy możliwości własne i możliwości przodków. (…) Zbrodnie to fakt historyczny. Warto też pamiętać, że bardzo mało ludzi – bardzo mało!”

Timothy Snyder (1969) amerykański historyk

którzy mieli wtedy jakiś wybór, wybrało dobrze. (…) Jeżeli jednak mówi się – siedząc, dajmy na to, dziś w kawiarni warszawskiej – że jacyś ludzie źle się wtedy zachowali, to niepoważne.
Źródło: wywiad Adama Leszczyńskiego, Mord bez granic, „Gazeta Wyborcza”, 21–22 maja 2011.

O głodzie, O ludziach, O wolności

„Z pojęcia człowieka jako bytu słabego i skłonnego do zła – a jednak zdolnego do dobra – wywodzi się fundamentalna zasada wszelkich rządów demokratycznych i konstytucyjnych, a mianowicie podział władzy, który znajduje prawidłowe zastosowanie w zwyczajowej regule trójpodziału władz konstytucyjnych. Wywodzący się od przemyśleń Monteskiusza podział władzy – na prawodawczą, sądowniczą i wykonawczą – odzwierciedla realistyczną wizję społecznej natury człowieka, która wymaga odpowiedniego prawodawstwa dla ochrony wolności wszystkich. Dlatego jest wskazane, by każda władza była równoważona przez inne władze i inne zakresy kompetencji, które by ją utrzymywały we właściwych granicach (…). Według katolickiej nauki społecznej, organizacja społeczeństwa winna być zatem oparta na równowadze władz, czyli na braku dominacji jednej władzy nad drugą. Władze te winny być niezależne wobec siebie, winny się dopełniać, hamować i kontrolować.”

Stanisław Gądecki (1949) polski duchowny katolicki, arcybiskup

Źródło: Abp Gądecki: zdrowa demokracja zakłada zgodność porządku prawnego z prawem moralnym http://episkopat.pl/abp-gadecki-zdrowa-demokracja-zaklada-zgodnosc-porzadku-prawnego-z-prawem-moralnym/, episkopat.pl, 11 listopada 2017

O wolności, O nauce, O pewności siebie

„Co do natury eksplozji samolotu Tu-154M nie ma wątpliwości; trwają dyskusje, jaki był charakter eksplozji, w którym miejscu został umieszczony ewentualny ładunek wybuchowy; to nie są rozstrzygnięte sprawy.”

Antoni Macierewicz (1948) polityk polski, historyk

Źródło: Antoni Macierewicz: co do natury eksplozji Tu-154M nie ma wątpliwości http://niezalezna.pl/222268-antoni-macierewicz-co-do-natury-eksplozji-tu-154m-nie-ma-watpliwosci, niezależna.pl, 11 kwietnia 2018

O charakterze

„Nie poczułem się urażony. To są słowa, które powinniśmy słyszeć po to, żebyśmy nabrali jako środowisko sędziowskie więcej pokory. Wiele państw ma taki swój problem Vichy albo podobny; chodzi tu o zasadniczy, duży problem natury prawno-ustrojowej, który wymaga rozwiązania. Problem taki miały np. cytowana tu Francja albo Niemcy.”

Leszek Mazur (1962)

o wypowiedzi Mateusza Morawieckiego porównującej polskie sądownictwo do sądów Republiki Vichy. Źródło: Wojciech Czuchnowski Szef neo-KRS o porównaniu polskich sądów do Republiki Vichy: "Morawiecki nie ma za co przepraszać" http://wyborcza.pl/7,75398,24741779,szef-neo-krs-o-porownaniu-polskich-sadow-do-republiki-vichy.html, wyborcza.pl, 1 maja 2019.

O problemach

„Sama mam wśród znajomych pary gejów, ale oni się z tym nie obnoszą. Jakiś czas temu włoscy projektanci mody, zdeklarowani homoseksualiści – Dolce i Gabbana, skrytykowali innych homoseksualistów za chęć posiadania dzieci. Uznali, że tego typu zapędy są sprzeczne z naturą, a rodzina powinna być rozumiana tradycyjnie. Wiadomo, że w wypadku tego rodzaju adopcji dziecko będzie miało skrzywioną psychikę, dorastając w takim związku. Za tą deklarację projektantów spotkał hejt ze strony środowisk homoseksualnych. Dolce i Gabbana, mimo że zapewne liczyli się z ostrą krytyką, nie bali się o tym powiedzieć.”

