Cytaty o przeszłości
strona 4

„Nasz patriotyzm, gorący, płomienny, namiętny, ma w sobie coś z cierpienia, coś z ofiary, coś z gotowości do poświęcenia całego siebie, swego szczęścia i spokoju na ołtarzu Ojczyzny. To nie tylko okres rozbiorów stworzył nas takimi, a poczucie zagrożenia Polski między młotem Niemiec a kowadłem Bolszewii zachowuje. To całe nasze dzieje, cała nasza przeszłość, upływająca pod ciągłą grozą najazdów, w ciągłych nawrotach „potopów” i „ruin” tak naszą miłość do Ojczyzny zabarwiła. A jest jeszcze jedna cecha, wyróżniająca nasz patriotyzm od innych: obiektywizm w ustosunkowaniu się do uczuć i dążeniu innych ludów. Niemiec depcze prawa innych ludów bez skrupułów i wahania. W nas wszystko się burzy na myśl o ucisku, my broniąc naszych praw i naszego narodowego interesu staramy się to czynić tak, by możliwie cudzych praw nie gwałcić, by możliwie nasze egoistyczne dążenia z obiektywną słusznością pogodzić. Bo byliśmy zawsze „przedmurzem chrześcijaństwa”, broniliśmy nie tylko naszego narodu, lecz większej całości, której ten naród był częścią: całego chrześcijańskiego świata i nauczyliśmy się (czego inne ludy nie umieją) pamiętając o bliższych, bezpośrednich interesach własnego narodu, umieć także wznieść się na szerszy ponadnarodowy punkt widzenia.”

Jędrzej Giertych (1903–1992) harcerz, polityk, dyplomata, dziennikarz, pisarz, publicysta, historyk, prawnik

Źródło: My nowe pokolenie, 1929

O miłości, O ludziach, O emocjach, O myślach

„Jakim sposobem ukryłeś do dziś przeszłość religii skąpanej we krwi?”

Mariusz Szczerski (1970–2005) wokalista polski (Honor)

Cytaty z utworów zespołu Honor
Źródło: Gniew

O religii, O gniewie

„Brytyjczycy nie cofną się przed niczym, by utrzymać przeszłość.”

Franklin Delano Roosevelt (1882–1945) prezydent USA

o polityce Churchilla dotyczącej utrzymania strefy wpływów w Grecji i reszcie basenu Morza Śródziemnego.
Źródło: Oliver Stone's Untold History of the United States (2012), tłum. Anna Rajca, odcinek 2

„Tak, przyznaję, miłuję zbrodnie! Ona jedynie pobudza me zmysły; zasady jej wyznawać będę do ostatniej chwili życia! Jakaż moc boska czy ludzka, jest w stanie przeciwstawić się moim pragnieniom, skoro wolna jestem od jakichkolwiek religijnych bojaźni, skoro dzięki swoim wpływom i bogactwu stoję ponad prawem? Przeszłość dodaje mi odwagi, teraźniejszość mnie pobudza, nie lękam się bynajmniej przyszłości; ufam więc że reszta mojego życia znacznie przewyższy te pierwsze zbłądzenia mojej młodości. Natura stworzyła ludzi po to jedynie, aby radowali się na ziemi; to jej najświętsze prawo – i ono właśnie panować będzie zawsze w mym sercu!”

Donatien Alphonse François de Sade (1740–1814)

wyznanie Julietty
Historia Julietty, czyli Powodzenie występku

O ludziach, O naturze, O przyszłości, O bogactwie

„Takie chwile niemal natychmiast przeradzają się we wspomnienia, odchodzą w pozłacaną przeszłość, która jakby współistniała z teraźniejszością. Przeżycia, które rozpamiętuje się już wtedy, kiedy się ich doznaje, gorzko-słodkie i skąpane w słonecznym świetle, tracącym z wolna blask i wpadającym w spłowiałą sepię.”

Ann-Marie MacDonald (1958)

Co widziały wrony

„Nagle poczułem, że najważniejsza jest rodzina i muszę walczyć z urazami, jakie pozostawiło mi dzieciństwo. Boksuję się z własną przeszłością, chcę odbudować relacje z matką, może uda mi się też dotrzeć do ojca.”

Jamie Foxx (1967) aktor amerykański

był wychowywany przez babcię.
Źródło: Boksuję się z przeszłością, „To i Owo” nr 48, 2009, s. 5.

O rodzinie, O matce, O relacjach, O dzieciństwie

„Przybyłem więc do Was w imieniu umarłych i żywych. Umarłych z przeszłości i żywych z teraźniejszości, i wierzę, że także w imieniu tych, którzy urodzą się jutro. Przybyłem, aby odmówić Kadysz i zaśpiewać „Ha-Tikwę”. I spojrzeć w oczy historii przeplatanej głębokim bólem i wielką nadzieją, historii przypominającej górski krajobraz, krajobraz złożony z niebotycznych szczytów i bezdennych przepaści.”

Szimon Peres (1923–2016) izraelski polityk, noblista w dziedzinie pokoju

fragment przemówienia w Senacie RP 18 kwietnia 2008.

O historii

„Pamięć serca unicestwia złe wspomnienia, wyolbrzymiając dobre i dzięki temu mechanizmowi udaje nam się znosić ciężar przeszłości.”

Gabriel García Márquez książka Miłość w czasach zarazy

Miłość w czasach zarazy (1985)

Serce

„Elementem dobrej książki, jednym z elementów jest wysmaganie przeszłości, dezawuacja zakłamań.”

Emil Zegadłowicz (1888–1941)

Motory Źródło: Motory http://www.sbc.org.pl/dlibra/doccontent?id=8641, tom I, wyd. Sirinks, Kraków 1938, s. 184.

O książkach

„Tam, gdzie panuje strach, brak też pewności siebie. Między innymi dlatego w Ameryce Północnej i Europie przeważa przekonanie, że najlepszą epokę mamy już za sobą. Z kolei upokorzenie pojawia się u tych, którzy utracili poczucie własnej wartości i nadzieję na lepszą przyszłość. W świecie arabskim jeszcze do niedawna wielu widziało pełną chwały przeszłość, nędzną teraźniejszość i brak jakichkolwiek perspektyw na przyszłość.”

Dominique Moïsi (1946)

Źródło: Lilith Volkert, Lepiej już było, polityka.pl, 26 września 2011 http://www.polityka.pl/swiat/tygodnikforum/1519864,1,lepiej-juz-bylo.read

O strachu, O przyszłości, O pewności siebie

„Miło jest uspokoić duchy przeszłości i próbować się z nimi zaprzyjaźnić. To odbiera im moc.”

Danielle Steel (1947) pisarka amerykańska

Uszanuj siebie

„Nawet Imperium Brytyjskie w zenicie swojej potęgi nie zdominowało świata w takim stopniu, jak jest to dane obecnie Stanom Zjednoczonym […]. Wszystkie imperia XX wieku odeszły w przeszłość. Jedynym, któremu udało się przetrwać, jest imperium amerykańskie […]. „Choć bycie Wielką Potęgą oznacza możliwość toczenia Wielkiej Wojny, jedynym sposobem, aby ową Potęgą pozostać, jest nieprzystępowanie do jej prowadzenia.”

Patrick Buchanan (1938) amerykański polityk i publicysta

Źródło: Robert Potocki, Paleopolityka amerykańska wg Patricka Buchanana, geopolityka.org, 11 marca 2012 http://www.geopolityka.org/analizy/1368-paleopolityka-amerykanska-wg-patricka-buchanana

O wojnie, O odejściu, O wieku

„Czym byłby Płock, nasze miasto, bez katedry i skarbca, bez biskupstwa istniejącego tu od 1075, bez 650-letniego kościoła i parafii farnej, bez tylu innych kościołów w przeszłości i dniu dzisiejszym, bez opactwa i Muzeum Diecezjalnego, bez Seminarium Duchownego i Biblioteki, Archiwum Diecezjalnego, bez Liceum im. Małachowskiego, najstarszej z polskich szkół, której początki sięgają funkcjonującej już w 1180 szkoły przy kolegiacie św. Michała, bez figur i krzyży przy drogach, na osiedlach, w domach, bez świąt chrześcijańskich i obrzędów, bez tradycji religijnej, bez zgromadzeń zakonnych, bez sanktuarium Miłosierdzia Bożego? Czymże byłby Płock bez Chrystusa?! Bez odniesienia do Chrystusa nie sposób zrozumieć (…) dziejów naszego miasta, parafii farnej, dziejów narodu.”

