Cytaty na temat państwo
strona 14

„Dawniej się podbijało państwa. Takie Imperium Rzymskie powstało przez podboje. A dzisiaj się po prostu przekupuje polityków i ludność. Takie są dzisiejsze podboje. To jest chyba bardziej kulturalne niż kiedyś, tylko zdajmy sobie sprawę: ten, kto głosował za, bo dostał 200 złotych od hektara, niech zda sobie sprawę, że sprzedał suwerenność swojego państwa.”

Janusz Korwin-Mikke (1942) polski polityk

Źródło: Minęła dwudziesta, TVP Info, 1 grudnia 2009

„Przekształcenie w spółki akcyjne, tak samo jak przekształcenie we własność państwową, nie usuwa kapitalistycznego charakteru sił wytwórczych. O ile idzie o spółki akcyjne, jest to zupełnie jasne. Co się zaś tyczy nowoczesnego państwa, to jest ono tylko organizacją, którą stwarza sobie społeczeństwo burżuazyjne celem uchronienia ogólnych zewnętrznych warunków kapitalistycznego sposobu produkcji przed zamachami zarówno ze strony robotników, jak ze strony poszczególnych kapitalistów. Nowoczesne państwo jest bez względu na swoją formę machiną w istocie swej kapitalistyczną, państwem kapitalistów, idealnym kapitalistą zbiorowym. Im więcej sił wytwórczych przejmuje ono na swoją własność, w tym większym stopniu staje się rzeczywistym kapitalistą zbiorowym, tym więcej obywateli wyzyskuje. Robotnicy pozostają robotnikami najemnymi, proletariuszami. Stosunki kapitalistyczne nie zostają zniesione, przeciwnie, zaostrzają się do ostatecznych granic. Ale doszedłszy do tych granic, zmieniają się w swoje przeciwieństwo. Państwowa własność sił wytwórczych nie rozwiązuje konfliktu, ale kryje w sobie formalny środek, możliwość jego rozwiązania. Rozwiązanie to może polegać tylko na faktycznym uznaniu społecznej natury nowoczesnych sił wytwórczych, czyli na uzgodnieniu sposobu produkcji, zawłaszczania i wymiany ze społecznym charakterem środków produkcji. A to się może dokonać tylko wtedy, gdy społeczeństwo jawnie i bez żadnych półśrodków ujmie w swoje ręce siły wytwórcze, które przerosły wszelki inny prócz społecznego sposób kierowania nimi.”

Fryderyk Engels (1820–1895) niemiecki filozof i rewolucjonista

Anty-Dühring (1878)

O charakterze, O naturze, O sile

„Szanowni Państwo! Czuję się w obowiązku wyjaśnić nieporozumienie dotyczące możliwości likwidowania zwierząt w trakcie ewentualnej akcji powodziowej. Moja wypowiedź (cytowana w wielu mediach) została wyjęta z kontekstu. Mamy szczegółowo opracowaną instrukcję postępowania w przypadku zagrożenia. Przewiduje ona szereg działań, w tym również ewakuację zwierząt. Konieczność zastrzelenia któregokolwiek z naszych lokatorów mogłaby mieć miejsce jedynie w sytuacji ekstremalnej, która wobec naszych dopracowanych instrukcji nie powinna zaistnieć, ale która przecież może się zdarzyć i na którą mamy obowiązek być przygotowani. Przepraszam wszystkich, którym los naszych zwierząt nie jest obojętny i którzy poczuli się zaniepokojeni.”

Andrzej Kruszewicz (1959) polski ornitolog, lekarz weterynarii, autor książek

komunikat odnośnie ewentualnego odstrzału zwierząt na wypadek zalania ogrodu podczas powodzi. Źródło: Oficjalna strona Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Warszawie http://www.zoo.waw.pl

O losie, O zwierzętach

„Szanowne Państwo! Kandyduję z ramienia… Polasia XXI wieku. Bardzo proszę o oddanie na mnie głos. To co przedstawiłem, swoje postulaty, to ja wszystko uczynię i na mnie warto głosować, bo ja jestem naprawdę człowiekiem uczciwym i sprawiedliwym. Nie tak, że inne partie, inne komitety, inne partie mówią, a nic ni robią, a nic ni zrobili dla miasta Białegostoku, a to co ja powiedziałem to ja wszystko uczynię, bo jestem człowiekiem wierzącym i praktykującym i wiem na jakiej zasadzie to zrobić, jak uczynić, jak usprawnić drogi, jak wszystko, jak zlikwidować papierosy, jak wszystko zlikwidować. I bardzo proszę całego miasta Białegostoku i całego Podlasia oddać na mnie głos, dziękuję państwu”

Krzysztof Kononowicz (1963) kandydat na prezydenta Białegostoku w wyborach z 12 listopada 2006

z materiałów wyborczych w TV Jard.

O wieku

„Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wybitny brytyjski, angielski historyk, zresztą przy okazji także członek tamtejszego parlamentu, Edward Gibbon w jednej z najważniejszych książek, jakie powstały, „Zmierzch i upadek Cesarstwa Rzymskiego”, napisał następujące słowa: „Cesarstwo Rzymskie nie upadło samo, ono zostało zamordowane”. Przyjmując tę konwencję, bierzemy udział w mordowaniu naszej cywilizacji. To nie jest oczywiście coś, co przesądza o jej upadku, ale to jest jeden z elementów, które będą powodować, i powodują, że ona jest rozsadzana, jej fundamenty są niestety rozsadzane – są rozsadzane tego typu dokumentami. Nie róbmy tego, ponieważ to nie jest tak, że życie powoduje próżnię. Ta próżnia zostanie zastąpiona przez inną cywilizację. W Europie Zachodniej to widać. Odcięto się od chrześcijaństwa, od cywilizacji zachodniej, wchodzi islam, wchodzi cywilizacja zupełnie sprzeczna, gdzie rzeczywiście jest problem przemocy. Czy tego rzeczywiście państwo chcecie, żeby nasza cywilizacja upadła i żeby została zastąpiona przez inną, która akurat, jeżeli chodzi o przemoc, jest najgorszą z możliwych?”

Zbigniew Girzyński (1973) doktor nauk humanistycznych, polityk

podczas głosowania nad ratyfikacją konwencji o zapobieganiu przemocy.

O życiu, O książkach, O problemach

„Jeśli państwo hiszpańskie zablokuje samorządność Katalonii, pójdziemy dalej i ogłosimy niepodległość.”

Raül Romeva (1971)

o referendum w sprawie autonomii, przewidzianym na 27 września 2015.
Źródło: Zabójcze puenty, „Forum” nr 16, 7–20 sierpnia 2015, s. 82.

„Nie może być tak, że ktoś sobie decyduje, iż teraz nie płaci składek, bo chce np. więcej zarabiać, a potem przyjdzie po minimalną emeryturę, na którą odłożyli za niego inni. Mnie też się nie podoba, że płacę składki. Też bym wolał sam inwestować część pieniędzy, które zabiera mi państwo, ale układ jest inny i wszyscy powinni go przestrzegać na tych samych zasadach.”

Piotr Duda (1962) związkowiec, przewodniczący NSZZ "Solidarność"

Źródło: rozmowa Marty Piątkowskiej, Polski pracownik już jest tani, wyborcza.biz, 22 października 2012 http://wyborcza.biz/biznes/1,101716,12711286,Piotr_Duda_z__S___Polski_pracownik_juz_jest_tani.html#ixzz2A2V5sFU4.

O biznesie

„Młode państwo [chorwackie] pokazuje wszak przy każdej okazji, że chce pozostać wierne swoim wspaniałym tradycjom katolickim i że w tym zakątku Ziemi pragnie otworzyć przed Kościołem katolickim lepsze, jaśniejsze perspektywy.”

Alojzije Stepinac (1898–1960) chorwacki duchowny katolicki, prymas Chorwacji i błogosławionykatolicki

Źródło: Karlheinz Deschner, Polityka papieska w XX wieku, t. 2, tłum. Robert Stiller, wyd. Uraeus, Warszawa 2006, s. 177–178.

O wieku

„Nasze państwo jest słabiutkie, kiedy trzeba podejmować czynności chroniące słabego. Bardzo słabiutkie. W takim wypadku opłaca się wycofać, a to oznacza, że poświęca się interesy słabszego. I żeby była jasność: nie zawsze są to akurat lokatorzy. Czasem bywa odwrotnie. Tylko tego trzeba pilnować. Sprawiedliwość u nas trzeba sobie wyszarpać.”

Ewa Łętowska (1940) profesor prawa, rzecznik praw obywatelskich

Źródło: rozmowa Adama Leszczyńskiego, Prof. Ewa Łętowska: Sprawiedliwość trzeba sobie u nas wyszarpać http://wyborcza.pl/magazyn/1,124059,20605135,prof-ewa-letowska-sprawiedliwosc-trzeba-sobie-u-nas-wyszarpac.html, wyborcza.pl, 26 sierpnia 2016.

O sprawiedliwości, O czasie

„Wszechwładza Sejmu Ustawodawczego doprowadziła po kilku latach do upadku Sejmu i przyczyniła się do wszechwładzy rządu (…) Dni majowe stały się punktem wyjścia rosnącego wzrostu siły i potęgi rządu, przy równoczesnym osłabieniu czynnika ustawodawczego: parlamentu (…) Państwo chwieje się między dwiema nienormalnymi i szkodliwymi stanami. Czas najwyższy doprowadzić je do równowagi i harmonijnego współdziałania władzy ustawodawczej i wykonawczej.”