Zofia Noceti-Klepacka (1986) polska windsurferka i działaczka katolicka

o fali ataków na jej osobę, po jej sprzeciwie wobec podpisanej przez prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego karcie LGBT. Źródło: Oto dlaczego środowiska lewackie chcą zniszczyć mistrzynię Polski! http://arch.telewizjarepublika.pl/oto-dlaczego-srodowiska-lewackie-chca-zniszczyc-mistrzynie-polski-koniecznie-to-przeczytaj,77270.html, telewizjarepublika.pl, 9 marca 2019.

O dzieciach, O rodzinie, O czasie

„Choć brakuje mi fizycznie sił, to czuję się jakbym miał 20 lat, a nie 96. Czuję się młody. Bardzo lubię życie. Taką mam naturę. Nie zginąłem zabity przez Sowietów ani przez niemiecki ekrazytowy pocisk podczas Powstania Warszawskiego, który rozbił się w mojej szczęce na 50–60 odłamków. Mam te szczątki do dziś pod skórą. Nie otruto mnie, nie zastrzelono, nie zabito w wypadku samochodowym. Miałem żyć – Ktoś tak postanowił. Mam wryte w głowę moje wspomnienia. Czasem wraca to do mnie ze wszystkimi detalami, jakby zdarzyło się dziś. Nie zapomnę zwłaszcza tej nocy, gdy czekałem na egzekucję, na enkawudzistę, który przyjdzie do mnie ze spluwą… Wiem, że mam sowiecki wyrok śmierci i śmierć idzie obok swoją drogą. Jego się nie uniknie. Obojętnie w jakim kraju i w jakim czasie, ale trzeba. Czuję, że on na mnie ciąży do dnia dzisiejszego… Modlę się i dziękuję Bogu za każdy dzień życia.”

Janusz Brochwicz-Lewiński (1920–2017) polski wojskowy, powstaniec warszawski

Źródło: Jarosław Wróblewski, Gryf. Pałacyk Michla, Żytnia, Wola, Fronda, Warszawa 2016, ISBN 978-83-8079-109-1.

O życiu, O śmierci, O Bogu, O czasie

„Prawdziwa natura tych zmian to przejęcie kontroli nad sądami. Ta reforma wykorzystuje nastroje społeczne do tego, by dokonać brutalnej inwazji na sądownictwo, która dla nas wszystkich skończy się bardzo źle, bo skończy się dominacją polityczną, która spowoduje preferencję dla politycznych poglądów w rozstrzyganiu spraw. Nasze sprawy będą rozstrzygane w oparciu o bliżej nieokreśloną wolę polityczną, bliżej nieokreślone dobro narodu, bliżej nieokreślony interes narodowy, a nie prawo.”

Marcin Matczak (1976) doktor habilitowany nauk prawnych

O zmianach ustawowych w systemie sądownictwa wprowadzonych przez partię Prawo i Sprawiedliwość w 2017 Źródło: Prof. Matczak: "Reforma sądów jest taka, jakim demokratą jest jej symbol, poseł Piotrowicz" http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,22694233,reforma-sadow-jest-taka-jakim-demokrata-jest-jej-symbol-posel.html, tokfm.pl, 24 listopada 2017

„Myślę, że Stanisław Piotrowicz jest właściwym symbolem tej reformy, bo jest ona taką reformą, jakim on jest demokratą. Moim zdaniem osoba, która była prokuratorem w stanie wojennym, w tej sytuacji jest co najmniej dwulicowa: ma swoją prawdziwą naturę i taką, którą pokazuje światu.”

Marcin Matczak (1976) doktor habilitowany nauk prawnych

O świecie, O myślach, O myśleniu

„Każdy polityk ze swej natury jest po prostu przekazem telewizyjnym.”

Wiktor Pielewin (1962) pisarz rosyjski

Generation ,P’
Źródło: s. 217.

„Czy mamy mieć odrębne środki płatnicze? Z jakich środków komunikacji mielibyśmy korzystać? Z jakich częstotliwości radiowych i telewizyjnych? Czy nie wolno nam też mieć swoich poglądów na państwo i na poglądy innych środowisk? Czy mamy jedynie wszystkim przyklaskiwać, także tym, którzy na nas pokrzykują i nas poniżają? Oczywiście nie. Jako chrześcijanie jesteśmy lojalnymi obywatelami naszego państwa, bo to jest nasza Ojczyzna, bo to jest nasza kultura, bo to jest także nasze życie. Jesteśmy lojalnymi obywatelami we wszystkim, co jest zgodne z Bożym prawem, a przynajmniej nie jest przeciwne Bożemu prawu natury.”