Roman Marcinkowski (1942) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: homilia podczas obchodów 650-lecia kościoła farnego w Płocku, 23 kwietnia 2006

O domu, Chrystus

„Marcinie, czy ty jesteś rasta?
– Nie, nie jestem rasta. Nie za bardzo mogę być rasta, żyjąc w Polsce.
– Dlaczego? Bo co, bo ziele jest zakazane?
– Nie, nie chodzi o ziele. Akurat ziele moim zdaniem nie jest najważniejsze w rastafanizmie.
– No, ale dość przyjemne, nie?
– A próbowałaś?
– Pewnie! W czasach, kiedy było legalne.
– A kiedy to było?
– Dawno, dawno, w zamierzchłej przeszłości!”

Kazimiera Szczuka (1966) polska historyczka literatury

No to bardzo, chyba w twojej młodości. To bardzo dawno.
Najsłabsze ogniwo

„Coraz więcej i więcej ojców naszej przeszłości
mnoży się wciąż podług kwadratu nieskończoności;
łańcuch nierozerwalny, cienki a jednak mocny,
łańcuch ogniw żywota, światów potomek nocny,
nietrwała nic żywota, która się rozwinęła,
kiedy wieczność z żywiołem żywioł łączyć zaczęła
za sprawą drgnień wszechświata i jakaś obca siła
pierwszy płomień żywota jaskrawy zapaliła,
jeszcze słaby i wiotki jak pierwszy lot motyla –
och, ja wiem doskonale: MNIE spłodziła ta chwila!”

William Auld (1924–2006) szkocki poeta esperancki, pisarz i tłumacz

Źródło: Planeta dzieci http://tlumacz-literatury.pl/index.php?page=tekst/infana&lista=esperanta_poezja, tłum. Jarek Zawadzki

O dzieciach, O świecie, O literaturze, O sile

„przyszła rewolucja mieć będzie charakter powszechny, którego nie miały poprzednie rewolucje; jeśli w przeszłości były możliwe lokalne przewroty, to teraz, przy obecnie istniejących bliskich związkach między wszystkimi krajami i przy obfitości przyczyn sprzyjających wybuchowi rewolucji w każdym z nich, pożar rewolucji nieuchronnie przeniesie się i obejmie całą Europę”

Piotr Kropotkin (1842–1921)

Rewolucja

O charakterze

„Wydaje się nam, że przeszłość jest naszą własnością. Otóż przeciwnie – to my jesteśmy jej własnością, ponieważ nie jesteśmy w stanie dokonać w niej zmian, ona natomiast wypełnia całość naszego istnienia.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Klucz niebieski albo Opowieści biblijne zebrane ku pouczeniu i przestrodze (1965)

„Przez Prokom przewinęło się wielu graczy z bogatą przeszłością w dobrych ligach, ale numerem 1 jest dla mnie Wójcik. To ikona polskiej koszykówki. Chwała mu za to, że poświęca się dalej reprezentacji, chociaż za wszystkie swoje zasługi mógłby już odpocząć.”

Filip Dylewicz (1980) koszykarz polski

po tym, jak Adam Wójcik został rekordzistą polskiej ligi koszykówki pod względnej ilości zdobytych punktów.
Źródło: „Gazeta Wyborcza”, dodatek „Sport” nr 7/642, ISSN 1232–1737, 16 lutego 2009.

O sporcie

„Historia to świadek dziejów, źródło prawdy, życia, pamięci, mistrzyni życia, piastunka przeszłości i zwiastunka przyszłości.”

Tytus Liwiusz (-59–17 p. n. e.) rzymski historyk

O historii, O przyszłości

„To ma być miasto? – rozmyślała po drodze. Tylko Polakom, długo pozbawionym państwowej inicjatywy, mogło się wydawać, że jak się coś uchwali, to od razu będzie to tym, czym być powinno. A miasta potrzebują wieków, wszystko, co na początku nowe, musi się w nich zestarzeć, wrosnąć w ziemię i w pamięć ludzką. Co to za miasto, które nie ma przeszłości? Trzeba być bardzo silnym, żeby wierzyć tylko w przyszłość. Czy ona aby naprawdę jest w tym „mieście”, wciśniętym jak palec między drzwi, potężne drzwi, pchane przez rozpierających się barbarzyńców?”

Stanisława Fleszarowa-Muskat (1919–1989) polska pisarka

o Gdyni, 1939.

O wieku, O przyszłości

„Marks przygotował atak na społeczeństwo burżuazyjne w chwili, w której osiągnęło ono szczytowy punkt swego rozkwitu materialnego. W tym samym roku Gladstone w mowie budżetowej pogratulował swym rodakom ich „zaraźliwego pomnażania bogactwa i potęgi”, którego świadkiem były poprzednie lata, upływające w nastroju rosnącego optymizmu i powszechnego zaufania. W tym świecie Marks jest postacią odizolowaną, zgorzkniałym wrogiem, gotowym na wzór wczesnych chrześcijan czy francuskich enragè (wściekłych) odrzucić wszystko, czym ten świat jest i do czego dąży, nazywając jego ideały bezwartościowymi, a jego cnoty grzechami, potępiając jego instytucje tylko za to, że są burżuazyjne, a więc należą do skorumpowanego, tyrańskiego i irracjonalnego społeczeństwa, które musi być unicestwione raz na zawsze. W epoce, która niszczyła swoich wrogów środkami potężnymi, choć działającymi wolno i dyskretnie, zmuszając Carlyle'a i Schopenhauera do ucieczki w odległe cywilizacje lub idealizowaną przeszłość, doprowadzając swego arcywroga Nietzschego do histerii i szaleństwa, Marks pozostał odporny i niezmiennie groźny. Jak starożytny prorok, dopełniający dzieła wyznaczonego mu przez niebiosa, z wewnętrznym spokojem opartym na jasnej i niewzruszonej wierze w harmonijne społeczeństwo przyszłości, objawiał wszystkim znaki rozkładu i ruiny, które widział na każdym kroku. Zdawało mu się, że stary ład wali się powoli przed jego oczami. Zdziałał więcej, niż ktokolwiek dla przyśpieszenia tego procesu, chcąc skrócić finalną agonię poprzedzającą koniec.”

Isaiah Berlin (1909–1997) brytyjski filozof i historyk idei pochodzenia rosyjskiego

Źródło: Karol Marks. Jego życie i środowisko

O życiu, O świecie, O wierze, O zaufaniu

„Wywody moje nie są, jak tego wymagają reguły empirycznych badań społecznych, reprezentatywne. (…) W czasach przemian strukturalnych reprezentatywność powiązana jest z przeszłością i zniekształca nasze postrzeganie zwiastunów przyszłości, zewsząd wciskających się w nasz ciasny horyzont.”

Ulrich Beck (1944–2015) niemiecki socjolog

Społeczeństwo ryzyka

O przyszłości

„Nie oglądam się za siebie. Liczy się teraźniejszość i jej poświęcam swoją energię. Czasami myślę o przyszłości, ale przeszłość mnie nie interesuje. Prawdą też jest, że ostrożnie podchodzę do życia – wiem, że raz się jest na wozie, raz pod wozem.”

Denzel Washington (1954) aktor amerykański

Źródło: „Gazeta Telewizyjna” nr 121, 2007.

O myślach, O przyszłości, O myśleniu

„Zawsze (…) uważałem, że teraźniejszość i przyszłość są ważniejsze od przeszłości.”

Dalajlama XIV (1935) Dalajlama, duchowy i polityczny przywódca Tybetu

oświadczenie z okazji 43. rocznicy powstania tybetańskiego, 10 marca 2002. Wypowiedzi, oświadczenia i przemówienia Źródło: Orędzie Jego Świątobliwości Dalajlamy, hfhrpol.waw.pl, 10 marca 2002 http://www.hfhrpol.waw.pl/Tybet/raport.php?raport_id=129

O przyszłości

„Rzadko kiedy przyszłość odcina się od przeszłości jak w chwili odjazdu. Cudzego i własnego.”