Ignacy Daszyński (1886–1936) polski polityk

Źródło: Adam Ciołkosz, Ludzie PPS, Londyn 1981

O ludziach, O sile, O czasie

„To znaczące jak szybko skończyła się ledwie rozpoczęta dyskusja o sposobie finansowania partii z budżetu państwa i reklamie politycznej. PO jako partia najzasobniejsza i mająca najłatwiejszy dostęp do pieniędzy (choćby dzięki setkom partyjnych urzędników i dygnitarzy odprowadzających obowiązkowy procent na konto partyjne) próbowała zawiesić finansowanie, wiedząc, że per saldo i tak skorzysta na tym. (…) System pozostał zamknięty na konkurencję z zewnątrz, a przecież przez to właśnie się demoralizuje, bo prowadzi do sztucznej reprodukcji klasy politycznej dzięki ogromnej ekonomicznej przewadze nad potencjalną konkurencją. To czyni fikcją polską demokrację. Jeśli wszyscy, którzy odpowiednio wcześniej się załapali na budżetowe dotacje mają zapewniony byt w polityce, nie muszą śrubować poziomu, wystarczy, że przeciwników będą ściągać w dół.”

Sławomir Sierakowski (1979) socjolog i publicysta polski

Źródło: Wywrócimy stolik z oszustami, krytykapolityczna.pl, 20 kwietnia 2009 http://www.krytykapolityczna.pl/Teksty-poza-KP/Sierakowski-Wywrocimy-stolik-z-oszustami/menu-id-129.html

O demokracji

„W całym świecie muzułmańskim są dziś jedynie dwa państwa, które w pełni opierają swój system prawny na szariacie: to Arabia Saudyjska i Katar. W pozostałych bywa różnie, ale nie ma tak, by wszystkie dziedziny życia społecznego, gospodarczego czy politycznego były regulowane prawem muzułmańskim. W Egipcie, Iraku, Syrii, w Turcji, a nawet w Iranie nastąpiła daleko posunięta sekularyzacja prawa, tamtejsze kodeksy są oparte na kodeksach europejskich.”

Jerzy Zdanowski (1949)

Źródło: rozmowa Mariusza Janika, Ten straszny szariat. O co chodzi w islamskim prawie? http://wiadomosci.dziennik.pl/opinie/artykuly/501592,szariat-na-czym-polega-prawo-muzulmanow-prawo-w-islamie.html, dziennik.pl, 14 listopada 2015.

„Względy personalne [przy nominacjach] nie stwarzają żadnej solidnej podstawy. Za dobrze zorganizowane wolno uważać jedynie takie państwo, gdzie prawo względy owe ogranicza, pozbawia roli decydującej.”

Paweł Jasienica książka Polska Jagiellonów

Polska Jagiellonów
Źródło: s. 70.

„Dobry wieczór państwu, dobry wieczór, Przemku, dziś dwa zapalne wydarzenia.”

Włodzimierz Szaranowicz (1949) polski dziennikarz sportowy

Źródło: Creme de la creme czyli najlepsze cytaty komentatorów sportowych, sport.pl, 9 czerwca 2006 http://www.sport.pl/Mundial2006/1,73035,3407476.html?as=6&startsz=x

O sporcie

„Gdy tylko dowiedziałem się, że chińska milicja krwawo stłumiła demonstracje w Tybecie, to obiecałem sobie, że gdy pojadę do Pekinu, w jakiś sposób zaprotestuję. Chiny to państwo policyjne. Nawet w wiosce olimpijskiej widać było pełno agentów bezpieki. I właśnie to mnie przekonało, że w jakiś sposób trzeba tym uciśnionym ludziom pokazać, że są tacy, którzy tego reżimu się nie boją. Decyzja była natychmiastowa. Rano przed startem pożyczyłem od kolegi maszynkę i wręczyłem ją Mariecie Gotfryd. Ta bez trudu na mojej głowie wykonała fryzurę tybetańskiego mnicha.”

Szymon Kołecki (1981) sztangista polski

Źródło: wywiad z Szymonem Kołeckim http://www.gk24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100204/WYWIADY/287492702

O decyzjach

„Krainy, gdzie zadomowił się despotyzm i zbytek, pozbawione są całkowicie patriotyzmu, dzieje się tak dlatego, ze wraz z wolnością i cnotą zniknęło tam szczęście, dlatego, ze nie ma ojczyzny dla niewolników, którym kraj służy za niewygodne więzienie; dlatego, że los panującego i narodu nie wzrusza wcale nieszczęśników, którzy nie mają nic do stracenia; dlatego, że ruina państwa czyni nader małe wrażenie na ludziach zepsutych i lekkomyślnych, którzy cieszą się tylko chwilą i nie troszczą się o nieprzyjemną przyszłość.”

Paul d'Holbach (1723–1789)

Etokracja, czyli rząd oparty na moralności (1776)

O losie, O szczęściu, O wrażeniach, O wolności

„Halo, halo, witam państwa bardzo serdecznie, dzień dobry, a właściwie dobranoc, bo różnica czasu między moim a waszymi zegarkami wskazuje mi na to, że mam chyba pełne prawo tak powiedzieć. Wszystkie zegary na stadionie w Caracas, wielkim, nowoczesnym mieście, po placach i ulicach, których jeżdżą również polskie jaskółki postepu technicznego. Widziałem tam dzisiaj Żuka, a właściwie, dosłownie, cały autobus, przystrojony flagami naszych pobratymców zza demokratycznej Łaby, wszyscy bardzo podnieceni, ale w ramach całkowicie dozwolonej przepisami, z flagami i piosenkami o bardzo południowym temperamencie. A popołudniu zresztą równeiż jakieś szalenie wzruszające spotkanie, z szefem miejscowej policji, którego żona jest góralem spod Nowego Sącza. No, i ci wszyscy kibice, którzy pragnęliby jak najlepszej gry naszych reprezentantów w koszulkach na piersiach. Jak państwo słyszeli, gra się jeszcze nie rozpoczęła, trwa dopiero 26 minut, wpadła nam nawet bramka, z przypadkowego podania, którego nie bardzo widziałem, nie zostaliśmy bowiem wpuszczeni na zieloną murawę boiska i musimy relacjonować, dosłownie, że tak powiem, siedząc w kabinanch. Proszę państwa, 46 dziennikarzy z 79 krajów świata relacjonuje to pelne napięcia i ważne spotkanie. Ale może i nie pora teraz snuć te reminiscencje na przyszłość, bo o to tam widzę jak w gęstym mroku jasno rozjarzonego tunelu ukazują się sylwetki reprezentantów w swych żelaznych składach, no o, żelaznych, moze tam trochę i rdza, hehehehe, nażarła stalowe szeregi. Mam chyba pełne prawo tak powiedzieć, jako, że kapitanem zespołu jest znany szwedzki internacjonał, holenderski Jan Kora, nasz Jan, Jaś Korak, świetnie mówiący po polsku, bo zarówno on sami, jak jego rodzice pochodzą z Bośni i Hercegowiny.”

Stanisław Tym (1937) polski aktor, satyryk, felietonista

Cytaty ze skeczy, Sprawozdawca sportowy

O grach, O rodzicach, O czasie, O przyszłości

„Państwo jest organizacją terytorialną, przymusową, prawem ziemi, które owłada człowiekiem, dlatego że na niej zamieszkał. Nie daje ono nigdy swoim obywatelom swobody uchylania się od jego praw i rozporządzeń, swobody dobrowolnego należenia lub nienależenia do jego organizacji. Prawdziwa wolność jednostek staje się tutaj nieziszczalną nigdy utopią.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

Źródło: Nowa etyka w: Edward Abramowski, Pisma, tom I, s. 73–74 http://dir.icm.edu.pl/pl/Pisma/Tom_1/73, Warszawa 1924.

O wolności, O zamieszkaniu

„Daleko odeszliśmy od naszych korzeni. Przecież niemieckie państwo opiekuńcze po wojnie budowali konserwatywni chadecy, a wcześniej czysto konserwatywny Bismarck. W Anglii było podobnie. Spójność społeczna to pomysł konserwatystów.”

Francis Fukuyama (1952)

Źródło: rozmowa Jacka Żakowskiego, Koniec pewnej historii, polityka.pl, 18 października 2010 http://www.polityka.pl/kraj/rozmowyzakowskiego/1509374,2,z-francisem-fukuyama-amerykanskim-ekonomista-i-politologiem.read

O wojnie, O historii, O odejściu

„Jest takie powiedzenie, że polski lotnik to jest taki, że jak trzeba będzie, to nawet poleci na drzwiach od stodoły. Więc proszę Państwa, chciałem z wielką satysfakcją stwierdzić, że to już nie grozi. Piloci polscy będą latali na F-16.”