Andrzej Dzięga (1952) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: Abp. Dzięga: "Rozdział Kościoła od Państwa? Jest, ale katolicy też mają swoje prawa" https://gs24.pl/abp-dziega-rozdzial-kosciola-od-panstwa-jest-ale-katolicy-tez-maja-swoje-prawa/ar/5459002, gs24.pl, 22 stycznia 2012.

O życiu, O komunikacji, O ojczyźnie

„W jej wypowiedziach o Izraelu nie ma śladu empatii dla Palestyńczyków. Izrael cokolwiek by zrobił, zawsze jest usprawiedliwiony. Z natury lewicowa, w tej jednej sprawie przyjęła postawę prawicowego jastrzębia.”

Irena Sendlerowa (1910–2008) polska działaczka społeczna, uczestniczka akcji pomocy Żydom w czasie II wojny światowej

Autorka: Anna Bikont
O Irenie Sendlerowej
Źródło: Anna Bikont, Sendlerowa. W ukryciu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017, s. 415.

„Krótko mówiąc, rozdarci jesteśmy między niedające się pogodzić pragnienia: chcemy coraz mniej państwa, którego nadzór i natrętne wtrącanie się w nasze sprawy odczuwamy z przykrością, względem którego przeżywamy niemiło własną swoją niemoc; jednocześnie chcemy coraz więcej państwa, by broniło nas przeciw wszystkim możliwym nieszczęściom, pochodzącym od natury, od społeczeństwa czy od nas samych, by zagwarantowało nam bezpieczeństwo totalne, zajęło się naszymi interesami i wspierało naszą szczególną sprawę przeciwko wszystkim innym.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań.
Źródło: s. 37. (Wieś utracona)

O nieszczęściu

„Poza granicami Rosji oddycha mi się łatwiej - jestem lepiej rozumiany. W Rosji czuję się jak w dożywotniej podróży służbowej, wysłany tam w celu uzupełnienia wiedzy o naturze ludzkiej. Pod tym względem Rosja jest dla mnie niezwykle cennym krajem, choć i niebezpiecznym.”

Wiktor Jerofiejew (1947) pisarz rosyjski

Źródło: M. Majchrzyk, Dialog ze współczesną kulturą rosyjską w twórczości Wiktora Jerofiejewa, Lublin 2018 [Fragment przedmowy autora do pierwszego wydania książki]

O wiedzę

„Nie ma we mnie pierwiastka transcendentalnego. Być może istnieje coś poza tą rzeczywistością, ale jedynym dowodem na to, że coś takiego może istnieć, jest właśnie to, że mam łatwość radzenia sobie w życiu. Los i moja słoneczna natura nie pozwoliły mi siebie skrzywdzić. Nie zachowuję w sercu urazów. Mam umiejętność zapamiętywania rzeczy ważnych i zapominania rzeczy nieistotnych, również traumatycznych.”

Janusz Marchwiński (1948)

Źródło: Ani tu, ani tam Krystyna Naszkowska, Wielka Litera

O losie, O rzeczywostości, O pewności siebie, O zapominaniu

„Państwo świeckie jest przeciwieństwem państwa wyznaniowego i zwykle konsekwencją rozdziału kościoła i państwa. Jego cechami są: awyznaniowość, czyli niezależność organizacyjna i funkcjonalna organów i instytucji państwowych od kościelnych, niekompetencja państwa do regulowania spraw natury religijnej, neutralność państwa i jego funkcjonariuszy, czyli obowiązek powstrzymywania się od zajmowania stanowiska w sprawach religijnych i światopoglądowych. Państwo świeckie nie żąda od obywateli ujawniania ich poglądów w sprawach religijnych, nie różnicuje praw obywateli według kryteriów religijnych, nie finansuje działalności religijnej związków wyznaniowych, jego działalność nie łączy się z obrzędami religijnymi. Świeckość państwa rozciąga się na szkoły publiczne, w których dopuszcza się prowadzenie nauki religii, jako przedmiotu dobrowolnego.”