Halina Auderska (1904–2000) polska pisarka

Jabłko granatu (1971)
Źródło: s. 189

O przyszłości

„Przeszłości nie można zmienić, choć teraźniejszość jest odzwierciedleniem tego, czym byliśmy. Lecz by iść naprzód, nie możemy oglądać się za siebie.”

Julia Navarro (1953) pisarka i dziennikarka hiszpańska

Źródło: Bractwo świętego całunu (2004), tłum. Agnieszka Mazuś

„Natomiast świat, który tworzę swoim bohaterom, jest już tylko moim światem i hiszpański deszcz jest moim deszczem. W Fabryce muchołapek sędzia, czyli Bóg, z pewnym upodobaniem obsługuje w kulisach teatru maszynę wywołującą na scenie grzmoty i burzę. Myślę, że każdy pisarz, nawet ten mizernego talentu, obsługuje taką maszynę.”

Andrzej Bart (1951) polski powieściopisarz, scenarzysta i reżyser

Źródło: Justyna Sobolewska, Przeszłość trzyma mocno, polityka.pl, 15 czerwca 2009 http://www.polityka.pl/kultura/rozmowy/291986,1,rozmowa-z-andrzejem-bartem.read

O Bogu, O świecie, O myślach, O myśleniu

„Gdym patrzył z prymasowskiego tronu gnieźnieńskiej stolicy, w pełni zrozumiałem powagę dostojeństwa wieków naszych dziejów. Gdym przyglądał się pomnikom prymasów Polski, klęcząc przed prochami św. Wojciecha, oddając cześć sercu pierwszego prymasa Warszawy, tam, Drogie Dzieci, zrozumiałem jak wspaniały w swej przeszłości jest nasz Naród. Nie jest on Narodem od wczoraj, choć jest dziwnie młodym ludem. Jak Chrystus – Ojciec przyszłego wieku, tak i Naród, gdy z Chrystusem, Ojcem przyszłych wieków – żyje. Dostojeństwo dziejów czuje się w Gnieźnie.”

Stefan Wyszyński (1901–1981) polski duchowny katolicki, prymas

Źródło: przemówienie ingresowe, Warszawa, 6 lutego 1949, w: Jedna jest Polska. Wybór z przemówień i kazań, Warszawa 1989, s. 5.

O dzieciach, O ludziach, O wieku, Serce

„Rewolucja jest przeciwieństwem rzeczywistości do obecnej sytuacji. Jest przeciwieństwem przyszłości do teraźniejszości. (…) Nasza przeszłość była rewolucją i nigdy nie osiągniemy jej poziomu albo spotkamy się z nią, jak tylko poprzez rewolucję. Nasza rewolucja jest marszem pełnym skomplikowanej świadomości i wiary, posłusznej tym wysokościom, gdzie sprzeczności są zdeterminowane, a przeciwieństwa jednoczą się, gdzie przeszłość styka się z przyszłością, a naród pojedna się sam z sobą w swej twórczości i w spełnieniu swej misji”

Michel Aflak (1910–1989) arabski polityk i publicysta

przemówienie wygłoszone w Homs w 1950. Pozostałe Źródło: Tadeusz Fryzeł, Baasizm – polityczna doktryna Socjalistycznej Partii Odrodzenia Arabskiego – Baas http://web.archive.org/20110814142055/trzeciswiat.wordpress.com/2011/04/09/baasizm-baas/

O wierze, O rzeczywostości, O przyszłości

„Myśl o przeszłości tylko wtedy, kiedy może ci ona sprawić przyjemność.”

Jane Austen książka Duma i uprzedzenie

Duma i uprzedzenie (1813)

O przyjemności, O myślach, O myśleniu

„(…) nie myśl o tym, że los cię skrzywdził, nie myśl o przeszłości, ona wypacza obraz teraźniejszości, jej jedyną zaletą jest to, że minęła, nie przywołuj jej zatem, oddaj się chwili obecnej, jeśli nią będziesz żyć, to będziesz szczęśliwa również w przyszłości”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Zamęt
Źródło: s. 81

O losie, O myślach, O przyszłości, O myśleniu

„Lepienie z ludzkości jednej społeczności nie oznacza stworzenia społeczności jednolitej, wręcz przeciwnie; przyjazne i odpowiednie wykorzystanie poszczególnych cech w atmosferze zrozumienia… Społeczności oparte na jednym szablonie, jak pudełka żołnierzyków, są raczej tworem przeszłości niż przyszłości.”

Herbert George Wells (1866–1946) powieściopisarz angielski

The weaving of mankind into one community does not imply the creation of a homogeneous community, but rather the reverse; the welcome and adequate utilization of distinctive quality in an atmosphere of understanding… Communities all to one pattern, like boxes of toy soldiers, are things of the past, rather than of the future. (ang.)
Źródło: Historia świata (1920)

O historii, O zrozumieniu, O przyszłości, Pudełko

„Do przeszłości warto się odwoływać, ale nie można w przeszłość uciekać.”

Stefan Pacek (1938)

„(…) jedność Kościoła nie oznacza poddania stolicy rzymskiej. Potrydencka teologia głosiła, że Kościół rzymski jest jedyną „matką i nauczycielką” (mater et magistra). Pogląd ten jest niezgodny z podstawową intuicją eklezjologii Kościołów siostrzanych.”

Wacław Hryniewicz (1936) polski teolog katolicki, duchowny

Źródło: Przeszłość zostawić Bogu. Unia i unityzm w perspektywie ekumenicznej, Opole 1995, s. 45.

O Bogu, O matce

„Przeszłość tych, których dzisiaj kochamy, jest zamkniętą całością. Jest prawdą, co w oczy kole. Czymś, nad czym można tylko przejść do porządku dziennego. Ale nie jest to łatwe.”

Katarzyna Leżeńska (1963)

Ależ Marianno!

Kochać się

„W rozpuście posiada się tylko siebie, jest to więc ulubione zajęcie ludzi zakochanych we własnej osobie. Rozpusta jest dżunglą bez przyszłości i bez przeszłości, nade wszystko zaś bez obietnicy i natychmiastowej sankcji.”

Albert Camus książka Upadek

Upadek

O ludziach, O przyszłości

„Czymże jest przeszłość, jeśli nie tym, co sami postanawiamy pamiętać.”

Amy Tan (1952) pisarka amerykańska

Córka nastawiacza kości

„Nie oglądam się za siebie i gdy ktoś pyta mnie: „Jaki jest twój ulubiony film?” – zawsze odpowiadam: „Następny”, bo nie interesuje mnie rozpamiętywanie przeszłości.”

Denzel Washington (1954) aktor amerykański

Źródło: „To i Owo” nr 4, 26 stycznia 2010, s.5.

„Mając 13 lat, znalazłam w szufladzie ojca zdjęcie, które przedstawiało stos chudych trupów, szkieletów, na których leżało śliczne żydowskie dziecko. Miało zamknięte oczy, ale wyglądało spokojnie, jakby spało. Było ładne, wyróżniało się. Nie mogłam się po tym odkryciu pozbierać. Ojciec nie opowiadał nigdy o swojej obozowej przeszłości. Zaczęłam naciągać go na opowieści. Nie chciał. Zdjęcia też w końcu zniknęły. Później w różnych wspomnieniach obozowych czytałam, że ojciec ryzykował życie i pomagał innym.”

Tomira Kowalik (1947) polska aktorka

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, 7 lutego 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/teatrje2.htm

O życiu, O dzieciach, O czytaniu, O zdjęciach

„My też w przeszłości mogliśmy liczyć na pomoc. Objęto nas planem Marshalla [amerykański program odbudowy Europy po wojnie]. Gdy się jednoczyliśmy, sąsiedzi trzymali za nas kciuki. A przecież Polacy mieli z nami złe doświadczenia. Są wśród nas tacy, którzy mówią, że Niemcy nie mogą być skarbonką Europy. Grecja jednak potrzebuje naszej solidarności.”

Peer Steinbrück (1947) polityk niemiecki

Źródło: Bartosz T. Wieliński, Brawa dla rywala Merkel, „Gazeta Wyborcza”, 20 września 2013.