Bronisław Komorowski (1952) polski polityk, prezydent Polski

II miejsce w plebiscycie Programu III Polskiego Radia „Srebrne Usta” za wypowiedź na temat zakupu dla polskiego lotnictwa wojskowego samolotów F-16. Źródło: Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Bronisław_Komorowski

„Moje dziecko! Za grzechy i zbrodnie popełnione przez ludzkość na całym świecie ześle Pan Bóg straszną karę. Sprawiedliwość Boża nie może znieść dłużej tych występków. Ostoją się tylko te państwa, w których będzie Chrystus królował. Jeśli chcecie ratować świat, trzeba przeprowadzić intronizację (…) we wszystkich państwach i narodach na całym świecie. Tu i jedynie tu jest ratunek. Które państwa i narody jej nie przyjmą i nie poddadzą się pod panowanie słodkiej miłości Jezusowej, zginą bezpowrotnie z powierzchni ziemi i już nigdy nie powstaną. Zapamiętaj to sobie, dziecko moje, zginą i już nigdy nie powstaną!!! (…) Pamiętaj, dziecko, by sprawa tak bardzo ważna nie była przeoczona i nie poszła w zapomnienie. (…) Intronizacja w Polsce musi być przeprowadzona.”

Rozalia Celakówna (1901–1944) polska pielęgniarka

lipiec 1938. Źródło: Biuro Postulacji Służebnicy Bożej Rozalii Celakówny „Posłannictwo Rozalii” http://www.rozalia.krakow.pl/rc/-poslannictwo.htm

O miłości, O Bogu, O dzieciach, O świecie

„Dyktatura stworzyła model rozstrzygania społecznych konfliktów siłą, wytworzyła wśród ludzi przeświadczenie o bezkarności funkcjonariuszy państwa (szwadrony śmierci, tortury). Wypromowała egoistyczny wzór życia: „interesują mnie tylko mój los, moja własność, moje pieniądze.””

Artur Domosławski (1967) dziennikarz polski

Gorączka latynoamerykańska
Źródło: s. 318.

O śmierci, O pieniądzach, O losie, O ludziach

„Z grozy wojny wyłania się nowy świat, przynosząc nowe doświadczenia i ludzkie cierpienia, ale z pewnością także postęp i osiągnięcia. Ciężkie to będą czasy dla ludzi, dopóki nie nadejdzie dzień, który połączy narody w zgodzie, tworząc podstawę dla pokojowej pracy i porozumienia. Przed nami jawią się niezliczone problemy związane z zawieszeniem broni i końcem wojny. Trudności wydają się nie do przezwyciężenia, lecz teraz bardziej niż kiedykolwiek my, Finowie, musimy wykazać się cechami, które w czasie ubiegłych lat stanowiły o naszej sile: jednością i opanowaniem. Wytężając wszystkie nasze siły w skrzętnej pracy i wyrzeczeniach, możemy przetrzymać wszystkie burze dziejowe i zapewnić państwu przetrwanie i przyszłość.”

Carl Gustaf Mannerheim (1867–1951) prezydent Finlandii

ostatni rozkaz, który wydał jako wódz naczelny, 31 grudnia 1944. Źródło: Carl Gustaf Mannerheim i wojna kontynuacyjna 1941–1944, phw.org.pl, 21 sierpnia 2011 http://phw.org.pl/historia-wojskowosci/artykuly-naukowe-i-publicystyka/wojny-bitwy-kampanie/ii-wojna-swiatowa-1939-1945/310-carl-gustaf-mannerheim-i-wojna-kontynuacyjna-1941-1944.html

O wojnie, O ludziach, O świecie, O historii

„Władca reprezentuje państwo i wraz ze swym ludem tworzy w istocie jedno ciało, tak że może być w tej tylko mierze szczęśliwe, w jakiej utrzymuje poszczególne członki razem. Władca jest dla państwa, którym rządzi, tym samym, czym głowa dla ciała: to on musi za ogół patrzeć, widzieć, myśleć i działać, aby mu dostarczyć wszelkich pożądanych korzyści.”

Fryderyk II Wielki (1712–1786)

O ludziach, O myślach, O myśleniu

„Nie mogę się zgodzić z samą koncepcją państwa faszystowskiego. Istnieją bowiem prawa naturalne, których państwu nie wolno deptać.”

Alcide De Gasperi (1881–1954) polityk włoski

wypowiedziane przed faszystowskim trybunałem w listopadzie 1926.
Źródło: Paul Johnson, Historia świata (od roku 1917), op. cit., s. 621.

O historii

„Walka toczyła się o rzeczy wielkie. O niepodległość, o polityczny byt narodu. Ale intuicyjnie wyczuwałem jeszcze inny jej sens. Ogromna, stalowa maszyna miała startować i zgładzić wszystko, co miękkie i łagodne, w jej twardym łoskocie zamilknąć miały wszystkie głosy, niepodobne do klekotu pancernych blach. Poza betonowymi murami państw żyli jednak ludzie, których serca wypełniała litość, nie znana rządom i sztabom. Może oni mieli najwięcej racji, może ich należało przede wszystkim ocalić.”

Jan Józef Szczepański książka Polska jesień

Źródło: Polska jesień

O ludziach, O walce, Serce, Sens

„W ostatnim czasie zaszły, zarówno w międzynarodowym układzie sił politycznych, jak i w kraju wielkie zmiany. Zmiany te wywołane zostały gwałtownym atakiem imperializmu amerykańskiego, który pragnie pragnie podporządkować potędze dolara i zaprząc w niewolę gospodarczą i polityczną ludy Europy, Azji i całego świata. Atak skierowany jest w pierwszym rzędzie przeciw Związkowi Radzieckiemu i państwom demokracji ludowej. Atak swój rozpoczęli imperialiści amerykańscy od próby zastraszeni świata „wojną atomową”. Następnie wystąpili z tzw. planem Marshalla, który usiłuje cynicznie przekształcić Europę w kolonię amerykańską. Dalsze etapy planu ujarzmienia Europy to dławienie walki ludu francuskiego przy pomocy i pod presją amerykańskich kapitalistów, stworzenie i podporządkowanie Beneluxu, montowanie Zw[iązku] Unii Zachodniej, utrwalenie władzy faszystowskiej w Niemczech z poddającymi się pod komendę i działającymi w myśl interesów imperialistycznych dawnymi hitlerowcami na czele. Coraz jaskrawsze i niczym nie zamaskowane jest organizowanie wojennego bloku antysowieckiego.”

Julia Brystiger (1902–1975) polski oficer służby bezpieczeństwa PRL

Źródło: Andrzej Garlicki, Z tajnych archiwów

O wojnie, O ludziach, O demokracji, O myślach

„Gniewa mnie przydomek „wielkiego” nadawany Kazimierzowi Łokietkowiczowi. W sposób zupełnie mitomański przypisuje się temu człowiekowi myśli, projekty, programy, ideologie, które mu nigdy do głowy nie przychodziły i i przyjść nie mogły, ponieważ urodziły się w polskiej frazeologii dopiero w XIX wieku. Nie wypowiadam się w sprawie Kazimierza Łokietkowicza jako prawodawcy, bo tej sprawy nie znam, lecz jako kierownik państwa zasłużył sobie tylko na jeden tytuł, to jest rozbiorcy państwa polskiego, co na niezbitych jest oparte dowodach i dokumentach.”

Stanisław Mackiewicz (1896–1966) premier Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Wychodźstwie

Herezje i prawdy
Źródło: s. 319

O myślach, O wieku, O myśleniu

„To, co powiedzieliśmy dotychczas o fundamentalizmie chrześcijańskim i islamskim, powinno wystarczyć dla zasygnalizowania, jak niebezpieczny może on być w aspekcie politycznym, społecznym, gospodarczym, ekologicznym i militarnym, i jak silny wpływ wywiera na rządy, systemy społeczne i życie ludzi na całym świecie. Kościoły uznawane za oficjalne, zorganizowane związki, bractwa itd. mogą wywierać potężne naciski polityczne i gospodarcze. Fundamentalizm religijny przejawia silne tendencje do mieszania religii z polityką, Kościoła z państwem”

Hubertus Mynarek (1929)

tendencja ta osiągnęła w islamie swój punkt kulminacyjny w radykalnym zakazie rozdzielania państwa od Kościoła
Zakaz myślenia. Fundamentalizm w chrześcijaństwie i islamie
Źródło: s. 9

O życiu, O ludziach, O religii

„Terroryzm działa absolutnie niekonwencjonalnymi środkami, państwo swoją armią nigdy z nim nie wygra.”

Tadeusz Mazowiecki (1927–2013) polski polityk, premier RP

Źródło: Wykoślawiony, z Tadeuszem Mazowieckim rozmawia Piotr Najsztub, „Przekrój”, 19 września 2004

„Państwo policyjne starego typu, występujące w nowym przebraniu i wznoszące nad instytucjami chrześcijański miecz Damoklesa.”

Alcide De Gasperi (1881–1954) polityk włoski

krytyczna opinia nt. faszyzmu.
Źródło: Paul Johnson, Historia świata (od roku 1917), op. cit., s. 621.

O historii

„Lenin był człowiekiem bardzo inteligentnym, wybitnym intrygantem, ale niezdolnym do praktycznego działania. Gdyby żył dłużej, zniszczyłby państwo albo je zrujnował, i nigdy nie doszedłby do tego, do czego doszedł Stalin, ponieważ nie potrafił administrować. Umiejętnie szczuł na siebie ludzi lub odnosił zwycięstwa w partyjnych rozgrywkach, ale zupełnie nie znał się na gospodarce.”

Ławrientij Beria (1899–1953) radziecki działacz komunistyczny, szef NKWD

opisując synowi Lenina.
Źródło: Sergo Beria, Beria, mój ojciec

O ludziach

„Dlaczego martwe ziemie nazywamy "zmianami klimatycznymi"? Dlaczego mówimy o "polityce oszczędności", gdy chodzi o zorganizowaną napaść na inne państwa?”