Michał Pietrzak (1929) polski historyk prawa

Źródło: Michał Pietrzak, Państwo świeckie, [w:] Wielka encyklopedia prawa, red. Eugeniusz Smoktunowicz, Białystok–Warszawa 2000, s. 616.

O religii, O nauce

„Człowiek przyszłości nie będzie stworzeniem natury, przypadku lub Boga (w zależności od poglądów filozoficznych i religijnych), ale sfabrykowanym produktem.”

Theodore Kaczynski (1942) terrorysta amerykański

Cytaty z manifestu Społeczeństwo przemysłowe i jego przyszłość

O Bogu, O przyszłości

„Dopóki utożsamiam się z określoną rodziną, z narodem, religią, rasą itd., nie mogę stać się świadomy Kṛṣṇy. Uważanie się za Amerykanina, Hindusa, Afrykanina lub ojca, matkę, męża, żonę tej czy tamtej osoby oznacza, że nadal jest się przywiązanym do materialnych określeń. Wszystkie te przywiązania odnoszą się do ciała, lecz ja jestem duszą, nie ciałem. Na tym polega istota zrozumienia. Skoro nie jestem ciałem, to czyim mógłbym być ojcem albo czyją matką? Najwyższym ojcem i najwyższą matką jest Kṛṣṇa. My jedynie gramy - niczym na scenie - rolę ojca, matki, siostry czy brata. Natura materialna zmusza nas do tańca, wmawiając nam, że należymy do tej rodziny i tego narodu. Pod jej dyktando tańczymy jak małpy.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 194.

O rodzinie, O religii, O duszy, O matce

„Dobrobyt ludzkości zależy od darów natury, a nie od gigantycznych zakładów przemysłowych, produktów bezbożnej cywilizacji, niszczących w ludziach skłonność ku czemuś wyższemu. Im bardziej będziemy rozbudowywać uciążliwe zakłady przemysłowe, które wysysają z ludzi całą ich energię, tym większe będzie w społeczeństwie niezadowolenie.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 181.

O ludziach

„Ci, którzy daremnie starają się uniezależnić od Pana zwani są anātha (pozbawionymi opiekuna), a ci, którzy całkowicie zdają się na Niego - sanātha (mającymi opiekuna). Musimy więc próbować stać się sanātha, a zawsze będziemy chronieni przed przeciwnościami, których źródłem jest natura materialna. Łudzeni przez energię zewnętrzną zapominamy, że samo życie materialne to najbardziej niepożądane uwikłanie. Z Bhagavad-gīty (7.19) dowiadujemy się, że kto ma szczęście, ten po wielu narodzinach uświadamia sobie, iż Vāsudeva jest wszystkim i najlepszy sposób na życie to pełne podporządkowanie się Mu. Po tym poznać mahātmę.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 158.

O życiu, O szczęściu, O narodzinach, O zapominaniu

„Pāndavowie mieli to nadzwyczajne szczęście, że byli całkowicie zdani na łaskę Pana. W świecie materialnym zależność od kogoś to najgorsze co nas może spotkać. Jednakże w przypadku transcendentalnej więzi z Panem całkowite zdanie się na Niego to największe szczęście. Materialna choroba polega właśnie na tym, że pragniemy zupełnej niezależności, na co nie pozwala nam okrutna natura materialna. Próby uniezależnienia się od jej surowych praw są siłą napędową całego świata materialnego i określa się je mianem postępu wiedzy doświadczalnej. Począwszy od Rāvaṇy, który chciał wybudować schody prowadzące na planety niebiańskie, a skończywszy na ludziach doby współczesnej, wszyscy usiłują pokonać prawa natury.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 157.