O wojnie, O pomocy

„W czasach, kiedy jeszcze wydanie książki pozostawało dla mnie w sferze marzeń, byłam przekonana, że widok mojej powieści na półce sklepowej ogromnie mnie poruszy, że wręcz będę biegać do sklepu tylko po to, żeby na nią popatrzeć. No, a wybrałam się do Empiku zobaczyć „Cienie przeszłości” dopiero, kiedy znajomi na mnie naskoczyli, że do tej pory tego nie zrobiłam. Poszłam, spojrzałam. Tylko właściwie co z tego, że książka stoi na półce? Ważny jest dla mnie jej odbiór, to, czy spodoba się Czytelnikom. Dlatego z uwagą czytam recenzje i ewentualne komentarze na temat cyklu, cieszy mnie każda pozytywna wypowiedź i martwi krytyczna, zwłaszcza kiedy dostrzegam słuszność danego zarzutu, natomiast fakt, że mogę sobie na książkę spojrzeć w księgarni – czy w domu na półce z książkami – nie ma aż takiego znaczenia.”

Magda Parus (1975)

Źródło: Wywiad, 2010 http://www.literatura.gildia.pl/wywiady/wywiad_z_magda_parus

O książkach, O domu, O literaturze, O czytaniu

„Nie jest możliwe abyśmy zapomnieli o przeszłości, ale Timor Wschodni powinien mu wybaczyć zanim umrze.”

José Ramos-Horta (1949) polityk z Timoru Wschodniego

o Suharto, w 2008. Źródło: Maciej Konarski, Jose Ramos-Horta: „Timorczycy powinni przebaczyć Suharto”, bankier.pl, 18 stycznia 2008 http://www.bankier.pl/wiadomosc/Jose-Ramos-Horta-Timorczycy-powinni-przebaczyc-Suharto-1700268.html

O przebaczeniu

„Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy,
Choć macie sami doskonalsze wznieść:
Na nich się jeszcze święty ogień żarzy,
I miłość ludzka stoi tam na straży,
I wy winniście im cześć!”

Adam Asnyk (1838–1897) polski poeta

Źródło: Do młodych w: Poezye, tom II, wyd. Gebethner i Wolff, Lwów 1898, s. 59.

O miłości

„Kościół musi przestać stale zajmować się przeszłością, a zacząć pozytywnie myśleć o jutrze i o tym, jak zagospodarować przyszłość. Nie jest on bowiem nastawiony na rozliczanie, ale na przebaczanie. Taka jest logika Bożego Miłosierdzia, którą tu w Płocku odkryła św. Faustyna Kowalska.”

Piotr Libera (1951) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: homilia w kościele św. Jana Chrzciciela w Płocku na mszy z okazji rozpoczęcia XXX sympozjum naukowego w Wyższym Seminarium Duchownym diecezji płockiej, 8 listopada 2007

O myślach, O przyszłości, O myśleniu

„Ledwiem otworzył zżółkłe karty, słyszę:
Ktoś do mnie mówi poprzez wieków ciszę -
To przeszłość głosem czcigodnym pradziada
Z myśli i czynów swoich się spowiada.”

Wiktor Gomulicki (1845–1919) polski poeta, powieściopisarz, eseista, badacz historii Warszawy,kolekcjoner

Źródło: Ex libris

O myślach, O wieku, O myśleniu

„Jeśli chcesz coś w życiu zaplanować, musisz odwołać się do przeszłości, poza nią nic innego nie masz do dyspozycji. Nie istnieje nowy początek. Jest tylko zbieranie w całość kawałków, które za sobą zostawiłeś.”

Jodi Picoult (1966)

Jak z obrazka (1995)

„Polacy mają dość biednego, zapyziałego, ukrzyżowanego Klechistanu, będącego faktycznie tylko zbiorowym obowiązkiem, z którego wielu się wymiguje, bo nie rozumie celowości poświęcenia dla takiego reliktu przeszłości. Polacy chcą nowoczesnej, świeckiej ojczyzny, która zapewni im bezpieczeństwo, także ekonomiczne, będzie ich miłością, radością i dumą.”

Joanna Senyszyn (1949) polska działaczka polityczna, ekonomistka

Źródło: blog Joanny Senyszyn http://senyszyn.blog.onet.pl/2,ID328542663,index.html, 4 maja 2011

O ojczyźnie, Radość

„Musimy nauczyć się żyć chwilą obecną. Jeśli za często myślimy o przeszłości, męczymy samych siebie wyrzutami sumienia i rozżaleniem. Jeśli zbyt wiele oczekujemy od przyszłości, zaczynamy żyć w świecie iluzji. Jedyne, co jest naprawdę warte naszego trudu, to żyć pełnią życia tu i teraz…”

Guillaume Musso (1974)

Wrócę po ciebie

O myślach, O przyszłości, O myśleniu

„Zasługi położone w przeszłości nie powinny wpływać na złagodzenie kar za późniejsze wykroczenia.”

Shang Yang (-390–-338 p. n. e.)

„Zawsze staramy się wyrażać siebie w różne sposoby. Oznacza to, że nie tylko poszerzamy nasz muzyczny, harmoniczny i technologiczny język, ale także dobór języka. Rob i ja w przeszłości używaliśmy niemieckiego, łacińskiego, języka Azteków, francuskiego, perskiego. Sądzę, że greka będzie niezła, ponieważ herosi łączą się z grecką mitologią. Więc czemu nie użyć języka Greków, by wyrazić myśli bohaterów? Do tego, chciałem użyć trochę armeńskiego w ramach hołdu dla rodowej przeszłości Karin Mushegain.”

Paul Romero (1965)

Źródło: Sylath (oprac. i tłum.), Wywiad z Paulem Romero i Robem Kingiem http://www.tawerna.biz/czytaj_newsa_474_wywiad-z-paulem-romero-i-robem-kingiem.html, tawerna.biz, udostępniony 4 września 2014

O myślach, O myśleniu

„Kult przodków i wybitniejszych i bardziej zasłużonych postaci minionych pokoleń znajduje się we wszystkich społeczeństwach ludzkich, które doszły do pewnego stopnia kultury. Znakomite postacie przeszłości symbolizują jakby pewien kapitał tradycji duchowej, w którym dany naród przechowuje to, co uważa dla swego bytu i rozwoju za najbardziej wartościowe.”

Jacek Woroniecki (1878–1949) teolog polski, dominikanin

Hagiografia
Źródło: s. 17, 18.

„Cała jego egzystencja sprowadza się do wygadywania jakichś bzdur na mój temat. To jedna z tych osób, które zawsze chowają się w przeszłości polskiego futbolu.”

Leo Beenhakker (1942) holenderski trener piłkarski

o Antonim Piechniczku. Źródło: tvn24.pl http://www.tvn24.pl/12694,1577267,0,1,leo-kto-to-jest-piechniczek,wiadomosc.html, 13 grudnia 2008

„Kto niczego nie dokonał, ten nie zrozumie wartości tradycji. Trzeba jednak mieć za sobą jakąś przeszłość albo posiadać jakieś decydujące życiowe doświadczenie, by móc zrozumieć, co znaczy tradycja.”

Siegfried Lenz (1926–2014)

Biuro rzeczy znalezionych

„Historia tworzy się i pisze w ruchu, stożkowy ogon przeszłości, który za sobą ciągnie, wciąż się wydłuża i poszerza. Oderwać się od niego nie sposób…”

Mieczysław Porębski (1921–2012)

Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_porebski_mieczyslaw

O historii

„Krzysztof to był mój kolega, więc relacje wyglądały zupełnie inaczej. Krzysiek był zawsze uważany przez nas za bardzo twórczego, inteligentnego człowieka, idącego własnymi ścieżkami. Czy ja wtedy podejrzewałem, że stanie się jednym z największych, najważniejszych europejskich reżyserów? Chyba nie. On miał zawsze bardzo analityczne podejście do filmu. Oglądał bardzo dużo, dyskutował, analizował. Siedzieliśmy w montażowni i pod względem montażu rozkładaliśmy na poszczególne elementy Ojca chrzestnego. Nikt nie miał takiego podejścia. W Bliźnie Krzysztof nie zrobił normalnego scenopisu, a przecież wszyscy byliśmy nauczeni, że tak trzeba. On miał tylko rozpisane sceny, ale bez rozbicia na ujęcia. Na bieżąco na miejscu inscenizował sceny i wymyślał ujęcia. I to się sprawdziło.”

Marek Piestrak (1938)

o Krzysztofie Kieślowskim.

O relacjach

„Na próżno Zachód szuka dla siebie formy agonii, godnej jego przeszłości.”