Saskia Sassen (1947) amerykańska socjolog i ekonomistka

Źródło: Zabójcze puenty, „Forum”, nr 4, 20 lutego-5 marca 2015, s. 82.

„Mędrzec nie ogląda się na wzory starożytne, gdy coś służy wzmocnieniu państwa, ani nie trzyma się ustalonych obyczajów, gdy coś jest dla ludu korzystne.”

Shang Yang (-390–-338 p. n. e.)

O ludziach

„Światowy układ sił przypomina dziś skomplikowaną, trójwymiarową grę w szachy. Na najwyższej szachownicy potęga militarna jest w znacznym stopniu jednobiegunowa, a USA powinny tu zachować prymat jeszcze przez długi czas. Potęga gospodarcza na szachownicy środkowej jest wielobiegunowa już od 10 lat – z USA, Europą, Japonią i Chinami w roli głównych graczy i z innymi państwami zyskującymi na znaczeniu. Najniższa szachownica to domena ponadnarodowa. Mamy tu tak różnorodne podmioty pozapaństwowe, jak bankierów, którzy przelewają pieniądze drogą elektroniczną, terrorystów handlujących bronią, hakerów zagrażających bezpieczeństwu cyberprzestrzeni oraz wyzwania takie jak pandemie czy zmiany klimatyczne.”

Joseph Nye (1937)

Źródło: Goliat na diecie, „Foreign Affairs”, tłum. „Forum”, 20 grudnia 2010.

O pieniądzach, O zachowaniu, O czasie

„Zasada polityki socjalistycznej (…) przeciwstawia się metodzie „jakobinizmu”, która, abstrahując państwo od życia społecznego, pragnie zeń uczynić nowego Mesjasza, zbawiającego ludzkość poprzez policję.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

Źródło: Zagadnienia etyczne i polityka rewolucji w: Edward Abramowski, Pisma, tom II http://dir.icm.edu.pl/pl/Pisma/Tom_2/119, Warszawa 1924, s. 119–120.

„To niemoralne dysponować życiem zarodków. Poza tym państwa na to nie stać.”

Nelli Rokita (1957) polska działaczka polityczna

o finansowaniu zabiegów in vitro z budżetu państwa. Źródło: tvn24.pl http://www.tvn24.pl/-1,1606739,0,1,zamiast-in-vitro-_-urlop-i-kolacja,wiadomosc.html, 24 czerwca 2009

„Mamy bardzo złą dla demokracji tradycję braku szacunku i poważania dla najwyższych godności polskich. To oznacza, że Polacy nie szanują swojego państwa. Gdyby je szanowali, to przede wszystkim szanowaliby fundamenty tego państwa. Wszyscy uderzają w najbardziej znaczący punkt władzy, a jest nim prezydent. Te wysiłki odnoszą propagandowy skutek, bo osoba mało zorientowana w polityce wszędzie widzi, że Duda musi oddać dyplom. To jest przejaw choroby, jaka toczy Polaków, którzy nie dorośli do demokracji. Zwłaszcza tak wysoko rozwiniętej jak na Zachodzie. Polacy nie szanują samych siebie, biją się między sobą, więc nie szanują przeciwnika. Tak nakręca się spirala, która prowadzi do osłabienia państwa. I tak koło się zamyka. Coraz słabsze państwo to coraz bardziej skłóceni obywatele.(…) Natomiast Beata Szydło jest sprawnym politykiem. Widać było to w jej wystąpieniu w Parlamencie Europejskim, gdzie wygrała z całą śmietanką polityczną.”

Kazimierz Kik (1947)

Źródło: Kazimierz Kik: Sondaże pokazują, że polityka rządów PiS jest akceptowana http://www.polskatimes.pl/opinie/wywiady/a/kazimierz-kik-sondaze-pokazuja-ze-polityka-rzadow-pis-jest-akceptowana,10015590/, polskatimes.pl, 20 maja 2016.

O chorobach, O demokracji, O wysiłku

„Państwo wyznaniowe tym różni się od państwa przechwyconego przez organizację gangsterską, że religijni dyktatorzy są zazwyczaj autentycznie przekonani o swojej niezmierzonej uczciwości i dobroci.”

Andrzej Koraszewski (1940)

Źródło: Chimera jako zwierzę pociągowe http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,4646/q,Chimera.jako.zwierze.pociagowe, Racjonalista.pl, 13 marca 2006.

O zwierzętach

„Buntownicy nie tylko wyrządzili szkody państwu i ludności, ale także pogwałcili podstawową zasadę buddyzmu.”

Gjalcen Norbu (1990) chiński polityk

o uczestnikach antychińskich wystąpień w Lhasie, marzec 2008. Źródło: „China Daily”: Panczenlama potępił bunt w Tybecie, zyciewarszawy.pl, 17 marca 2008 http://www.zyciewarszawy.pl/artykul/231291.html

„Swoim dzieciom zapowiedziałem, że jeśli znajdę u nich choćby jeden plik ściągnięty nie dla celów naukowych, zabiorę laptopa. I one to rozumieją. A jeśli nawet nie, to się boją. (…) W obecnych realiach nie chodzi o pieniądze, bo i tak żyję z koncertów, a nie z tantiem ze sprzedaży płyt. Chodzi o zasady. Mimo liberalnych poglądów chcę żyć w państwie prawa. Czy jestem twórcą, czy murarzem.”

Paweł Kukiz (1963) polski muzyk rockowy, polityk i aktor

Źródło: Internetowi piraci to złodzieje, wyborcza.biz http://wyborcza.biz/biznes/1,100897,6515734,Internetowi_piraci_to_zlodzieje.html

O pieniądzach, O dzieciach, O biznesie

„Nie dałby sobie rady w obecnym czasie z rozkapryszonymi i przerośniętymi ambicjami generałów, nie jestem pewien jego zdolności operacyjnych w zakresie prac Naczelnego Wodza i umiejętności mierzenia sił nie czysto wojskowych, lecz całego państwa swego i nieprzyjacielskiego.”

Józef Piłsudski (1867–1935) polski działacz niepodległościowy i polityk, premier, Naczelnik Państwa, twórca tzw. rządów sanacyjnych

o Edwardzie Śmigłym-Rydzu. Źródło: Maciej Gablankowski, Co Piłsudski naprawdę myślał o swoich generałach? http://ciekawostkihistoryczne.pl/2016/08/03/co-pilsudski-naprawde-myslal-o-swoich-generalach-ten-jeden-rekopis-mogl-zlamac-kariere-marszalka/, ciekawostkihistoryczne.pl, 3 sierpnia 2016.

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Działał tam na szkodę interesów naszego państwa.”

Włodzimierz Cimoszewicz (1950) polski polityk, premier RP

o odwołaniu Waszczykowskiego z funkcji ambasadora RP w Iranie. Źródło: wyborcza.pl http://wyborcza.pl/magazyn/1,151481,19754654,witold-waszczykowski-mam-byc-nudny-jak-paru-przede-mna.html, 12 marca 2016

„Lewica uważa, że jeśli mamy wysokie bezrobocie, to niemożność znalezienia pracy nie jest winą jednostki, tylko całego systemu, w tym rządu i sektora prywatnego, a człowiek bezrobotny i ubogi nie zasługuje na to, żeby umrzeć z głodu. Państwo to republika obywateli, więc powinno zadbać o to, żeby obywatele mieli co do garnka włożyć i mieli możliwość pracy – chociażby przez zlecanie robót publicznych. To zresztą system naczyń połączonych: przecież miejsca pracy powstają wtedy, gdy ludzie mają pieniądze na zakup towarów – a mają pieniądze, gdy mają pracę. Konserwatyści myślą inaczej. Uważają, że każdy dorosły powinien być własnym surowym ojcem, być niezależny, potrafić sam się o siebie zatroszczyć. Poleganie na rządzie prowadzi do zepsucia: surowy ojciec nie rozdaje ot tak dóbr, dzieci powinny się nauczyć na nie zarabiać.”

George Lakoff (1941) językoznawca amerykański

Źródło: rozmowa Katarzyny Wężyk, Prawica wojuje na słoniach, „Gazeta Wyborcza”, 23–24 sierpnia 2014.

O pieniądzach, O głodzie, O dzieciach, O ludziach

„Odchodzę, bo jestem niewinny. Robię to dla dobra państwa, resortu, w którym pracowałem, swojej formacji politycznej oraz dobra swojego własnego imienia.”

Zbigniew Sobotka (1952) polityk polski

składając dymisję w związku z oskarżeniami o udział w aferze starachowickiej. Źródło: Dymisja Zbigniewa Sobotki, rp.pl, 4 października 2003 http://archiwum.rp.pl/artykul/454242_Dymisja_Zbigniewa_Sobotki.html?genHash=true

„Troska o sprawy państwa w moim imieniu będzie ukoronowaniem wielkiej łaski, jaką wyświadczą mi cesarzowe, ja zaś okażę im moją nieustającą wdzięczność.”

Tongzhi (1856–1875)

Źródło: Shelley Klein, Największe zbrodniarki w historii, Muza, Warszawa 2006, ISBN 83-7319-854-7, tłum. Barbara Gutowska-Nowak, s. 64.