O szczęściu, O chorobach, O wiedzę, O sile

„W Śrīmad Bhagavad-gīcie Pan oznajmia, że pojawia się w każdym milenium, by na nowo wytyczyć ścieżkę religii. Religię ustanawia Najwyższy Pan, tak jak prawo ustanawiają władze państwowe. Nikt nie może wymyślić sobie ścieżki religijnej, jak to weszło w zwyczaj wśród pewnych ambitnych osób. Prawdziwą religią jest uznanie Pana za najwyższy autorytet oraz, co za tym idzie, służenie Mu ze spontanicznej miłości. Żywe istoty nie mogą uniknąć służby, gdyż do tego zostały stworzone. Ich jedyną powinnością jest służyć Bogu, gdyż Pan jest wielki, a one są Mu podległe. Niestety, na skutek błędnego zrozumienia żywe istoty wiedzione pragnieniem materialnym zostają sługami zmysłów. Owo sprzeczne z prawem Boga pragnienie zwie się ignorancją (avidyā). To ono skłania żywą istotę do układania planów mających zapewnić jej przyjemność ześrodkowaną wokół wypaczonego życia seksualnego. W ten sposób wplątuje się ona w cykl narodzin i śmierci i pod kierunkiem Najwyższego Pana wędruje z ciała do ciała, z planety na planetę. Dopóki nie wydostanie się poza granice niewiedzy, nie uniknie trojakich niedoli życia materialnego. Tak stanowi prawo natury. Na szczęście Pan - okazujący cierpiącym istotom więcej miłosierdzia, niż mogłyby oczekiwać - pojawia się wśród nich i odnawia zasady służby oddania, na którą składa się słuchanie, intonowanie, pamiętanie, czczenie, modlenie się, współpraca z Nim i podporządkowanie się Mu. Już każdy z tych elementów służby oddania z osobna, cóż dopiero mówić o wszystkich razem wziętych, pomoże duszy uwarunkowanej wydostać się z pęt niewiedzy. Tym sposobem uwalnia się ona od wszelkich cierpień, których przysparza sobie zwiedziona przez energię zewnętrzną. Najwyższy Pan okazuje żywym istotom tę szczególną łaskę, kiedy zstępuje jako Śrī Caitanya Mahāprabhu.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 137-138.

O śmierci, O Bogu, O szczęściu, O przyjemności

„Kṛṣṇa to najwyższa żywa istota (nityo nityānām cetanaś cetanānām). My mamy te same cechy co On, z tą tylko różnicą, że Kṛṣṇa jest nieograniczony (vibhu), a my jesteśmy ograniczeni (aṇu). Nasza natura jest odbiciem natury Kṛṣṇy, dlatego przejawiamy wszelkie skłonności widoczne w Nim. Kṛṣṇa wykazuje na przykład skłonność do kochania osoby płci przeciwnej. Pragnienie kochania i bycia kochanym bierze swój początek z wiecznej miłości Rādhy i Kṛṣṇy. Poszukujemy wiecznej miłości, ale - jako że podlegamy prawom materialnym - nasza miłość zostaje przerwana. Dopiero gdy rozwiążemy ten problem, doświadczymy miłosnego związku podobnego temu, jaki łączy Kṛṣṇę i Rādhārāṇī. Naszym celem powinien być zatem powrót do domu, do Kṛṣṇy.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 116-117.

O miłości, O domu, O poszukiwaniu, O problemach

„Dokąd przebywamy w świecie materialnym, dotąd będziemy doświadczać niedoli, gdyż taka jest natura tego miejsca. Mimo niedoli, powinniśmy troszczyć się o rozbudzenie w sobie świadomości Kṛṣṇy, tak abyśmy po porzuceniu ciała mogli powrócić do domu, do Boga.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 49.

O Bogu, O domu

„Zazdrość jest przejawem czysto biologicznej natury. W zawiści zaś jest coś, co poniża piękność duszy, wciąga ją w grę pasji małych i głupich.”

Zofia Nałkowska (1884–1954) pisarka polska, publicystka i dramatopisarka

Książę
Źródło: s. 9

O zazdrości, O duszy

„Ludzie tak długo odwracali się od siebie, patrząc na rzeczy, że zaczęli szanować instytucje religijne, naukowe i państwowe jako strażników własności i potępiają ataki na nie, bo czują, że są to ataki na własność. Szacunek wobec drugiego człowieka mierzą tym, co on ma, a nie tym, czym jest; z szacunku do swej natury człowiek wzniosłego ducha wstydzi się swojej własności.”

Ralph Waldo Emerson (1803–1882) filozof amerykański

Self-Reliance
Źródło: R. W. Emerson, Wybór pism filozoficznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015

O ludziach, O pewności siebie

„Uważam, że charakteryzowało go bardzo głębokie zrozumienie natury teatru. Jego dzieła są przepiękne, a dodatkowo skoncentrował się na najbardziej dramatycznych problemach. Polityka spotyka się u niego z emocjami i rysem psychologicznym. Czasem odnoszę wrażenie, że Brecht nie jest należycie doceniany. Zarzuca mu się propagandę, która nigdy nie miała miejsca, tymczasem to był jeden z największych mistrzów dramaturgii. Prawdopodobnie wyżej można postawić tylko Szekspira i Czechowa. Jego twórczość ukształtowała mnie jako artystę. Matka Courage i jej dzieci to jedno z największych arcydzieł. W przetłumaczonej przeze mnie amerykańskiej wersji tego dramatu główną rolę zagrała Meryl Streep, z czego się ogromnie cieszyłem.”

