Cytaty o rzeczywistości
strona 3

„Demokracja współczesna, w jakiej żyjemy, została ukształtowana przez Oświecenie i zbrodnicze pryncypia Rewolucji Francuskiej z 1789 r. Pozornie funkcjonuje ona na bazie demokracji klasycznej, ale w rzeczywistości jest to coś zupełnie innego. Kartą założycielską współczesnej demokracji jest Deklaracja Praw Człowiek i Obywatela z 1789, zawierająca rozporządzenia zmieniające dogłębnie naturę ustroju, którego nazwę i pozory zachowała. Artykuł 3. Deklaracji mówi: „Źródło wszelkiej władzy zasadniczo tkwi w narodzie. Żadne ciało, żadna jednostka nie może sprawować władzy, która by wyraźnie od narodu nie pochodziła”, z drugiej strony, artykuł 6 brzmi: „Prawo jest wyrazem woli powszechnej”. Trzymanie się tych dwóch zasad tworzy całkowicie nowy ustrój, różniący się nie tylko od demokracji klasycznej, ale od wszystkich, wcześniej znanych ustrojów politycznych a więc i monarchicznego.”

Michel De Jaeghere (1957)

Źródło: Franciszek L. Ćwik, Demokracja totalitarna http://www.pch24.pl/demokracja-totalitarna,17495,i.html, pch24. pl, 5 września 2013

O zachowaniu, O demokracji, O naturze

„Podróż poślubna – pierwsza próba uniknięcia małżeńskiej rzeczywistości.”

August Strindberg (1849–1912) pisarz szwedzki

„Kiedy słyszę: „to się nam przydarzyło” albo: „niech każdy zajmie się swoimi sprawami”, mam ochotę umrzeć. To jest postawa totalnie nieodpowiedzialna politycznie. Tak jakby wszystko odbywało się poza naszą świadomością i wolą. Nic dziwnego, że rzeczywistość wydaje się wtedy absurdalna. Nawet jeśli taka jest – trzeba odkryć gatunek tego absurdu i go nazwać, w przeciwnym wypadku utoniemy w apatii. A apatia to też rodzaj trucizny, która wymaga dekontaminacji.”

Borka Pavićević (1947–2019)

Źródło: Joanna Wichowska, Magiczna ściereczka http://www.dwutygodnik.com/artykul/3867/, Dwutygodnik.com nr 89/2012.

„Przedstawiam rzeczywistość polityczną od strony potoczności, zwykłych ludzi – interesuje mnie, jak się odkształca pod wpływem polityki codzienne życie. Odniesienia polityczne zajmują mnie zresztą coraz bardziej; te zainteresowania ujawniają się m. in. w obrazach wyklejanych słomą. Tematem wielu z tych prac jest architektura, budynki nie są jednak wybierane pod względem estetycznym, lecz pod kontem ich znaczenia w publicznym dyskursie, ich powiązań z polityką, z konkretnymi wydarzeniami. Coraz więcej moich prac ma wyraźny kontekst polityczny, ale nie jest to typowa krytyczna, zaangażowana sztuka z wyciąganiem transparentów, raczej taka 'analiza od tyłu.”

Agnieszka Kalinowska (1971)

Źródło: Ewa Gorządek, Agnieszka Kalinowska, culture.pl, październik 2008 http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_kalinowska_agnieszka

O życiu, O ludziach, O sztuce, Obraz

„Epoka Misia Colargola oraz Bolka i Lolka minęła bezpowrotnie. Trudno, żeby w czasach, gdy dzieciaki siedzą pół dnia przed komputerem, Pomysłowy Dobromir pokazywał, jak można zrobić żarówkę z plasteliny. Zmienił się język, sposoby komunikacji, zacierają się różnice między 25- a 40-latkiem. Czasami ten młodszy jest szefem starszego. W tej zmieniającej się rzeczywistości trzeba również unowocześniać sposób dotarcia do młodego widza. Jednak najważniejsze są wzajemne relacje bohaterów i uczucia, a tutaj nic się nie zmieniło. Mam nadzieję, że te filmy wychowują.”