O historii, O wdzięczności

„Obywatelki i obywatele. Wielki jest ciężar odpowiedzialności, jaka spada na mnie w tym dramatycznym momencie polskiej historii. Obowiązkiem moim jest wziąć tę odpowiedzialność. Chodzi o przyszłość Polski, o którą moje pokolenie walczyło na wszystkich frontach wojny, i której oddało najlepsze lata swego życia. Ogłaszam, że w dniu dzisiejszym ukonstytuowała się Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego. Rada Państwa, w zgodzie z postanowieniami Konstytucji, wprowadziła dziś o północy stan wojenny na obszarze całego kraju.”

Wojciech Jaruzelski (1923–2014) generał, działacz PZPR, prezydent PRL i RP

przemówienie, 13 grudnia 1981

O wojnie, O historii, O przyszłości

„W Lidze zapanowała sytuacja, która nie ma nic wspólnego z demokracją. Władza jednej osoby i bardzo wąskiej grupy, która działa przy tej osobie – myślę tu o Romanie Giertychu – jest dyktatorska. Tam dokonuje się przeprowadzenia systemu zobowiązań finansowych, przysiąg z powołaniem na imiona święte, itd., itd., które mają na celu całkowite ubezwłasnowolnienie przyszłych posłów Ligi i uporządkowanie ich właściwie jednemu człowiekowi, który może w tej sytuacji uczynić wszystko. Zgoła to nie pasuje do demokratycznego państwa, tym bardziej, że kontrola nad tym człowiekiem jest właściwie żadna, bowiem w ciałach kontrolnych posiada on absolutną większość.”

Bogdan Pęk (1953) polski polityk

Źródło: Bogdan Pęk: władza Romana Giertycha jest dyktatorska, wp.pl, 8 sierpnia 2005 http://wiadomosci.wp.pl/kat,1342,title,Bogdan-Pek-wladza-Romana-Giertycha-jest-dyktatorska,wid,7738003,wiadomosc.html

O demokracji, O myślach, O myśleniu

„Chińczycy nie postrzegają swego państwa po prostu jako dyktatury. To wychodzi w rozmowach z ich biznesmenami czy intelektualistami. Widać, że jest to społeczeństwo, które postrzega świat raczej przez pryzmat unikalności i specyfiki kultur niż przez pryzmat uniwersalnych wartości i praw.”

Fareed Zakaria (1964)

Źródło: Marek Ostrowski, Fareed Zakaria - Ameryka i reszta Mecz z resztą świata, polityka.pl, 19 maja 2009 http://www.polityka.pl/swiat/rozmowy/291435,1,fareed-zakaria---ameryka-i-reszta.read

O świecie

„Proszę teraz zatrzymać wideo, bo ten właśnie chłopak bierze w Anglii 120 tys. funtów tygodniowo. Proszę państwa, ten chłopak zarabia nie bez powodu 120 tysięcy funtów tygodniowo, on naraża życie i zdrowie. O i tu proszę zobaczyć, jak on sobie tu leży…”

Jacek Gmoch (1939) polski trener piłkarski

Mundial Niemcy 2006 w studio TVP

O życiu, O zdrowiu, Chłopak

„Niech historia odnotuje – sprzeciwiali się rujnowaniu wielkiego państwa. I niech historia osądzi, kto miał rację, a kto ponosi winę.”

Siergiej Achromiejew (1923–1991) radziecki wojskowy

wpis w dzienniku dokonany w obliczu upadku puczu moskiewskiego, do którego się przyłączył.
Źródło: Michael Dobbs, Precz z Wielkim Bratem. Upadek imperium radzieckiego, Poznań 1998, s. 490.

O historii

„Nie mam wątpliwości, że jestem przeszkodą w odbudowie państwa, w którym wszystko, co było najgorsze w III RP, miałoby powrócić w pełnej chwale. Mam jednak satysfakcję z tego, że jestem prezydentem z woli wyborców, którzy wykazali się wielką samodzielnością, przeciwstawiając się fali nieprawdziwych ataków na mnie.”

Lech Kaczyński (1949–2010) polski polityk, prezydent Polski

Źródło: „Gazeta Polska” http://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta/wywiady-krajowe/rok-2008/gazeta-polska-14-maja-2008-r-/, 14 maja 2008

„… mówimy, że to nie jest nasza wojna i na dowód tego, drodzy państwo, nie bez kozery przyniosłam dokumenty, które przewodniczący Andrzej Lepper słał do różnych osób, począwszy od prezydenta Busha, poprzez sekretarza generalnego ONZetu… yyy… pana Anana Kofana…”

Renata Beger (1958) polska polityk

niefortunne przekręcenie nazwiska sekretarza generalnego ONZ, Kofi Annana w trakcie publicznego spotkania w telewizji TVP1.

O wojnie

„Otóż proszę państwa mam dobrą wiadomość–21 października skończyła się IV Rzeczpospolita. Trwała dwa lata, strat spowodowała wiele, ale werdykt wyborczy jest bezdyskusyjny.”

Aleksander Kwaśniewski (1954) polski polityk, przezydent Polski

po zwycięstwie wyborczym PO nad PiS w 2007.

O stracie

„Wierzę w Naszego Doktora, Wodza naszego Wszechmogącego, Stworzyciela nowego Haiti i w jego patriotyzm. I w naszego Odkupiciela, który został wybrany na Prezydenta w 1957, cierpiał za lud i kraj, a w 1961 ponownie został wybrany. Przez cały naród ogłoszony Dożywotnim Prezydentem Haiti zasiadł na fotelu prezydenckim, skąd z godnością, autorytetem i czcią kieruje losami państwa haitańskiego. Wierzę w Duvalieryzm, doktrynę państwową, zbawienie Haiti i życie wieczne Narodu haitańskiego. Niech tak się stanie.”

François Duvalier (1907–1971) polityk haitański

przerobiona na potrzeby kultu jednostki Duvaliera Credo Kościoła katolickiego.
Źródło: Vincent Hugeux, Łagodna śmierć „Papy Doca” w: Ostatnie dni dyktatorów, op. cit., s. 87

O życiu, O śmierci, O losie, O ludziach

„W roku 2003 zakończone zostało częściowe przelewanie Morza Śródziemnego w głąb Sahary i gibraltarskie elektrownie wodne dały po raz pierwszy prąd do sieci północnoafrykańskiej. Wiele już lat minęło od upadku ostatniego państwa kapitalistycznego…”

Stanisław Lem książka Astronauci

Utwory, Astronauci
Źródło: s. 16

„Skoro ja jestem jako osoba duchowna niewiarygodna dla Państwa, to przeczytam to, co Józef Beck powiedział we wrześniu '39 roku, (podniesionym głosem) to jest cytat z Wikipedii!”

Roman Kotliński (1967) polski działacz antyklerykalny, b. ksiądz

Źródło: Nagranie z posiedzenia Sejmu RP, fragment przedstawiający awanturę sprowokowaną przez posła Twojego Ruchu http://www.youtube.com/watch?v=pkimCPNQgpA&feature=youtu.be&t=2m54s

„Biurokracja jest tworem tak dalece nieszczęsnym, iż nawet zalety stają się w tym systemie klęską społeczną. Mylnym jest mniemanie, jakoby biurokraci odznaczali się lenistwem, brakiem poczucia obowiązku – itp. Nic bardziej fałszywego! Nie zna biurokracji, kto tak o niej sądzi. Ludzie nieobowiązkowi zdarzają się wszędzie, więc i na urzędach, ale to nie ma nic do biurokracji. Ona pełną jest gorliwości i tak pilną, iż ciągle marzy o powiększaniu swych robót, pragnąc pracować zawsze i wszędzie. Ponieważ zaś jest administracją papierową, więc wydatność jej pracy mierzy się papierem. My, Polacy, znamy pewne państwo, w którym zmniejszało się bezustannie zużycie mięsa, cukru i mydła a wzrastała produkcja papieru – dzięki urzędom.”

Feliks Koneczny (1862–1949) historyk polski, historiozof

O biurokracji
Źródło: Państwo i Prawo, Wydawnictwo WAM, Kraków 1997, s. 84.

O ludziach

„Afryka to nie 50 państw, to jedna nacja, jeden naród, jedna kultura, jedna ekonomia i żadnych granic…”

Muammar al-Kaddafi (1942–2011) libijski pułkownik, polityk i ideolog

Źródło: Wielka Dżamahirija - nowy wizerunek, arabia.pl, 31 sierpnia 2003 http://www.arabia.pl/content/view/268897/50/

„Niczym to państwo, co jednemu służy.”

Sofokles (-496–-406 p. n. e.) grecki dramaturg

Źródło: Danuta Gorajewska, Fakty i mity o osobach z niepełnosprawnością, Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, Warszawa 2006.

„Artur Clarke, od dawna członek brytyjskiego towarzystwa astronautycznego i doskonały popularyzator, napisał mnóstwo opowiadań i powieści SF, wykazując znaczną biegłość w rzemiośle i niemałą oryginalność pomysłów (wspomnieliśmy np. o jego nowelkach „metafizycznych” Gwiazda i 9 bilionów imion Boga’). Napisał też książeczkę na poły fantastyczną i na poły futurologiczną, w której okazuje się rzetelnym i pomysłowym informatorem i przewodnikiem po państwie możliwości naukowotechnicznych.”