Tony Kushner (1956) amerykański dramatopisarz, scenarzysta

o Bertolcie Brechcie. Źródło: Michał Hernes, Kushner: Polityczna dusza Amerykanów została okaleczona, krytykapolityczna.pl, 17 maja 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/Serwiskulturalny/KushnerPolitycznaduszaAmerykanowzostalaokaleczona/menuid-305.html

O dzieciach, O matce, O zrozumieniu, O wrażeniach

„Oto Bóg staje się dzieckiem, zawiniętym w nędzne pieluszki, złożonym w ciasnym żłobie obok zwierząt! Niepojęta to pokora: Pan wszystkich panów raczył stać się jednym ze swych sług! Nie dość Ci było, Boże i Panie, mój Stworzycielu, być moim Ojcem. Chciałeś się stać moim Bratem, i przyjąć ciało, nie umniejszone w prawdzie swej ludzkiej natury, jednak bez obciążenia najmniejszym choćby zepsuciem grzechu.”

Tomasz à Kempis (1380–1471)

Przez Maryję do Jezusa Źródło: Przez Maryję do Jezusa https://opoka.org.pl/biblioteka/M/MR/m_kempis_maryja_jezus2.html, opoka.org.pl, 26 sierpnia 2014.

O Bogu, O dzieciach, O zwierzętach

„Leży to już bowiem w ludzkiej naturze, jest więc prawem boskim, że dzieci mówią tak jak rodzice. Jeśli tylko zachowamy to prawo, to jeszcze po tysiącach lat równie dobrze będą Słowianami, jak są dzisiaj.”

Florian Ceynowa (1817–1881) kaszubski działacz narodowy, lekarz, badacz języka kaszubskiego

Ko to ju v noterze ledzkji leźi, vjec je pravę Bóskjim, że dzece tak godają jak starszi. Kjej me le to prawo zachóvome, tej jesz pó tesąc tesącach lat tak dobrze Słovjanji bądą, jak dzis są. (kaszub.)
Źródło: Wò narodowoscé. A wò movje, „Szkoła Narodowa” nr 11, 14 kwietnia 1850, za: Konstanty Kościński, Idea słowiańska na Kaszubach, Poznań 1908, s. 18.

O dzieciach, O zachowaniu, O rodzicach

„Nie wolno nam także zapominać, że powinniśmy być posłuszni władzy świeckiej, nawet wówczas, gdy jest to niezmiernie trudne. Należy okazywać wierne posłuszeństwo świeckim władcom i przełożonym, mimo częstego wrażenia, że jesteśmy traktowani przez władzę niesprawiedliwie. (…) Przykazania boskie mówią nam wprawdzie, że powinniśmy okazywać posłuszeństwo także zwierzchności świeckiej, nawet jeśli nie jest natury chrześcijańskiej, ale tylko do momentu, gdy nie narzuca nam nic złego. Bogu należy się większe posłuszeństwo niż człowiekowi.”

Franciszek Jägerstätter (1907–1943) Austriacki żołnierz Wehrmachtu uznany przez Kościół katolicki za męczennika i błogosławionego

Źródło: Erna Putz, Boży dezerter. Franz Jägerstätter 1907 – 1943, Warszawa 2008, s. 300–301.

O Bogu, O wrażeniach, O zapominaniu

„Stwierdziliśmy, że wiara w Boga jest wpisana w naturę człowieka – w budowę człowieka. Dostrzegamy to w naukach psychologii i frenologii. Psychologia naucza, że częścią władz duszy jest wiara, cześć, uwielbienie i pragnienie społeczności z Bogiem, tak jak częścią władz duszy jest miłowanie swych bliźnich oraz pragnienie społeczności z nimi. Frenologia idzie o krok dalej: lokalizuje nawet organy mózgu, którymi posługuje się wiara, cześć i pragnienie społeczności z Bogiem. (…) Znamiennym faktem frenologii jest to, że im wyższa jest funkcja władz, tym wyżej jest ona zlokalizowana w mózgu, a im niższa jest funkcja władz, tym niżej jest ona zlokalizowana. I tak: społeczne – świeckie – i samolubne władze ludzkiego mózgu są usytuowane w niższych partiach mózgu; następnie znajdują się władze intelektualne; jeszcze wyżej władze artystyczne; następne w kolejności są władze moralne, a na końcu – na najwyższym miejscu – władze religijne.”