Grzegorz Pawlak (1961) polski aktor głosowy

o produkcjach animowanych. Źródło: „Gazeta Wyborcza”, 7 sierpnia 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/rknd.htm

O emocjach, O komunikacji, O relacjach

„Starość jest podła – zabija fizyczną sprawność, przynosi choroby i odziera z godności.”

Woody Allen (1935) amerykański scenarzysta, reżyser, producent i aktor pochodzenia żydowskiego

Źródło: Paweł T. Felis, Woody Allen: Rzeczywistość jest nie do zniesienia http://wyborcza.pl/1,75475,9227906,Woody_Allen__Rzeczywistosc_jest_nie_do_zniesienia.html?utm_source=RSS_aol&utm_medium=RSS&utm_campaign=6481029, „Gazeta Wyborcza”, 10 marca 2011

O starości, O chorobach

„Z własnej inicjatywy nikomu nie zrobiłem krzywdy. Jednak tam byłem. A więc dobrze – w rzeczywistości jestem również winny.”

Franz Stangl (1908–1971) Austriak, komendant obozów koncentracyjnych

Źródło: Gita Sereny, W stronę ciemności. Rozmowy z komendantem Treblinki, wyd. Cyklady, Warszawa 2002, s. 314.

„Praca nad każdym kolejnym przedstawieniem pozwala zdystansować się do własnych emocji. Nie dobieram tekstów pragmatycznie. Wierzę, że powód, dla którego do mnie trafiają, ma jakiś sens. Spośród wielu tekstów wybieram właśnie ten, który budzi emocje. Najczęściej utwory te odpowiadają na ten moment niezgody z rzeczywistością, która człowiekowi teraz najbardziej dolega.”

Anna Augustynowicz (1959)

Źródło: W łupinie orzecha, „Kurier Szczeciński” nr 23, 3 lutego 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/110550.html

Sens

„Bierzemy jakiegoś humanistę i on z założenia jest troszeczkę oderwany od rzeczywistości. Ja się z tym nie zgadzam. Znam wielu ludzi, którzy skończyli filologię polską i są prężni zawodowo, radzą sobie w życiu.”

Artur Pilarczyk (1975)

Źródło: Wywiad, 2007 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=41260

O ludziach

„(…) nadwrażliwość przeważnie bywa zabójcza, a zbyt wielka intuicja zdecydowanie szkodliwa. Najlepiej radzą sobie w życiu (są na ten temat całe tomy rozpraw) osoby, które nie przejmują się rzeczywistością. Wzruszają ramionami i idą dalej.”

Jonathan Kellerman (1949)

Test krwi

„Wczorajszy sen jest dzisiejszą nadzieją i jutrzejszą rzeczywistością.”

Robert Goddard (1882–1945) amerykański konstruktor i wynalazca lotniczy, pionier techniki rakietowej

Źródło: On things taken for granted, przemówienie na zakończenie liceum, czerwiec 1904

O snach

„Jeśli przez Kościół rzymski rozumieć jego głowę czy biskupa, nie ulega wątpliwości, że może on zbłądzić nawet w kwestiach dotyczących wiary. Dzieje się tak, gdy naucza herezji przez własny osąd lub dekret. W rzeczywistości wielu biskupów rzymskich było heretykami. Ostatnim z nich był Jan XXII”

Hadrian VI (1459–1523) papież

zm. 1334
słowa z czasów, gdy był jeszcze wykładowcą.
Źródło: Commentarius in Lib. IV Sententiarum Petri Lombardi, 1512.

O wierze

„Demokracja, równość, sprawiedliwość to wartości, które ewidentnie przegrywają w rzeczywistości, natomiast w jej przedstawianiu znajdujemy nieustannie ich potwierdzenie. Fikcja zajmuje miejsce informacji, a propaganda – prawdy.”