Arthur C. Clarke (1917–2008) pisarz brytyjski, autor książek science fiction

Źródło: Stanisław Lem, Fantastyka i futurologia

O Bogu, O gwiazdach

„Ojcem założycielem III Rzeczypospolitej został wspólnie z okrągłostołową opozycją demokratyczną desygnowany na pierwszego prezydenta państwa gen. Wojciech Jaruzelski z zapleczem gen. Czesława Kiszczaka i peerelowskich resortów siłowych. W tworzonym micie Okrągłego Stołu pomija się fakt, że do niego i do transformacji ustrojowej w Polsce doszło z przyzwolenia Kremla i samego Michaiła Gorbaczowa i że bez zgody Rosji żadna inicjatywa tego typu nie mogła być inicjowana.”

Piotr Andrzejewski (1942) polski działacz polityczny i adwokat

Źródło: Jak Wolna Europa, naszdziennik.pl, 10 lipca 2011 http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20100710&typ=zp&id=zp51.txt

„Nie było to pozbawione uczucia, nie przypominało padliny parzącej się padliną. Gardziłem rozwiązłością tego rodzaju, seksem typowym dla Los Angeles, Hollywood, Bel Air, Malibu, Laguna Beach. Obcy podczas pierwszego spotkania, obcy przy rozstaniu – sala gimnastyczna pełna bezimiennych ciał onanizujących się nawzajem. Ludzie pozbawieni zasad moralnych często uważają się za bardziej wyzwolonych, ale przeważnie nie potrafią nic odczuwać lub są niezdolni do miłości. Dlatego uciekają w rozwiązłość. Trupy spółkujące z trupami. W ich grach nie ma ani elementu ryzyka, ani poczucia humoru. To wielka orgia zwłok. Moralność stwarza ograniczenia, ale ma oparcie w doświadczeniu ludzi na przestrzeni wieków. Niektóre jej zasady czynią z ludzi niewolników spędzających życie w fabrykach i kościołach, lojalnych poddanych państwa. Inne są całkiem rozsądne. To tak jak ogród, w którym rosną trujące i jadalne owoce. Trzeba wiedzieć, które można zerwać i zjeść, a które lepiej zostawić w spokoju.”

Charles Bukowski (1920–1994) amerykański poeta i powieściopisarz

Kobiety

O życiu, O losie, O ludziach, O seksie

„Współczesne państwa, włącznie z Imperium Osmańskim, według nadawcy majaków nie były niczym innym, jak jedynie starymi krwiożerczymi instytucjami, pogrzebanymi przez czas i powracającymi na ziemię jak widma.”

Ismail Kadare książka Pałac snów

Pałac snów (1990)

O czasie

„W ostatnim czasie miałem wrażenie, że ktoś próbuje cofnąć nas do epoki kamiennej. Nie możemy pozwolić, by otwarta agresja NATO przeciwko suwerennemu państwu stała się precedensem.”

Borys Jelcyn (1931–2007) prezydent Rosji

Źródło: „Der Spiegel”, 4 lipca 1999

O wrażeniach, O czasie

„Szczerze wierzyłem w raj podatkowy, a nie piekło, które rządzi większą częścią Europy. Celem nowego państwa jest stworzenie nowego społeczeństwa, w którym mogą funkcjonować uczciwi ludzie, a ich życia nie będą uprzykrzać niepotrzebne zakazy i podatki.”

Vít Jedlička (1983) czeski polityk, publicysta i aktywista

Źródło: Utopia dla zmęczonych podatkami, „Angora” nr 18 (1298), 3 maja 2015, s. 77.

O ludziach, O piekle

„Skrywaną równoważność między dobrym państwem i złym terrorystą najlepiej ujawnia fakt, że największe ugrupowania terrorystyczne powstawały z inspiracji i przy pomocy Stanów Zjednoczonych. Taka jest przecież historia Hamasu, Hezbollahu, a nawet al Kaidy.”

Sławomir Sierakowski (1979) socjolog i publicysta polski

Źródło: Terror w Republice Świecidełek, krytykapolityczna.pl, 7 marca 2009 http://www.krytykapolityczna.pl/Teksty-poza-KP/Sierakowski-Terror-w-Republice-Swiecidelek/menu-id-129.html

O historii, O pomocy

„Sytuacja międzynarodowa Polski w latach 1941–1943 ulegała stopniowemu, zdecydowanemu pogorszeniu. Było to wyrazem polityki rządów Anglii i Stanów Zjednoczonych, które pragnienie utrzymania Związku Sowieckiego jako swego sojusznika w walce nie tylko przeciw Hitlerowi, ale i Japonii wiązały z coraz wyraźniej rosnącą akceptacją żądań Stalina zarówno terytorialnych, jak i innych dotyczących Europy Środkowo-Wschodniej, która nie stanowiła przedmiotu żywszych zainteresowań ani Anglii, ani Stanów Zjednoczonych. Oba państwa anglosaskie, wbrew propagandowej frazeologii szerzonej przez ideologię Karty Atlantyckiej, rozumowały tradycyjnie w kategoriach stref wpływów i podziału świata między wielkie mocarstwa. Przy takim podejściu do sprawy interesy polskie nie miały żadnego gwaranta wśród aliantów ani z punktu widzenia integralności terytorialnej (której Anglosasi nigdy nie gwarantowali), ani z punktu widzenia obrony suwerenności i niepodległości Polski.”

Stanisław Salmonowicz (1931) polski historyk

Powstanie warszawskie z perspektywy półwiecza
Źródło: s. 31–32.

O historii, O walce

„Mnożenie rzekomo suwerennych państw, niedysponujących zasobami intelektualnymi, gospodarczymi ani administracyjnymi, niezbędnymi do osiągnięcia suwerenności, nie jest zaiste niczym godnym pożądania. Nie jestem fanatykiem „zrzeczenia się zwierzchnictwa”. Jednak wojnom kolonialnym przeciwny jestem w jeszcze większym stopniu niż zrzeczeniu się zwierzchnictwa, gdyż to pierwsze tak czy owak rodzi to drugie – i to w najgorszych z możliwych okoliczności.”

Raymond Aron (1905–1983) francuski filozof, socjolog, teoretyk polityki i publicysta polityczny

Źródło: Tony Judt, Brzemię odpowiedzialności…, op. cit., s. 221.

„Dora Kacnelson zaskakiwała słuchaczy nie tylko w Lublinie. Z doniesień prasowych wiemy, że na początku lat 90., jak relacjonowała jej przyjaciółka, poszły obie na odczyt Adama Michnika. W dyskusji postulowała większą troskę o Polaków pozostałych po wojnie na obszarze polskim zagarniętym przez Związek Sowiecki. Po swej wypowiedzi usłyszała, że jest antysemitką. Oznajmiła wówczas: „Jestem Dora Kacnelson z Drohobycza. Mój ojciec był w Bundzie, a mój stryj był twórcą państwa Izrael. Co za idiota, nie widzi moich semickich rysów?””

Ryszard Bender (1932–2016) polski polityk i historyk

Źródło: Wspaniała Żydówka Wielkiej Polski, naszdziennik.pl, 5 lipca 2013 http://www.naszdziennik.pl/mysl/42960,wspaniala-zydowka-wielkiej-polski.html

O wojnie

„Jest taki komplement, który zawsze miło usłyszeć od kobiety po wyjściu z łóżka: „Jestem szczęśliwa i będę tęsknić”. I tego właśnie możecie mi państwo życzyć.”

Edward Linde-Lubaszenko (1939) aktor polski

Źródło: Magdalena Poulain, Bohater nie musi być szlachetny, „To i Owo” nr 41, 11 października 2011, s.5.

O kobietach

„Mam krytyczne podejście do byłej koalicji PiS z Samoobroną i LPR. Uważam jednak, ze wiele osób, które wstąpiły do Samoobrony albo na nią głosowały, kierowały się troską o państwo. Te osoby nie mogą zostawać na marginesie życia publicznego w Polsce.”

Paweł Kowal (1975) polski historyk i polityk

Źródło: Bliski współpracownik Leppera na listach PiS?, wp.pl, 11 sierpnia 2011 http://wiadomosci.wp.pl/kat,129314,title,Bliski-wspolpracownik-Leppera-na-listach-PiS,wid,13681762,wiadomosc.html

„Teksty pisane 20 lat temu o Okrągłym Stole nie wszystkie są teraz aktualne, ale pokazują, do jakiego stopnia była wytłumiona publiczna dyskusja o najważniejszych dla przyszłości decyzjach. I to jest ważne, ponieważ wyjaśnia, jak pewne sprawy poszły. W archiwum Stasi znajduje się zapis z obrad ministerstw państw Układu Warszawskiego, że gen. Kiszczak mówi: jedynym celem wprowadzenia stanu wojennego była zmiana kierownictwa „Solidarności.””

Andrzej Gwiazda (1935) polski działacz związkowy

Dobrze, że mamy obecnie nurt odkłamywania historii. Źródło: Bunt wyborców i co dalej?, naszdziennik.pl, 5 maja 2008 http://www.naszdziennik.pl/index.php?typ=po&dat=20080505&id=po43.txt

O historii, O decyzjach, O zmianach, O przyszłości

„Ci, co głoszą, że nauka Chrystusa zgubna jest dla państwa, niech stawią takie roty wojowników, jakie wytwarza nauka Chrystusa, niech stawią takich rządców prowincji, takich małżonków, takie żony, takich rodziców, takich synów, takich panów, takie sługi, takich monarchów, takich sędziów, takich wreszcie dłużników skarbu i pobieraczy podatków, jacy wedle nauki chrześcijańskiej być powinni, a wówczas niech się ważą zwać tę naukę wrogą państwu – a raczej niechaj bez wahania wyznają, że gdy ona się w życie wprowadza, wielką państwo darzy pomyślnością.”