Paul S. L. Johnson (1873–1950)

Bóg

O Bogu, O wierze, O duszy, O nauce

„Dobre ogrody zoologiczne nie są dziś menażeriami. To ośrodki ochrony przyrody. Jeśli zaś zredukujemy naturę do czegoś, czego ludzie nie zrozumieją, czego nie mogą zobaczyć, powąchać, być może dotknąć, jeśli będą ją mogli pooglądać tylko na ekranie smartfona, to nie sądzę, żeby im na niej zależało.”

Joel Sartore (1962)

Źródło: rozmowa Tomasza Ulanowskiego, Portret przed zagładą. Zagrożone gatunki na zdjęciach Joela Sartore'a, „Duży Format” http://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,22505102,portret-przed-zaglada-zagrozone-gatunki-na-zdjeciach-joela.html, wyborcza.pl, 16 października 2017.

O ludziach

„Nie ulega żadnej wątpliwości, że wybór sędziów ma charakter polityczny, ponieważ nie może być inaczej w wypadku, kiedy jest on dokonywany przez ciało polityczne, jakim jest z natury rzeczy parlament.”

Marek Safjan (1949) prawnik polski

Źródło: Polityka a Trybunał Konstytucyjny. Konstytucja - ostatni środek obrony przed polityką http://pressto.amu.edu.pl/index.php/rpeis/article/view/5280/5372, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny“, 58, 2016, 1, s. 36.

O charakterze

„Wojskowi są z natury ludźmi niezdecydowanymi, co jest przyczyną wielu przegranych bitew, jednocześnie we krwi mają posłuszeństwo wobec wyższych rangą.”

Maurice Druon Królowie przeklęci

Królowie przeklęci
Źródło: Zamordowana królowa, tom II, s. 268.

„Trzy siostry T to film wielowarstwowy z bogatymi i rozbuchanymi w swojej składni dialogami, doprowadzający wręcz do bolesnej karykatury wizję wchłonięcia mężczyzn przez żeński pierwiastek. Zdaję sobie sprawę, że film może budzić skrajne uczucia. Taki film chciałem zrobić. Wyszedłem od prawdziwego, bardzo tragicznego faktu, ale reszta jest czystą konfabulacją, moją wizją natury człowieka w specyficznym miejscu wewnętrznej walki z własnymi demonami.”

Maciej Kowalewski (1969) aktor polski

Źródło: Turpistyczne „Trzy siostry T.” już w kinach, culture.pl, 26 października 2012 http://www.culture.pl/kalendarz-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/L6vx/content/turpistyczne-trzy-siostry-t-juz-w-kinach

O emocjach, O siostrze, O walce

„Natura jest zawsze zbyt silna dla zasad.”

David Hume (1711–1776) brytyjski filozof, pisarz i historyk

Badania dotyczące rozumu ludzkiego (1748)

„Kiedy ludzie rozwiedli się z naturą, utracili zdolność znajdowania pocieszenia w obliczu koszmaru, który czyha na każdego z nas. Im uważniej obserwujemy, tym mniej sensu widzimy we wszystkim i tym bardziej czujemy się bezbronni.”

Arturo Pérez-Reverte książka Batalista

Batalista
Źródło: s. 102

O ludziach, Sens

„Bardzo trudno jest się pogodzić z tym (…), że świat nie ma uczuć, że natura jest bezlitosna. Dawniej naukowcy uznawali wszechświat za zagadkę, którą można rozwiązać przy użyciu właściwego kodu, jakby był zapisem hieroglificznym pozostawionym przez Boga.”

Arturo Pérez-Reverte książka Batalista

Postać: Andres Falques
Batalista
Źródło: s. 103

O Bogu, O świecie, O emocjach, O wszechświecie

„Stan społeczeństwa obywatelskiego jest stanem natury – i to znacznie prawdziwiej niż dziki i bezładny sposób życia. Człowiek jest z natury rozumny i nigdy nie będzie w pełni zadowolony w swym naturalnym stanie, a tylko wtedy, gdy umieszczony zostanie tam, gdzie rozum może być najlepiej kultywowany i gdzie najbardziej on dominuje.”