Tiziano Terzani (1938–2004) włoski pisarz i dziennikarz

Nic nie zdarza się przypadkiem

O sprawiedliwości, O demokracji

„Tymczasem Jabłko straciło łączność z Siecią i przeszło na lokalne połączenie z wewnętrzną pamięcią cząstkową. Palił się czerwony wskaźnik, co oznaczało awaryjne zasilanie.
– Co zrobiłaś? – powtórzył Evitt, spoglądając za okno. Jedna ze szklanek wypadła mu z ręki i z brzękiem uderzyła w podłogę. Nie stłukła się, bo była z imitacji szkła.
– Po prostu: rozpakowałam świat. Był taką samą imitacją jak ta szklanka, mój drogi. Tam – wskazała za okno – jest wreszcie coś prawdziwego. Czy chcesz opuścić wraz ze mną ostatnią enklawę rzeczywistości wirtualnej, jaką stanowi ten budynek?”

Andrzej Zimniak (1946) polski pisarz

Rozpakuj ten świat, Evitt

O świecie

„Premier przyjął mnie bardzo grzecznie, był wyraźnie zakłopotany, od czego zacząć. Próbował tłumaczyć nieco przeszłość. Zaczął obszernie malować sytuację Polski, która jest zagrożona. W partii panuje walka. Podnosi głowę stalinizm, co niesie za sobą antysemityzm i niebezpieczeństwo ostrego kursu (…) Długo rozwodził się nad wzrastającym antysemityzmem. Wyraziłem zdanie, że antysemityzm jest większy w prasie polskiej niż w rzeczywistości. Prowadzi to do tego, że zagranica wierzy prasie, bo nie zna faktów. To przynosi wielką szkodę Polsce w jej zabiegach o pożyczki zagraniczne. W tej chwili szkodzi Polsce i rządowi straszak antysemityzmu.”

Stefan Wyszyński (1901–1981) polski duchowny katolicki, prymas

Źródło: z zapisków prymasa z rozmowy z premierem Józefem Cyrankiewiczem 14 stycznia 1957.

O przeszłości, O walce

„Czym jest dla mnie kino? Jest to chyba najradykalniejsza forma wędrówki w pewną rzeczywistość, tworzenie fikcyjnej rzeczywistości, ale ta fikcja nie jest jej przeciwieństwem, ona ją wyostrza. (…)
Czy jest to zawód? Oczywiście: robiłem filmy, bo wydawało mi się, że umiem je robić i była to praca, która poza wszystkim tworzyła podstawę mojej egzystencji, nie tylko artystycznej, po prostu fizycznego bytu. Robiąc filmy zarabiałem na życie. O tym artysta niechętnie mówi. Nie wypada przyznawać się do tego, że robi się coś dla pieniędzy. Ładniej brzmi – z potrzeby duszy. A przecież każdy, największy artysta, żyje ze swojej sztuki. (…) prawda jest taka, że zarabianie pieniędzy jest u nas – szczególnie wśród inteligencji – rzeczą wstydliwą. O tym nie wypada mówić w dobrym towarzystwie. Co to znaczy być reżyserem filmowym? Jest to jakaś umiejętność. Umiejętność przekazu własnego świata – innym.”

Jan Rybkowski (1912–1987) polski reżyser i scenarzysta

Źródło: Danuta Karcz, Opisanie świata, „Kino” nr 6 (204), czerwiec 1984, s. 7.

O życiu, O prawdzie, O duszy, O inteligencji

„Wytwory myśli ludzkiej panować znów zaczynają nad nią i to, co jest stanowiskiem naszym wobec rzeczywistości, ukazuje się nam jako bezwzględna i niezależna od nas właściwość świata.”

Stanisław Brzozowski (1878–1911) polski pisarz i filozof

Kultura i życie (1907)

O myślach, O myśleniu

„Literatura i rzeczywistość to nieporównywalne kategorie.”

José Carlos Somoza (1959) hiszpański pisarz, pochodzenia kubańskiego

Postać: Neirs
Dafne znikająca

O literaturze

„Sebastian Karpiniuk jest fragmentem wielkiego wspólnego narodowego dorobku, jakim są i byli ludzie dojrzali, wyrastający w normalnym kraju, w normalnej rzeczywistości.”