Aureliusz Augustyn z Hippony (354–430) wczesnochrześcijański biskup i teolog

Źródło: List 138 do Marcell., 2, 15.

O życiu, O rodzicach, O nauce, Chrystus

„Do roku 1939 byliśmy oczywiście w stanie sami rozbić Polskę. Ale nigdy – ani w roku 1938, ani w 1939 – nie zdołalibyśmy naprawdę sprostać skoncentrowanemu wspólnemu atakowi tych państw [Wielkiej Brytanii, Francji, Polski]. I jeśli nie doznaliśmy klęski już w roku 1939, należy to przypisać jedynie faktowi, że podczas kampanii polskiej około 110 dywizji francuskich i brytyjskich pozostało kompletnie biernych wobec 23 dywizji niemieckich.”

Alfred Jodl (1890–1946) dowódca niemiecki, skazany w procesie norymberskim

Źródło: Jan Karski, Wielkie mocarstwa wobec Polski: 1919–1945 od Wersalu do Jałty, wyd. I krajowe, PIW, Warszawa 1992, ISBN 8306021622, s. 316–317.

„Dziś Obóz Wielkiej Polski to jest właściwie obóz młodych Polaków, którzy mają tworzyć życie narodu polskiego, jego pracę na wszystkich polach, osłaniać piersiami swoimi jego byt i jego dobro przeciw wrogom, którzy by chcieli je zniszczyć, wziąć w swoje ręce losy państwa polskiego.”

Roman Dmowski (1864–1939) polski polityk

O życiu, O losie

„Katolicy, luteranie, reformowani, żydzi i wiele innych sekt chrześcijańskich mieszka w tym państwie [tzn. w Prusach] i żyje w zgodzie: jeśli zbyt gorliwy władca opowie się po stronie jednego z tych wyznań, na początku utworzą się stronnictwa, wybuchną spory, pomału zaczną się prześladowania i wreszcie wyznawcy religii prześladowanej opuszczą ojczyznę, tysiące istot ludzkich wzbogaci sąsiadów swą liczbą i swymi umiejętnościami.”

Fryderyk II Wielki (1712–1786)

wypowiedziane w 1752.
Źródło: Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Dzieje agonii, wyd. Czytelnik, Warszawa 1999, s. 258.

O religii, O ojczyźnie

„Owszem, należę do tubylczej polskiej ludności i jestem z tego bardzo dumny – ale tego to głupie państwo nie jest już w stanie zrozumieć.”

Jarosław Marek Rymkiewicz (1935) polski pisarz i krytyk literacki

Źródło: w rozmowie z Cezarym Michalskim, „Arcana” nr 6, 2004

„To jest moja umowa z obywatelami, to są projekty ustaw, które w ciągu pierwszych dni, stu dni rządu Prawa i Sprawiedliwości, jeżeli państwo nam zaufacie, zrealizujemy. Tutaj jest właśnie ta ustawa, o której wcześniej była mowa. Dająca prawo rodzicom do decydowania, kiedy ich dzieci pójdą do szkoły. Tutaj jest ustawa dla przedsiębiorców – piętnastoprocentowy CIT. Przedsiębiorcy będą wiedzieli doskonale jak zainwestować w rozwój swojej firmy te pieniądze. Tutaj jest ustawa Rodzina 500+ dająca właśnie pomoc, wsparcie materialne dla rodzin. 500 zł na każde dziecko. Tutaj też jest ustawa: darmowe leki dla ludzi po 75. roku życia. Szanowni państwo, te wszystkie dobre programy, te projekty można zrealizować. To jest moja umowa z wami, bo to wy mówiliście, co trzeba zrobić.”

Beata Szydło (1963) polska działaczka samorządowa i polityczna

Źródło: „Rozmowa o Polsce” Kopacz - Szydło. Zapis całości http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/rozmowa-o-polsce-zapis-spotkania-ewy-kopacz-i-beaty-szydlo,587401.html, tvn24. pl, 20 października 2015.

O pieniądzach, O dzieciach, O ludziach, O rodzinie

„Niedobór demokracji zawsze będzie źródłem niepokojów społecznych, czyli dokładnie tego, czemu tak desperacko próbowali zapobiegać i starzy, i nowi przywódcy. Jedynym lekarstwem są prawdziwe reformy polityczne, które przeobrażą Chiny w państwo demokratyczne. Fałszywe deklaracje zmian nie zdadzą się na nic.”

Bao Tong (1932–2022) chiński polityk

Źródło: Zjazd udawania reform, hfhrpol.waw.pl http://www.hfhrpol.waw.pl/Tybet/raport.php?raport_id=231

O demokracji

„Zaniepokojona bezideowością lewicy, postanowiłam sporządzić w zwięzłej formie zarys 'manifestu człowieka lewicy'. Pragnę podkreślić, że ten, kto jest wrażliwy na biedę i nieszczęścia innych w naturalny sposób może stać się zwolennikiem prądów lewicowych.
Człowiekiem lewicy nie jest ten, kto wcześniej należał do PZPR, a dziś chce to zatrzeć i wtóruje prawicy w krytyce minionego systemu. Człowiekiem lewicy nie jest ten, kto kiedyś cenił wartość socjalizmu, a dziś mówi o tym pogardliwie chcąc czerpać profity w nowej rzeczywistości.
Lewicowość wiąże się nierozdzielnie z traktowaniem każdego człowieka jako celu samego w sobie, a nigdy jako środka do nawet najbardziej szczytnych celów. Ta zasada płynąca z filozofii Kanta stanowi podstawę socjalizmu.
Człowiek lewicy, ceniąc narodową tradycję i kulturę, czuje się przede wszystkim częścią ludzkości. Stanowi to zaporę dla kierowania się egoizmem rodzinnym w polityce.
Twierdzę, że obowiązkiem człowieka lewicy – w obliczu wynalezienia broni masowej zagłady – jest dążenie do trwałego pokoju, a nawet szerzej – urzeczywistnianie idei pacyfistycznych.
Człowiek lewicy powinien być rzecznikiem rozdzielenia religii i prawa, religii i polityki, jak również religii i nauki. Może wyznawać określoną religię, może być bezwyznaniowym, czy agnostykiem, bądź ateistą, ale zarazem zwolennikiem państwa neutralnego światopoglądowo.
Ideowość – nie zaś karierowiczostwo i pragmatyzm – ma znamionować człowieka lewicy. Troska o nią winna prowadzić do starań, by telewizja i radio publiczne wreszcie zaczęły nadawać programy o treściach lewicowych. Inaczej nie powstanie społeczeństwo obywatelskie, a więc wieloświatopoglądowe.
Człowiek lewicy nie powinien uznawać własności prywatnej za świętą i nienaruszalną. Powinien cenić także własność państwową i spółdzielczą.
Przedstawiciel lewicy powinien być człowiekiem czynu. Bieda, nędza, głód, bezrobocie, bezprawie – wymagają przezwyciężenia. Sprawiedliwość należy urzeczywistniać poprzez rozwiązania systemowe. Filantropia może jedynie doraźnie rozwiązać czyjś problem i z reguły uwłacza tym, do których jest skierowana.
Człowiek lewicy powinien pozwalać innym na głoszenie poglądów, które sam uznaje za błędne i nieprawidłowe. Ma być życzliwy dla prawd innych niż własne. Konsekwentnie ma wygłaszać niezgodę na nietolerancję.
Człowiek lewicy ma czynić wysiłki, by zmieniać świadomość społeczeństwa. Istotne znaczenie ma wyzbywanie się uprzedzeń i stereotypów.
Człowiek lewicy ma działać na rzecz eliminowania dyskryminacji i braku akceptacji rozmaitych grup społecznych.
Człowiek lewicy powinien czuć się częścią świata przyrody, a więc odznaczać się braterskim stosunkiem do innych istot żywych.
Wierność wobec wyznawanych wartości powinna znamionować człowieka lewicy.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

Źródło: '„Manifest człowieka lewicy”', w: „Lewicowość w XXI wieku”, tChu, W-wa 2004.

O głodzie, O pokoju, O religii, O sprawiedliwości

„Niezgoda obywateli zwykle gubiła wielkie państwa.”

Salustiusz

Discordia civium plerumque magnas civitates pessumdedit (łac.)

„Jeszcze w 1999 r. szefowie MFW stawiali Argentynę za wzór dla państw rozwijających się. Dwa lata później nastąpiła całkowita zapaść.
Neoliberalna recepta nie działa. W Ameryce Łacińskiej w latach 90. – gdy większość krajów podążała za wskazaniami MFW – wzrost gospodarczy stanowił ledwie połowę wzrostu osiąganego w latach 50., 60. czy 70. Nie muszę dodawać, że beneficjentami wzrostu w latach 90. byli jedynie ludzie ze szczytów drabiny społecznej.”