Emil Cioran (1911–1995) pisarz pochodzenia rumuńskiego

„Ci, którzy potrafią coś zobaczyć przez szczeliny Wielkiej Ściemy, dobrze wiedzą od czego się zaczął: od likwidowania polskości, od wyśmiewania i lżenia naszej przeszłości i naszych bohaterów. Likwidacja polskości to jest pierwszy krok, drugim będzie likwidacja Polski.”

Jarosław Marek Rymkiewicz (1935) polski pisarz i krytyk literacki

Źródło: Rymkiewicz w „GP Codziennie”: „Wystarczy nacisnąć przycisk pilota i oto ukazuje się nam nierzeczywisty kraj, rząd, armia…”, wpolityce.pl, 9 września 2011 http://wpolityce.pl/wydarzenia/14423-rymkiewicz-w-gp-codziennie-wystarczy-nacisnac-przycisk-pilota-i-oto-ukazuje-sie-nam-nierzeczywisty-kraj-rzad-armia

„Lecz na szczęście w skład państwa rosyjskiego oprócz Rosji właściwej wchodzą i inne, przemocą ujarzmione i łańcuchem niewoli przykute do caratu, kraje. Ludność tych krajów – Polacy, Litwini, Łotysze, Rusini – zalega obszary, dawniej do Rzeczypospolitej Polskiej należące. Mają więc ona całkiem inną przeszłość historyczną, inne tradycje; wszystkie zaś cierpią pod caratem srogie prześladowania narodowościowe i religijne, które wśród nich wzbudzają nienawiść ku obecnym stosunkom politycznym (…) warunki każą przypuszczać, że stąd właśnie wyjdzie ta siła, która w proch zetrze potęgę caratu.”

Józef Piłsudski (1867–1935) polski działacz niepodległościowy i polityk, premier, Naczelnik Państwa, twórca tzw. rządów sanacyjnych

na łamach jednodniówki „Robotnik”, 1895.
Źródło: Joanna Gierowska-Kałłaur, Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919–9 września 1920), op. cit., s. 51.

O nienawiści, O szczęściu, O historii, O sile

„Ktokolwiek odważył się podważyć wagę dolara, czy to Japonia w przeszłości czy Unia Europejska obecnie, dostał srogą nauczkę. Przed śmiercią Imperium popełni samobójstwo, wraz z którym zabierze do grobu setki milionów żyć na całym świecie, ponieważ Stany są naznaczone piętnem Armagedonu.”

Dimitri Kitsikis (1935)

Źródło: Mateusz Piskorski, Nowe centrum świata, geopolityka.org, 2 czerwca 2012 http://www.geopolityka.org/wywiady/1501-nowe-centrum-swiata

O śmierci, O samobójstwie

„Lepiej nie pieścić się z przeszłością. Liczą się nie te ciosy, które zadajemy, ale te, które zdołamy znieść.”

Stephen King książka Rose Madder

Rose Madder

„Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku, teraźniejszości ani prawa do przyszłości.”

Józef Piłsudski (1867–1935) polski działacz niepodległościowy i polityk, premier, Naczelnik Państwa, twórca tzw. rządów sanacyjnych

O przyszłości

„Kto nie wyciąga wniosków z przeszłości, skazany jest na jej powtarzanie.”

Stephen King (1947) pisarz amerykański

Mroczna wieża

„Przeszłość zawsze nadaje się dobrze do tego, abyśmy mogli upewnić się o swojej wartości albo usprawiedliwić siebie.”

Siegfried Lenz (1926–2014)

Biuro rzeczy znalezionych

„Dzięki dziedzictwu patriarchalnej przeszłości, nasz system społeczny wymaga głównie od kobiety dawania widocznego świadectwa możliwości finansowych całego domu. Zgodnie z formułą obowiązującą we współczesnym cywilizowanym społeczeństwie dobre imię domu powinno być przedmiotem szczególnej troski kobiety i dlatego właśnie do niej przede wszystkim należy cała sfera reprezentacyjnych wydatków i konsumpcji na pokaz, na których owo dobre imię się opiera. W swej idealnej formie, którą chcą realizować klasy bogatsze, dbałość o ostentacyjne marnowanie majątku i wysiłku powinna być jedyną gospodarczą funkcją kobiety.”

Thorstein Veblen (1857–1929) ekonomista i socjolog amerykański

Teoria klasy próżniaczej (1899)

O kobietach, O domu, O wysiłku

„Pogląd, że pisanie historii musi polegać po prostu na podsumowaniu dominujących w przeszłości niepowodzeń, sprawia, że historycy przyczyniają się do utrwalenia nieskończonego cyklu porażek. Jeśli historia ma być twórcza, jeśli ma przewidywać możliwą przyszłość, nie negując przy tym przeszłości, kiedy to – choćby w krótkich przebłyskach – ludzie pokazywali, że potrafią stawiać opór, jednoczyć się, a niekiedy – zwyciężać. Przypuszczam, a właściwie jedynie mam nadzieję, że naszą przyszłość można odnaleźć w przeszłości – w owych ulotnych chwilach współczucia, nie zaś w stuleciach ciągłych wojen.”

Howard Zinn (1922–2010)

Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś
Źródło: s. 39.

O ludziach, O historii, O przyszłości, Niepowodzenie

„Pamiętaj, przebaczenie wiąże się z przeszłością, a zaufanie i szacunek z przyszłością. Przebaczenie zależy od innych i może być ci darowane, ale już zaufanie i szacunek zależą od ciebie… I musisz je sobie zdobyć.”

Andy Andrews (1959)

Mistrz

O zaufaniu, O przebaczeniu, O przyszłości

„Dzieje się w Polsce coś, co nosi znamiona prawicowego zamachu stanu. Trójpodział władzy zostaje przekreślony, fałszowana jest przeszłość, ktoś, kto nie ma władzy konstytucyjnej, kieruje krajem. Mamy zamach na historię, naukę, media, Trybunał Konstytucyjny. Nawet zwykły „Teleexpress” kłamie w żywe oczy. „Gazeta Wyborcza” nie jest, jak się próbuje Polaków przekonać, szmatą, tylko bardzo istotną częścią opinii publicznej, TVN nie ma misji ewangelizacyjnej, bo mieć nie musi, jest natomiast ciekawą stacją informacyjną. Jak to bezprawie, które obecnie się dokonuje, nazwać? Bardziej przypomina mi nowa Polska początki faszyzmu w wykonaniu Franco czy Pinocheta. I boję się tego, co nastąpi za jakiś czas, zarówno w Polsce, jak i wewnątrz Kościoła. Gościliśmy ostatnio hiszpańskiego dominikanina, który powiedział: myśmy tę lekcje przerabiali i mamy teraz efekt – absolutną laicyzację. W Polsce kiedyś nastąpi reakcja na obecne wydarzenia i wahadło wychyli się w drugą stronę. Ze szkodą dla Kościoła. Na razie trzeba głośno mówić, że mamy do czynienia z elementami zamachu stanu.”

Józef Puciłowski (1939)

Źródło: Niech papież zobaczy naszą głupotę. Rozmowa z dominikaninem o. Józefem Puciłowskim http://wyborcza.pl/magazyn/1,153664,20437872,niech-papiez-zobaczy-nasza-glupote-rozmowa-z-dominikaninem.html gazeta.pl, 23 lipca 2016.

O głupocie, O historii, O nauce, O czasie

„Ubiegły sezon był dla mnie trudny, nie mogłem się zrelaksować i po prostu cieszyć się skokiem. Może wymagałem od siebie zbyt wiele, ale teraz nastał nowy sezon i to wszystko jest przeszłością. Sezon dopiero się zaczął i zbyt wcześnie, by oceniać czy jest on dobry czy też przeciwnie.”

Jurij Tepeš (1989) słoweński skoczek narciarski

Źródło: Wywiad, 2010 http://www.sport1.pl/Jurij-Tepes-Wyniki-pochodza-z-dobrych-skokow-a-nie-na-odwrot/a94000

„(…) przeszłość jest mitem, a teraźniejszość mizerią.”