Bronisław Komorowski (1952) polski polityk, prezydent Polski

fragment mowy na pogrzebie posła Karpiniuka. Źródło: tvn24.pl http://www.tvn24.pl/-1,1653027,0,1,ty-nie-powinienes-odchodzic,wiadomosc.html, 21 kwietnia 2010

O ludziach

„Spędziłem długie godziny na studiowaniu, jak budował swoje obrazy Vermeer, Rembrandt, Hogarth, Turner czy Hoppner. Świat można opisać na wiele sposobów, rodzi się jednak pytanie: dlaczego pewne sposoby przedstawiania świata zapadają w pamięć mocniej, a inne słabiej? Uświadomiłem sobie, że najbardziej lubię światło naturalne, ale naturalne nie do końca, odrobinę odkształcone. Wszystko w granicach realizmu, ale nie iluzja rzeczywistości. Tak fotografuje Sven Nykwist, Gordon Willis, kilku innych. Jest w tym element kreacji, bo słońce nigdy nie świeci tak nisko, kontrasty są wyważone, kadr zwężony itd., ale jeśli np. podstawowym źródłem światła w scenie jest okno, trzeba ten fakt respektować. W malarstwie też tak jest, nawet w obrazach Salvadora Dali.”

Edward Kłosiński (1943–2008) polski operator filmowy

Źródło: wywiad Bożeny Janickiej, „Kwartalnik Filmowy”, 7–8 1994

O świecie, O świetle, O słońcu, O malarstwie

„Budda Dharmata jest Ostateczną Zasadą Rzeczywistości, z której biorą swe istnienie wszelkie rzeczy, lecz która sama w sobie wykracza poza wszelkie określenia.”

Budda Siakjamuni (-563–-483 p. n. e.)

Kanon Mahajany, Lankavatara Sutra

„Uważam, że w pracy nie powinno się wykorzystywać przyjaźni i znajomości. Unikam tego, bo jestem zdania, że powinnam wygrać jakiś casting swoimi umiejętnościami, swoją pracą, ale rzeczywistość bywa brutalna.”

Joanna Gleń (1978)

Źródło: Trzeba walczyć o swoje - trzecia część wywiadu z Joanną Gleń http://www.barwyszczescia.pl/wywiady:1024.html

O przyjaźni

„Wiersz jednak powinien mieć początek, środek i koniec. Nawet jeśli nie zakładamy, że najpierw jest trzęsienie ziemi, a potem napięcie narasta. Życie jest od życia, a twórczość od tego, by je jakoś ogarniać. Nie chodzi mi bynajmniej o porządkowanie rzeczywistości jak towarów w magazynie, ale o ujęcie jej w ramę, by móc ją dzięki temu lepiej zobaczyć.”

Marcin Baran (1963) polski poeta

Źródło: Małgorzata I. Niemczyńska, Chronicznie niedojrzały. Marcin Baran, poeta pokolenia bruLionu http://cjg.gazeta.pl/CJG_Krakow/1,104365,12402309,Chronicznie_niedojrzaly__Marcin_Baran__poeta_pokolenia.html, cjg.gazeta.pl, Kraków, 1 września 2012

O życiu

„Performance jest zjawiskiem aktualnym i mocno zaangażowanym w rzeczywistość. Lecz to sztuka, o której trudno się swobodnie rozmawia. Jej opis wymaga i dużej wiedzy, i dobrego wyczucia. Wielokrotnie próbowano uporządkować performance. Uważam, że te analizy są niepotrzebne, a nawet w pewnym stopniu niebezpieczne. Problem performance'u polega bowiem przede wszystkim na tym, że daje się go interpretować na wiele sposobów.(…) Żeby zrozumieć tę sztukę, trzeba ją poznać na żywo, bezpośrednio. Każde jej nagranie jest już tylko interpretacją. Nawet najlepszej jakości przekaz wideo nie będzie w stanie opisać wszystkiego, co się dzieje. Nie przekaże emocji artysty, nie przekaże reakcji widzów.”