Joseph E. Stiglitz (1943) ekonomista amerykański, noblista

Źródło: gospodarka. gazeta. pl, 20 stycznia 2007 http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,52981,3862752.html

O ludziach

„Król szwedzki dziękował za dobre chęci, obiecywał przyjaźń, zażądał zaś drobiazgu: detronizacji Augusta II.(…) Żądanie detronizacji nie byłoby niedorzecznością, gdyby zamieszkiwali państwo sami magnaci i posesjonaci grubego kalibru. Dla drobiazgu szlacheckiego, dla mieszczanina i chłopa August II nie był jednak kontrahentem, który dobrze zapłacił za wybór, a obiecał dać jeszcze więcej, lecz prawowitym, namaszczonym, ukoronowanym monarchą. Korupcja przeżarła w Rzeczypospolitej same wierzchołki struktury społecznej, co stało niżej, to było ciemne, religijnie sfanatyzowane, przeważnie apatyczne, lecz wcale nie zdradzieckie.”

Paweł Jasienica książka Rzeczpospolita Obojga Narodów

Rzeczpospolita Obojga Narodów, Dzieje agonii, Część III
Źródło: s. 52–53.

O przyjaźni

„Państwa w przeciwieństwie do ludzi, nie mają przewidywalnego okresu życia.”

Joseph Nye (1937)

Źródło: Goliat na diecie, „Foreign Affairs”, tłum. „Forum”, 20 grudnia 2010.

O ludziach

„Brytyjczycy, którzy mieli zastrzeżenia do euro, wskazując, że wspólna waluta nie może funkcjonować, bo nie stoi za nią żadne państwo, mieli przekonujący argument.”

Jacques Delors (1925) francuski polityk i ekonomista

Źródło: wyborcza.biz, 3 grudnia 2011 http://wyborcza.biz/biznes/1,101562,10754396,Jacques_Delors__Euro_bylo_niedopracowane_od_samego.html

O biznesie

„Albo działania rządu doprowadzą do pełnego państwa policyjnego, albo stopień nieposłuszeństwa obywatelskiego stanie się tak potężny, że zmusi władzę do ustąpienia.”

Wojciech Sadurski (1950) polski politolog

ocena sytuacji społeczno-politycznej w Polsce pod objęciu w 2015 rządów przez Prawo i Sprawiedliwość. Źródło: „Mamy wojnę wydaną co najmniej połowie społeczeństwa” http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/prof-wojciech-sadurski-o-rzadach-pis-i-konflikcie-wokol-tk,651437.html, tvn24.pl, 10 czerwca 2016.

O sprawiedliwości

„Już nie mogę się doczekać, kiedy wszyscy będziemy mieli dostęp do owego niewyczerpalnego źródła bogactwa i oświecenia, owego lekarza wszelkich chorób, skarbu bez dna, nieomylnego doradcy nazywanego przez was – państwem.”

Frédéric Bastiat (1801–1850) francuski ekonomista

Państwo
Źródło: s. 109

O bogactwie

„Przed wiekiem niedobór trzeba było przetrwać, obecnie niedobór jest narzucany – oto rola państwa w naszych czasach.”

Murray Bookchin (1921–2006)

Anarchizm ery dobrobytu
Źródło: str. 5

O wieku

„Żeby temu (kryzysowi) zapobiec, albo choćby częściowo zapobiec, wymaga złamania pewnych sposobów myślenia, jakże modnych w ciągu ostatnich dziesięcioleci, w ramach którego państwo jest złem, natomiast prywatna firma (…), korporacja jest dobrem.”

Lech Kaczyński (1949–2010) polski polityk, prezydent Polski

Źródło: Gazetaprawna.pl http://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/88592,l_kaczynski_kryzys_pokazuje_potrzebe_wzmacniania_panstwa.html, 9 października 2008

O myślach, O myśleniu

„Charakteryzując przyczyny totalnej klęski i rozpadu Akcji Lech Kaczyński wskazywał na fakt, że ugrupowanie to wzięło udział w „wyścigu po własność”, co zaowocowało partyjnym zawłaszczeniem państwa. Było to wynikiem specyficznej polityki kadrowej prowadzonej przez Mariana Krzaklewskiego.”

Janina Paradowska (1942–2016) dziennikarka polska

O braciach Kaczyńskich
Źródło: „Polityka” nr 10, 9 marca 2002

„Wspólnotę ludzkich działań uzasadnia w końcu tylko jeden główny cel: wywalczyć dla ludzi prawo do bycia różnymi, odrębnymi jednostkami, żeby mogli po swojemu, każdy inaczej, czuć, myśleć, żyć na tym świecie. Żeby wywalczyć takie prawo, obronić je albo rozszerzyć, ludzie się jednoczą. Wtedy jednak rodzi się straszliwy, ale potężny przesąd, że właśnie owo zjednoczenie – w imię rasy, Boga, partii, państwa – jest nie tylko środkiem, ale i celem życia. Nie, nie, i jeszcze raz nie! W człowieku, w jego skromnej swoistości, w jego prawie do niej tkwi jedyny, prawdziwy i wieczny sens walki o życie.”

Wasilij Grossman (1905–1964) pisarz radziecki

Życie i los (1959)

O życiu, O Bogu, O ludziach, O myślach

„Lepper jest zagrożeniem (…). Wykreowało go słabe, bezsilne państwo. Jak długo będzie słabe, tak długo Lepper będzie silny.”

Tomasz Lis (1966) polski dziennikarz telewizyjny

Źródło: wypowiedź z jednego z czatów

„Decyzja rządu o zmianach w systemie emerytalnym została przedstawiona jako prosta operacja techniczna. Tymczasem dotyka ona fundamentalnych spraw: uczciwości w życiu publicznym, powagi państwa i prawa, rozwoju polskiej gospodarki. Tylko przy tendencyjnych założeniach można dowodzić, że na tej operacji nikt nie straci, a może niektórzy skorzystają.”

Leszek Balcerowicz (1947) polski polityk i ekonomista

Źródło: wyborcza.pl, 29 stycznia 2011 http://wyborcza.pl/1,97863,9021988,Balcerowicz__Uwazajcie_na_obietnice___nie_Swieci_Mikolajowie.html#ixzz1CWM6IpLn

O decyzjach, O stracie

„Przyjąłem zasadę, że nie komentuję wystąpień głowy państwa. W polskim porządku demokratycznym istnieje tradycja, że prezydent jest dobrem chronionym. To powinno pociągnąć jednak zasadę, że prezydent korzystający z tej ochrony nie atakuje urzędników i obywateli swojego kraju. Niestety, ta reguła jest traktowana przez prezydenta Kaczyńskiego w sposób wybitnie jednostronny.”

Bronisław Geremek (1932–2008) polski historyk i polityk

odpowiedź na słowa Lecha Kaczyńskiego o rzekomych wpływach prof. Geremka w polskiej dyplomacji, zamieszczone w wywiadzie dla tygodnika „Wprost”.
Źródło: „Gazeta Wyborcza”, 10 marca 2007

„Szanująca się kobieta ogranicza stosunki, szanujące się państwo – odwrotnie.”

Stefan Pacek (1938)

O kobietach

„Kiedy fakty zadają kłam ideologiom, rzadko się to kończy śmiercią ideologii. Dla jakiejś marginalnej grupy ideologia taka nabiera rangi kultu – tak jak w wypadku stalinistów czy neonazistów. Teraz taki marginalny status należałoby też nadać rynkowym fundamentalistom. Nie spotyka ich to tylko dlatego, że ich idee odchudzonego państwa są dla różnych miliarderów tak dochodowe, że finansują dla nich rozmaite think tanki.”

Naomi Klein (1970) dziennikarka i pisarka kanadyjska

Źródło: Zielone światło dla buntu, „Blätter für deutsche und internationale Politik”, tłum. „Forum”, 19 marca 2012.

O śmierci, O świetle

„Polska od listopada zeszłego roku jest poza granicami państwa prawa. Od momentu, gdy prezydent w nocy podpisał pierwszą, tak zwaną ustawę naprawczą, dotyczącą Trybunału Konstytucyjnego. Odtąd jedynym instrumentem stosowanym przez rządzących jest siła. I mamy do czynienia ze stosowaniem siły w każdej postaci. Oraz z postawą rządzących, że: „mamy wszystko gdzieś, mamy większość”. A to oznacza jedno, że Polska jest w połowie drogi do katastrofy. Jestem pełen najgorszych obaw.”

Jerzy Stępień (1946) prawnik i polityk polski

Źródło: Jerzy Stępień: jestem pełen najgorszych obaw http://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/jerzy-stepien-jestem-pelen-najgorszych-obaw/dbyd3r3, onet. pl, 17 grudnia 2016.

O ustawie, O sile

„Nie chodzi o to, czy słońce w państwie danego monarchy nie zachodzi, czym ongiś chełpiła się Hiszpania, lecz o to, co widzi ono w państwie tym podczas swej drogi.”

Georg Christoph Lichtenberg (1742–1799) pisarz niemiecki, aforysta

O słońcu

„We Francji najbardziej wpływowymi centrami zysku są banki i sieci handlowe – innymi słowy dwa sektory pośredniczące między producentem a konsumentem; dwa sektory całkowicie wymykające się opodatkowaniu VAT. Podatek ten przynosi spore zyski państwu, ale jednocześnie jest niesprawiedliwy i wybitnie antyredystrybucyjny, pozostawiając na uboczu to, co ma w działalności gospodarczej znaczenie fundamentalne.”

Daniel Cohn-Bendit (1945)

Co robić?

Cytaty na temat państwo strona 14

Cytaty na temat państwo
strona 14