Monika Rakusa (1966)

Żona Adama
Źródło: s. 33

„Człowiek w Narodzie żyje nie tylko dla siebie i nie tylko na dziś, ale także w wymiarze dziejów Narodu. Jeżeli powtarzano nam „Finita la Polonia” a głos z Watykanu mówił: „Polska nie chce umrzeć”, to było to tylko potwierdzenie wolni Narodu. Polska może żyć własnymi siłami, własnymi mocami, rodzimą kulturą wzbogaconą przez Ewangelię Chrystusa i przez czujne, rozważne działanie Kościoła. Polska może żyć tu, gdzie jest, ale musi mieć ku temu moc. Musi patrzeć i ku przeszłości, aby lepiej osądzać rzeczywistość, i mieć ambicję trwania w przyszłość. Naród jest jak mocne drzewo, które podcinane w swych korzeniach, wypuszcza nowe. Może to drzewo przejść przez burzę, mogą one urwać mu koronę chwały, ale ono nadal trzyma się mocno ziemi i budzi nadzieję, że się odrodzi (…).”

Stefan Wyszyński (1901–1981) polski duchowny katolicki, prymas

Źródło: ks. Bronisław Piasecki, Ostatnie dni Prymasa Tysiąclecia, Poznań 2001, s. 11–12.

O rzeczywostości, O drzewach, O sile, O przyszłości

„I tak mam drugą
Hipotetyczną australijską jaźń niedoszłego
Przybysza z czystego, nowego, pustego kraju,
Gdzie prawie wszystkie pieśni trzeba będzie dopiero
Zaśpiewać. To właśnie może ten cień przeprowadził mnie
Przez wyspy czarów, przylądki, które mogły były
Nazywać się: podstęp, rozczarowanie i pożegnanie,
Do obcego i spokojnego brzegu, gdzie teraz stoję,
„Terra Incognita”: ląd, którego pamięć jeszcze się
Nie zaczęła, przeszłość odeszła w niepamięć,
A ostał się tylko śmietnik mar, legend i kłamstwa.
W sercu tej ziemi również króluje pustynia.”

Harri Webb (1920–1994)

Źródło: Bumerang w salonie, tłum. Andrzej Szuba

O kłamstwie, O rozczarowaniu, O odejściu, O pożegnaniu

„Zrozumiała (…) jak przeszłość wplata się w teraźniejszość, tasiemcowaty upiór krzywd wychylający się z każdego fragmentu rzeczywistości. Przeszłość, która nie przeszła. Teraźniejszość, której nie można przeżyć teraz. Przyszłość, dla której nie ma miejsca na tym wysypisku wspomnień, więc nie nadchodzi, choć jest oczekiwana.”

Anna M. Nowakowska (1960)

Przeklęte (2002)

O rzeczywostości, O przyszłości

„We snie głębokim spał Auł cały, –
Sam jeździec, oka do snu nie mruży,
Bo jego myśli w ciągłej podróży,
W przeszłość i w przyszłość ostrzem leciały. –
Bo dwa uczucia, walką śmiertelną
Rwały ku sobie duszę młodzieńca.
Miłość – uśmiechem w raj ją zanęca;
Zemsta – potrąca w otchłań piekielną.”

Gustaw Zieliński (1809–1881) polski pisarz i poeta

Kirgiz
Źródło: Kirgiz, wyd. Księgarnia zagraniczna, Lipsk 1847, s. 35.

O miłości, O uśmiechu, O emocjach, O duszy

„Najbardziej niepokoi mnie przekonanie polityków, że mają prawo do narzucania swojej wizji przeszłości.”

Rafał Wnuk (1967) historyk polski

Źródło: Czy wypada pytać o sens powstania warszawskiego? (zapis dyskusji w Ośrodku Brama Grodzka - Teatr NN) http://lublin.wyborcza.pl/lublin/1,48724,20732851,czy-wypada-pytac-o-sens-powstania-warszawskiego.html, lublin.wyborcza.pl, 24 września 2016.

„Panie Premierze, Drodzy Polscy Przyjaciele, Drodzy Państwo, Rodacy!Przywiodła nas tutaj wspólna pamięć, wspólny dług historyczny i wiara w przyszłość. Dzisiaj pochylamy głowy przed tymi, którzy mężnie przyjęli tutaj śmierć; przed tymi, których dążenia, nadzieje, talenty zostały bezlitośnie rozdeptane, przed tymi, kogo się nie doczekano. Nie doczekały się, ale na zawsze zachowały w swoich sercach matki, dzieci, ukochane. W ziemi tej spoczywają obywatele radzieccy, którzy spłonęli w ogniu represji stalinowskich w latach 30., oficerowie polscy, rozstrzelani na podstawie tajnego rozkazu, żołnierze Armii Czerwonej rozstrzelani przez nazistów podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Katyń nierozerwalnie powiązał ich losy. Tutaj obok siebie, jak w bratniej mogile, zyskali wieczne odpoczywanie. Odpoczywanie, ale nie zapomnienie, ponieważ nie może być wytarta z pamięci śmierć męczeńska niewinnych ofiar. Nie można schować prawdy o zbrodniach. Rosja i Polska, jak żadne inne państwa, Rosjanie i Polacy, jak żadne inne narody Europy, musieli przeżyć praktycznie wszystkie tragedie XX w. Zapłacić olbrzymią, zbyt wysoka cenę za dwie wojny światowe, za bratobójcze zbrojne konflikty, za okrucieństwo i nieludzkość totalitaryzmu. Nasz naród, który przeżył koszmar wojny domowej, przymusową kolektywizację wsi, masowe represje lat 30., doskonale rozumie, chyba lepiej niż ktokolwiek inny, co oznacza dla wielu polskich rodzin Katyń, Miednoje, Piatichatki, dlatego że w tym żałobnym rzędzie i miejscach masowych kaźni obywateli radzieckich jest poligon w Butowie pod Moskwą, Góra Siekierna na Sołowkach, rowy egzekucyjne w Magadanie i Workucie, bezimienne mogiły Norylska i Kanału Białomorskiego. Represje niszczyły ludzi nie zważając na ich narodowość, przekonania, wiarę. Ich ofiarami stawały się całe warstwy społeczne w naszym kraju: Kozacy, duchowni, zwykli chłopi, profesorowie, oficerowie – w tym również oficerowie armii carskiej, którzy w swoim czasie wstąpili na służbę do Armii Czerwonej – również ich nie oszczędzono – nauczyciele, robotnicy. Logika była jedna: zasiać strach, obudzić w człowieku najniższe instynkty, podjudzać ludzi przeciwko sobie i zmuszać ich do ślepego posłuszeństwa.Zbrodnie te nie mogą być usprawiedliwione w żaden sposób. W naszym kraju została dokonana jasna ocena polityczna, prawna i moralna zbrodni reżimu totalitarnego. I ocena ta nie podlega żadnej rewizji. Wobec tych grobów, wobec ludzi, którzy przychodzą tutaj oddać hołd swoim bliskim byłoby cyniczne powiedzieć: zapomnijmy o tym, że wszystko zostało w przeszłości. Nie. Jesteśmy zobowiązani pielęgnować pamięć o przeszłości, i oczywiście będziemy to czynić, jakkolwiek gorzka nie byłaby ta prawda. Nie jesteśmy w stanie zmienić przeszłości, ale w naszych siłach jest zachować albo przywrócić prawdę, a to znaczy również sprawiedliwość historyczną. Jest to ciężka praca, praca bardzo żmudna, której podjęli się historycy Rosji i Polski, przedstawiciele społeczeństwa i duchowieństwa. Wracając w przeszłość pracują w imię prawdy, a to znaczy w imię przyszłych stosunków między naszymi krajami. Właśnie taka wspólna droga dla zdefiniowania pamięci narodowej, ran historycznych pozwoli nam uniknąć ślepej uliczki niezrozumienia, wyrównywania rachunków, prymitywnych interpretacji dzielenia narodów na te, które miały rację i te, które były winne, jak to czasami usiłują robić nieodpowiedzialni politykierzy. W ciągu dziesięcioleci cynicznych kłamstw usiłowali zataić prawdę o egzekucjach katyńskich, ale byłoby takim samym kłamstwem obarczanie tą winą narodu rosyjskiego. Historia pisana przez złość i nienawiść jest równie fałszywa i zalakierowana jak wylizana historia w interesie konkretnych ludzi czy grup politycznych. Jestem pewny, że coraz częściej i w Rosji, i w Polsce zdajemy sobie z tego sprawę i jakie by to nie było trudne musimy wychodzić naprzeciwko sobie i zdawać sobie sprawę, że nie sposób żyć tylko i wyłącznie tą przeszłością. Dlatego jesteśmy dzisiaj wspólnie razem tutaj w Katyniu na tej uroczystości z okazji 70. rocznicy polskiej tragedii. Byliśmy wspólnie w Gdańsku w rocznicę wybuchu II wojny światowej. Na jej frontach nasze narody walczyły przeciwko wspólnemu wrogowi i jestem przekonany, że będziemy wspólnie obchodzić jubileusz wielkiego zwycięstwa – w którym główną, decydującą rolę odegrali żołnierze Armii Czerwonej – za które oddały swoje życie setki tysięcy żołnierzy wojska polskiego armii Andersa i Armii Krajowej, obrońcy Moskwy i Warszawy, Westerplatte i Smoleńska. Nasze straty i doświadczenia sojusznicze powinny nas zbliżać do siebie. Nie mamy moralnego prawa pozostawić przyszłym pokoleniom brzemienia nieufności do siebie. We współczesnym świecie, w Europie XXI w. nie ma innej alternatywy dla prawdziwego dobrego sąsiedztwa między narodami Polski i Rosji. Jest to wybór godny naszych dwóch narodów, które są skazane na to sąsiedztwo; wybór godny naszego wspólnego, tragicznego, ale wielkiego losu.Światła pamięć i wieczne odpoczywanie wszystkim, których przyjęła ziemia Katynia. Pokoju, pomyślności i dobrobytu dla żyjących obecnie.Dziękuję.”