Władysław Kaźmierczak (1951) polski artysta

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Toruń, 27 sierpnia 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/performancew.htm

O sztuce, O wiedzę, O problemach

„Nienawidzę rzeczywistości, ale to jedyne miejsce, gdzie można dostać dobry stek.”

Woody Allen (1935) amerykański scenarzysta, reżyser, producent i aktor pochodzenia żydowskiego

„Luter usprzecznił byt. Dla Lutra wszystko, co istnieje, z Bogiem Objawienia chrześcijańskiego na czele, jest sprzecznością, czyli w samym Bogu istnieje cała rzeczywistość. To jest taka próba teologicznego panteizmu. (…) W dotychczasowej filozofii przed Marcinem Lutrem każdy człowiek, każda osoba ludzka była podmiotem substancjalnym, przynajmniej w tej wielkiej myśli greckiej metafizyki, później też scholastyki, chrześcijańskiej myśli szeroko pojętej. Luter dokonał redukcji rozumienia substancji i ją tylko ograniczył do pojęcia Boga. Tylko Bóg jest substancją. To oznacza, że taki upadły anioł światłości, tj. nic innego jak wcielenie samego Boga. I dlatego Luter stawia tezę, w Komentarzu do Psalmów, w 1530 roku: „Zanim Bóg stał się Bogiem, musiał najpierw stać się diabłem.””

Tadeusz Guz (1959) ksiądz katolicki, filozof, teolog

Źródło: wypowiedź w Radiu Maryja z 21 listopada 2009 podczas audycji Istota nazizmu hitlerowskiego cz. I.

O Bogu, O aniołach, O myślach, O myśleniu

„Nasz manifest (…) wychodzi od relacji polsko-żydowskich, ale mówi o czymś szerszym. O pewnej wizji polskiego społeczeństwa, o marzeniu. To nie jest apel tylko do Żydów. Ja tam w pewnym sensie otwieram pojęcie Żyda. Tytuł mojej wystawy w Pawilonie Polskim na Biennale w Wenecji – „i zadziwi się Europa” – sugeruje, że Polska może dać przykład, jak społeczeństwo może traktować mniejszości, jak z nimi żyć. Chciałabym skierować uwagę na mniejszości, dać siłę tym, którzy zwykle jej nie mają. Chcę, by w moim filmie wystąpili mieszkający w Polsce Afrykanie, Rosjanie, Ukraińcy, Żydzi. To, że oni będą reprezentować polski naród, może mieć pozytywny wpływ na rzeczywistość, spowodować zmianę.”

Yael Bartana (1970)

Źródło: wysokieobcasy. pl, 11 kwietnia 2011 http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53662,9399606,Smierc_lidera.html?as=1

O marzeniach, O sile, O relacjach, Sens

„to jest strach
zobacz jaki szczelny
przerabia ciepło w metal
ostrzy powietrze
szybszy od myśli
zabiera koniuszek serca
nie mieszka on jest”

Ewa Sonnenberg (1967)

Źródło: Lekcja rzeczywistości

O strachu, O myślach, O myśleniu, Serce

„Uśmiechy w Lozannie są oderwane od nędznej rzeczywistości, w której Iran odmawia pójścia na jakiekolwiek ustępstwa w kwestii nuklearnej i w dalszym ciągu straszy Izrael i wszystkie inne państwa na Bliskim Wschodzie.”

Juwal Szteinic (1958)

Izrael oprotestował umowę między USA i Iranem, która ma zostać sfinalizowana 30 czerwca 2015 w Lozannie; przewiduje ona m.in. zaniechanie przez Iran budowy nowych obiektów służących wzbogacaniu Iranu na okres 15 lat.
Źródło: Bohdan Melka, Przegląd tygodnia, „Angora” nr 15 (1295), 12 kwietnia 2015, s. 69.

O uśmiechu

„Cóż takiego może wyobrazić sobie człowiek, cóż oprócz tych wszystkich rzeczy, które w tym miejscu widzieli inni ludzie, rzeczy banalnych, złożonych z zamazanych i mdłych kształtów rzeczywistości.”