Edmund Burke (1729–1797) irlandzko-angielski filozof i polityk

Źródło: Edmund Burke, Appeal from the New to the Old Whigs, 1791.

„Ojciec nie jest zły: jest prosty. Problemem są tacy jak ja, ci, którzy mają nadzieję, że potrafimy się wznieść ponad instynkty. Którzy mają nadzieję, że da się żyć wbrew naszej własnej naturze.”

Philipp Meyer (1974)

Postać: Peter McCullough
Syn
Źródło: s. 557.

„Z natury jestem niezgrabnym człowiekiem, jestem tyczkowatym introwertykiem. Czuję, że moim obowiązkiem jest tworzyć muzykę. A następnie dostać się do tej całej androny. Właśnie wróciłem z VH1, a oni pytają mnie o moje włosy. Jestem człowiek-kok, najwyraźniej.”

Hozier (1990)

o sobie. Źródło: Neil McCormick, wywiad dla magazynu „The Telegraph”, 30 listopada 2014 http://www.telegraph.co.uk/music/artists/hozier-im-a-gangly-introvert/

„W obozie koncentracyjnym wszystkie dzieci – wbrew wszystkim przewidywaniom – rodziły się żywe, śliczne, tłuściutkie. Natura przeciwstawiając się nienawiści, walczyła o swoje prawa uparcie, nieznanymi rezerwami żywotności. Natura jest nauczycielką położnej. Razem z nią walczy o życie i razem z nią propaguje najpiękniejszą rzecz na świecie – uśmiech dziecka.”

Stanisława Leszczyńska (1896–1974) położna polska, Służebnica Boża Kościoła katolickiego

Źródło: „Nie, nigdy! Nie wolno zabijać dzieci!” http://www.fronda.pl/blogi/blogus-meus/nie-nigdy-nie-wolno-zabijac-dzieci,4625.html, fronda.pl

O życiu, O dzieciach, O uśmiechu

„Natura nie jest świątynią, ale warsztatem, gdzie pracuje człowiek.”

Iwan Turgieniew książka Ojcowie i dzieci

Природа не храм, а мастерская, и человек в ней работник. (ros.)
Ojcowie i dzieci (1862)
Źródło: rozdz. 9, s. 184.

„Psychiczne prawo dozwala żyć tylko w jednym świecie realnym, spędzając wszystko, co przeczy realności, na peryferię marzeń. Gdy człowiek zostanie z rodzimej realności przepędzony na tułaczkę po obczyźnie przeżyć, ratuje się przyrodzoną samoobroną wewnętrznego i zewnętrznego aktorstwa. Aktorstwo to altera natura.”

Stanisław Dygat książka Jezioro Bodeńskie

Niemowlę ma tylko naturę somatyczną, bo nie stać go jeszcze na aktorstwo. Człowiek z wdziękiem to taki, który jest dobrym aktorem życia. Pozer to też aktor, tylko tyle, że zły. Zmanierowany zaś to ten, który nie może wydobyć się z szarży. W przeinaczonym (…) istnieniu jest się otoczonym nowymi elementami, wobec których nie pasuje już aktorstwo z rodzimej realności; trzeba improwizować i szukać nowej formy wyrazu. (…) Niespodziewanie w nowej realności odnajduje się człowiek w starym kostiumie. Trzeba się kryć przed ludźmi, aby nie razić ich oczu kontrnaturalnym połączeniemdwu wichrowatych wobec siebie czasów, które wypełniając w zestawieniu więcej powietrza, niż może pomieścić ograniczona przestrzeń uczuć, wywołują sprężenie atmosfery tak przygniatającej ciało, że czasem aż wyciska łzy.
Jezioro Bodeńskie
Źródło: wyd. KiW 1987, s. 40–41.

„Nie wiem, czy spłodzono kiedyś głupsze i bardziej fałszywe określenie, jak Matka Natura.”

John Wyndham (1903–1969)

Cywilizację wymyślono tylko dlatego, że Natura jest nielitościwa, nikczemna i niewiarygodnie okrutna. Każdy gatunek musi walczyć o przetrwanie przy użyciu odrażających, plugawych środków.
Kukułcze jaja z Midwich (1957)

O matce