Władimir Putin (1952) rosyjski polityk

przemówienie wygłoszone podczas obchodów 70 rocznicy zbrodni katyńskiej, tekst za PAP. Przemówienia rocznicowe Źródło: interia.pl, 7 kwietnia 2010 http://fakty.interia.pl/raport/70-rocznica-zbrodni-katynskiej/news/przeczytaj-pelna-tresc-przemowienia-putina-w-katyniu,1461636,6896

O życiu, O śmierci, O nienawiści, O losie

„Twórczość historyków oddziałuje nawet na ludzi z przeszłości.”

Piotr Szreniawski (1976)

O ludziach

„Jeśli interesuje cię przeszłość, nigdy nie zrozumiesz przyszłości. Przeszłość i przyszłość są ze sobą powiązane.”

Sarah Dessen (1970)

Posłuchaj mnie…

O przyszłości

„Nostalgia nie musi być konserwatywna. Pamięć o przeszłości pokazuje nam, że coś było kiedyś możliwe – to pewniejsza gwarancja niż w wypadku naukowej wizji przyszłości! (…) Przeszłość często jest teraz traktowana wyłącznie jako domena barbarzyństwa, jakichś szalonych idei, które pchały ludzi do okopów albo do komór gazowych. A teraz już nie ma idei, skończyły się ideologie – i jest dobrze… Bzdura. Obecne idee, jak choćby wszystkie teorie racjonalności rynków, to twory jak najbardziej dwudziestowieczne. Innowacja polega na tym, że uznajemy je za „chłopski rozum”, wyraz zdrowego rozsądku czy praw naturalnych.”

Timothy Snyder (1969) amerykański historyk

Źródło: rozmowa Michała Sutowskiego, Świat nie będzie lepszy od tego, że się od niego odwrócimy, krytykapolityczna.pl, 29 kwietnia 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/Wywiady/SnyserSwiatniebedzielepszyodtegozesieodniegoodwrocimy/menuid-1.html

O ludziach, O świecie, O przyszłości, Nostalgia

„(…) opowieść o granicach, zarówno tych fizycznych i namacalnych, jak i tych nieuchwytnych, które konstruujemy w naszych głowach, żeby zbudować sobie zwodnicze poczucie porządku i kontroli nad rzeczywistością. Przeszłość – przyszłość, realne – nierealne, kobieta – mężczyzna, człowiek – zwierzę, sen – jawa, jeden kraj – drugi kraj, jeden język – drugi język. Biegunowość tych kategorii tworzy prostą siatkę, która pozwala nam czuć się bezpiecznie – mamy wrażenie, że rozumiemy świat. Jednak to, co najciekawsze, to, co najbardziej żywe i prawdziwe, dzieje się zawsze gdzieś pomiędzy, na nieskończenie wielkim pograniczu.”

Olga Tokarczuk książka Moment niedźwiedzia

Moment niedźwiedzia
Źródło: s. 135

O kobietach, O świecie, O wrażeniach, O rzeczywostości

„Fidel Castro nieodmiennie od 50 lat uosabia mit rewolucji kubańskiej, ale w ostatnim czasie zaczynał już być dla nas tylko wspomnieniem przeszłości. Wielu było gotowych wybaczyć mu jego błędy i porażki. Postawili go na szarym piedestale historii XX wieku, uwieczniając w godzinie chwały, jak w przypadku wielkich zmarłych. Jednak jego nagłe ponowne pojawienie się zniweczyło te wysiłki.”

Yoani Sánchez (1975)

o powrocie Fidela Castro do życia publicznego po czterech latach nieobecności.
Źródło: Alessandro Scotti, Blogerka z Hawany, „Courrier International”, tłum. „Forum”, 23 sierpnia 2010.

O historii, O wysiłku, O czasie, O wieku

„Nie mierz przeszłości miarką teraźniejszości.”

Richelle Mead (1976)

Podboje sukuba (2008)

„Wolnością zachłysnęłam się 10 lat temu. Tańczyłam na barze, ciągnęło mnie do niebezpiecznych mężczyzn. To przeszłość”

Patrycja Markowska (1979) piosenkarka polska

Źródło: „Twój Styl”, 2001

O wolności

„My, kobiety, jesteśmy dla siebie bardzo surowe. Zresztą wydaje mi się, że czujemy się i wyglądamy najlepiej, jeśli w głowie wszystko jest dobrze poukładane. Wtedy nabieramy pewności siebie.”

Cheryl Cole (1983)

Źródło: O przeszłości nie mówimy http://zyciegwiazd.onet.pl/1636163,3,o_przeszlosci_nie_mowimy,artykul.html

O kobietach, O pewności siebie

„Zwracam się w tym miejscu z trybuny sejmowej do naszych braci Ukraińców: Pamiętajcie o przeszłości tak, by nie była przeszkodą w budowaniu przyszłości.”

Marian Kwiatkowski (1913–1985) polski duchowny

Źródło: Wystąpienie na posiedzeniu Sejmu, 9 lipca 2003 http://orka2.sejm.gov.pl/Debata4.nsf/5c30b337b5bc240ec125746d0030d0fc/ef7b86256aa67333c1257475003800c3?OpenDocument

O przyszłości

„Chyba nigdy wcześniej współzależność między zdarzeniami z nieodległej przeszłości, w które uwikłani byliśmy także my, nie była tak widoczna, jak w 2015 roku. Polska brała udział w wojnach w Afganistanie i Iraku, a właśnie te wojny wpłynęły na implozję obu państw – ergo wielką falę migracji. Firmy z polskim kapitałem brały udział w bezwzględnej eksploatacji siły roboczej w krajach Południa (kto jeszcze pamięta tragedię w Bangladeszu sprzed dwóch lat?) – a wśród masy uchodźców są tysiące Bengalczyków uciekających przed półniewolniczym wyzyskiem.”

Artur Domosławski (1967) dziennikarz polski

Źródło: Najważniejsze wydarzenie 2015? http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20151231/najwazniejsze-wydarzenie-2015, krytykapolityczna.pl, 31 grudnia 2015.

O wojnie, O sile

„Wszystko się powtarza. Jak tylko pamięcią w przeszłość sięgniemy. W innej skali tylko, w innej stronie świata, z innymi uzasadnieniami.”

Włodzimierz Odojewski (1930–2016) pisarz polski

Źródło: Krótkie spotkanie w Koryncie

„Nie możemy wydobyć wszystkich rzymskich amfor zalegających w Adriatyku. Szybko wypełniłyby one magazyny chorwackich muzeów, w minimalny sposób zwiększając naszą wiedzę na temat przeszłości.”