Andrzej Stasiuk (1960) pisarz polski

Dukla

O ludziach

„Przez miliony lat, ludzkość żyła tak jak zwierzęta. Wtedy stało się coś, co uwolniło siłę naszej wyobraźni. Nauczyliśmy się rozmawiać, nauczyliśmy się słuchać. Rozmowa umożliwiła przekazywanie pomysłów, dzięki czemu nauczyliśmy się wspólnie budować niemożliwe. Największe osiągnięcia ludzkości tworzone są w rozmowie, a jej największe niepowodzenia są skutkiem braku rozmowy. Nie musi tak być. Nasze największe marzenia mogą stać się rzeczywistością. Z technologią, którą dysponujemy możliwości są nieograniczone. Wszystko, co musimy zrobić, to upewnić się, że wciąż rozmawiamy.”

Stephen Hawking (1942–2018) astrofizyk, kosmolog i fizyk angielski

Źródło: reklama British Telecom (1993), 11 września 2012.

O marzeniach, O sile, O zwierzętach, Niepowodzenie

„Istnieje stosowny precedens. Enoch został zabrany do Nieba i stał się aniołem. Podobnie jak Eliasz. Jan Chrzciciel był w rzeczywistości aniołem. Staniesz się Basileusem. Napisaliśmy już dla ciebie odpowiedni program. Jest na dysku; ściągnij i go zobaczysz. Twoja własna twarz spojrzy na ciebie z ekranu.”

Robert Silverberg książka Basileus

Źródło: Basileus

O aniołach

„Poddanie się i zagubienie w rutynie życia, pogodzenie się z zastaną rzeczywistością bądź sprowadzenie życia do wygodnego urządzenia się w nim – to utrata możliwości samostwarzania siebie, droga bezmyślna i donikąd.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

„Zdanie Karola Marksa, że prawo jest nadbudową rzeczywistości społecznej, jest prawdziwe szczególnie w czasach zaostrzonych konfliktów klasowych. W takich czasach fundamenty społeczne zmieniają się tak szybko, że maszyna prawodawcza nie jest w stanie nadążyć. Na przykładzie wielomiesięcznego procesu, w takich czasach można zaobserwować szczególnie dobrze jak styl prowadzenia postępowania sądowego dostosowuje się do zmian politycznych i gospodarczych. Proces Felseneck, rozpoczęty 20 kwietnia 1932, jest ostatnią pozostałością zwyczajnego sądownictwa w sprawach politycznych pośród postępowań toczących się przed sądami nadzwyczajnymi. Ale zmiany nie mogły nie wpłynąć na pracę sądów. To co zostało wprowadzone przez ustawodawcę trybem wyjątkowym w postępowaniu przed sądem nadzwyczajnym, w procesie Felseneck zostało uzyskane w inny sposób. W procesach politycznych naświetlenie tła zdarzenia często nie odpowiada interesom politycznym klasy panującej.”

Hans Litten (1903–1938)

analizując przebieg procesu Felseneck, który dotyczył ataku 150-osobowej bojówki SA na osiedle zamieszkane przez komunistów i socjalistów w styczniu 1932 r.
Źródło: Norman Paech, Hans Litten. Rechtsanwalt (1903–1938), w: Demokratie und Recht (1988)

„Operator musi zrozumieć scenariusz i przełożyć słowa na obrazy. Niestety, wielu z nas często nie potrafi wyrzec się chęci stworzenia ładnych kadrów. To błąd. Kino jest jak życie. Nie zawsze piękne. Dlatego, żeby odtworzyć rzeczywistość w studiu, trzeba mieć pod powiekami prawdziwe obrazy świata.”

Janusz Kamiński (1959) polski operator filmowy i reżyser działający w USA

Źródło: wywiad Barbary Hollender, „Rzeczpospolita”, 23 listopada 2007

O życiu, O błędach, Obraz

„Wiara równa się bowiem rzeczywistości, dopóki nie zostanie odrzucona przez doświadczenie.”