Andrzej Pydyn

Źródło: wywiad dla „National Geographic Polska”, grudzień 2010

„Po prostu był brak takiej publikacji historycznej w Polsce, mimo że minęło już prawie 100 lat po zaborach od 1918 roku. Dlaczego? Zrobiłem to dla społeczeństwa polskiego, starszego i młodszego pokolenia, żeby poznało lub przypomniało sobie swoje słowiańskie korzenie i dumną wielką lechicką przeszłość oraz zachowało właśnie tę lechicką tożsamość historyczną głęboko w swoich sercach i nie pozwoliło jej sobie odebrać.”

Janusz Bieszk (1955) polski autor

Wywiad "Słowiańscy królowie Lechii" z 15 września 2016

O zachowaniu, Serce

„Po dzisiejszym spotkaniu stało się oczywiste, że żądają oni, by SYRIZA stała się wspólniczką przestępstwa. W imię demokracji, naszego patriotycznego obowiązku, nie możemy przyjąć tego udziału w winie. Wzywamy wszystkich Greków, by raz na zawsze potępili siły przeszłości i zrozumieli, że pozostaje tylko jedna nadzieja: na jedność przeciwko szantażowi, by powstrzymać trwające barbarzyństwo. Rodacy, możemy was zapewnić o jednym: nie zdradzimy was.”

Aleksis Tsipras (1974) grecki polityk

po jednym ze spotkań w sprawie utworzenia nowego rządu, maj 2012. Źródło: Grecja: nie chcemy planu oszczędnościowego, wprost.pl, 13 maja 2012 http://www.wprost.pl/ar/322011/Grecja-nie-chcemy-planu-oszczednosciowego/

O nadziei, O demokracji, O sile

„Oczy Juana igrały z ciałem Mildred, muskały jej piersi, prześlizgiwały się po biodrach. Spostrzegł, że westchnąwszy lekko wygięła plecy – i gdzieś głęboko zadrgał w nim impuls nienawiści. Nie bardzo silny, bo nie było jej wiele w Juanie – ale miał w sobie indiańską krew i z mrocznej przeszłości brała się ta nienawiść do ojos claros, do jasnookich, do rasy blondynów. Była to nienawiść i wstręt. Ludzie o jasnych oczach zabierali im przez całe stulecia najlepszą ziemię, najlepsze konie, najlepsze kobiety. Wstrząsnęło nim jak od porażenia piorunem, zalało go przyjemne ciepło satysfakcji, że oto, gdyby tylko zechciał, mógłby wziąć sobie tę dziewczynę. Zgnieść ją i zniweczyć. Mógłby stłamsić ją, zgwałcić moralnie i fizycznie, a potem odrzucić. Zalała go fala okrucieństwa i nie próbował jej powstrzymać.”

John Steinbeck książka Zagubiony autobus

Autobus do San Juan

O kobietach, O nienawiści, O ludziach, O koniach

„Jestem niechętny kinu czytankowemu. Od tego jest szkoła i mądre filmy oświatowe. Jeżeli patrzymy w przeszłość, to po to, aby wyciągać wnioski, a nie utwierdzać się w swoich uprzedzeniach. Patrzenie na klęski czy rozpamiętywanie krzywd, jakich się doznało od świata czy sąsiadów, uważam za cofające w rozwoju, niepotrzebne. Tak samo zresztą jak upajanie się pojedynczą bitwą, którą się akurat wygrało. Zwłaszcza teraz, kiedy jest wreszcie okazja okrzepnąć i dorównać krajom, które wiedziały o Bogu długo przed nami i budowały katedry kiedyśmy po wsiach ukrywali jeszcze Światowida. Filmy historyczne nie mają usprawiedliwiać naszej biedy, ale wskazywać czy mówić, że w tej biedzie byliśmy dzielni…”

Andrzej Bart (1951) polski powieściopisarz, scenarzysta i reżyser

Źródło: Urszula Lipińska, Orły 2010. Damy światu do wiwatu. Bart w Stopklatce, stopklatka.pl, 11 lutego 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=63045

O Bogu, O świecie, O szkole

„Przekonanie, że możemy zarządzać Ziemią i poprawiać Naturę jest prawdopodobnie największym wyrazem ludzkiej pychy, ale ma ono głębokie korzenie w przeszłości i jest niemal powszechne.”

René Dubos (1901–1982)

The belief that we can manage the Earth and improve on Nature is probably the ultimate expression of human conceit, but it has deep roots in the past and is almost universal. (ang.)
Źródło: The Wooing of the Earth, 1980

O naturze

„Każdy wędrowiec, choć wybrał swój los i nie zamieniłby do na inny, ma taką chwilę, kiedy przechodząc przez wieś o zmierzchu i widząc przez okno izbę, gdzie rodzina zasiada do stołu w kręgu lampy, odczuwa strach przed przyszłością żal za przeszłością i niepewność, czy wybrał właściwie. Wtedy chciałby rzucić w szybę kamieniem. Na pozór po to, by zniszczyć obraz, który uważa za głupi i niedorzeczny. A naprawdę po to, żeby dodać sobie odwagi. Nie wie, że jednocześnie ktoś obserwuje go z głębi domu. Ktoś, kto widząc włóczęgę, zazdrości mu wędrówki, bo sam siedzi przez całe życie w tej samej izbie, ciepłej i przytulnej, ale za to w bezruchu i nudzie. I ten ktoś ma ochotę wyjść przed dom i rzucić w wędrowca kamieniem. Pozornie z oburzenia na niemoralne, bo bezpłodne życie włóczęgi, a naprawdę z zawiści i zemsty za swoją nudę. Dwa mijające się w locie kamienie – więc po co nimi rzucać? Lepiej niech każdy schowa swój kamień do swojej kieszeni. Po co wymieniać jeden kamień na inny? Dwa takie same kamienie.”

Sławomir Mrożek (1930–2013) polski dramatopisarz, prozaik i rysownik

Varia. Życie i inne okoliczności

O życiu, O losie, O strachu, O rodzinie

„Krzyczały drzewa, jęczał wiatr, hałłakowali jeźdźcy, porośnięte lasem góry dymiły szczelnymi mgłami – rósł w siłę strach; rzeki chlapały brudnymi odmętami o bryły skał, na ciemnym płótnie nieba z trzaskiem pruły się nici błyskawic, dzieci nienarodzonych rodziców opłakiwały swój przyszły los, kobiety zwijały się z bólu całorocznych porodów; z rachowskiej karczmy wychodziła Cyganka, spuchnięte worki jej piersi zwisały na rozdęty brzuch i trudno było uwierzyć, że w wytartej talii kart, kryjącej się pomiędzy cyckami, zmieściło się wszystko – i przeszłość, i przyszłość.”

Serhij Stepa (1956)

Źródło: Nie dziś, tylko wczoraj i zawsze, „Fraza” nr 1–2 (59–60), 2008, tłum. A. Horodecki

O kobietach, O losie, O dzieciach, O strachu

„Kiedy zapytam
zapach śliw o przeszłość,
wiosenny księżyc
nie odpowie. Jego cień
widzę w łzach na rękawie.”

Fujiwara-no Ietaka (1158–1237)

Łza

„Od 1000 lat zalew niemiecki systematycznie podrywał nasze dziedziny… Potęga państwa pruskiego i kultury niemieckiej przerażać może tych tylko, którzy w przyszłość patrzeć nie umieją, a przeszłości nie pamiętają.”

Jan Ludwik Popławski (1854–1908)

Wybór pism

O przyszłości

„Mówiąc o Rewolucji Xinhai nie można pomijać ważnych wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości, szczególnie jeśli były one znaczące dla przyszłych losów regionu. Wręcz przeciwnie, należy mówić o tym głośno i stanąć twarzą w twarz z faktem istnienia państwa zwanego Republiką Chińską.”

Ma Ying-jeou (1950)

Źródło: Adam Królak, Tajwan świętuje stulecie utworzenia państwa, polska-azja.pl, 11 października 2011 http://www.polska-azja.pl/2011/10/11/tajwan-swietuje-stulecie-utworzenia-panstwa/

O losie

„Nuty w niej smutków, niedoli, niewoli, echa bólów i łez nad pogrzebaną przeszłością, tęsknoty ku jutrzejszemu dniowi i pragnienia ogromne, i ręce ku przyszłości wyciągnięte… i walka, walka, walka ciągła, nieustanna, zażarta.”

Marcelina Kulikowska (1872–1910) polska dramatopisarka i poetka

Wrażenia z wycieczki po Kaszubach

O przyszłości, O walce