Jerzy Altkorn (1931–2004) polski ekonomista

Wizerunek firmy

O wierze

„Jestem szalenie wystraszony, ręce mi drżą, palę papierosa za papierosem. Nagle stwarza się rzeczywistość, którą wymyśliłem. Wszystko dostaje ciała, głosu, ducha. Świat wymyślony między godz. 22 a 6 rano zaczyna żyć.”

Krzysztof Czeczot (1979) polski aktor i dramaturg

o swoich sztukach. Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Szczecin, 7 lutego 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/nagles.htm

O świecie

„Monaco miało jeszcze cień szansy, ale marzenia a rzeczywistość – nie zawsze się to sprawdza.”

Dariusz Szpakowski (1951) polski dziennikarz sportowy

Źródło: Creme de la creme czyli najlepsze cytaty komentatorów sportowych, sport.pl, 9 czerwca 2006 http://www.sport.pl/Mundial2006/1,73035,3407476.html?as=9&startsz=x

O marzeniach, O sporcie

„Coś, co oddala się od nas w czasie albo w przestrzeni, jest jak obraz, który ma na początku wyraźne kontury, wypełnione różnorodnością kształtów. Później formy się zacierają, kolory bledną lub zmieniają się nieoczekiwanie. Powstają jakieś załamania, przesunięcia, odbicia, rozszczepienia, echa, nowe światła i cienie, kształty przypadkowe i niespodziewane. I czasem nie wiadomo, czy to, co spostrzegamy, jest naszym obrazem wewnętrznym, czy jest to ślad dalekiej rzeczywistości, tak jak widok dawno zatopionego miasta albo głosy ludzi, których już nie ma.”

Rafał Augustyn (1951) polski kompozytor

o swoim utworze Atlantyda I (1981). Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/dz_augustyn_atlantyda_1_i_2

O ludziach, O czasie, Obraz

„(…) coraz bardziej nuży mnie teatr hołdujący „czwartej ścianie”, oferujący iluzję rzeczywistości, psychologicznej głębi, spójnych opowieści rysowanych gęstą kreską, w dużej rozdzielczości. Wielość postaci w jednym aktorze daje sugestywny efekt.”

Mariusz Grzegorzek (1962) polski reżyser teatralny i filmowy

Źródło: Leszek Karczewski, „Gazeta Wyborcza”, Łódź, 20 kwietnia 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/forma.htm

„Ilekroć ktoś oskarża kogoś o to, że jest pozbawiony uczuć, chce przez to powiedzieć, że jest sprawiedliwy. Chce powiedzieć, że osoba nie żywi bezpodstawnych emocji i nie obdarzy ich uczuciem, na które nie zasługują. Chce powiedzieć, że "czuć", znaczy sprzeciwiać się rozsądkowi, wartościom moralnym i rzeczywistości.”

Ayn Rand książka Atlas zbuntowany

Atlas zbuntowany

O emocjach

„Dotychczas usiłowałem scenę przezwyciężyć, obecnie zrezygnowałem w ogóle ze sceny, to znaczy miejsca pozostającego w pewnym stosunku do widzów, w poszukiwaniu nowego miejsca miałem do dyspozycji teoretycznie całą rzeczywistość życiową.”

Tadeusz Kantor (1915–1990) polski reżyser, malarz, scenograf, grafik

Źródło: Jan Kłossowicz, Tadeusz Kantor, cyt. za: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_kantor_tadeusz

O poszukiwaniu

„Myślenie „nihilizmu” oznacza raczej stanie w tym miejscu, z którego wszelkie czyny i cała rzeczywistość naszej epoki dziejów Zachodu czerpią swój czas i swoją przestrzeń, swoją podstawę i swoje tło, swoje drogi i cele, swój porządek i jego prawomocność, swoją pewność i swoje wahanie-jednym słowem: swoją „prawdę.””

Martin Heidegger (1889–1976) filozof niemiecki

O myślach, O czasie, O myśleniu

„(…) „potępienia” nie można przypisać inicjatywie Boga, ponieważ w swej miłosiernej miłości pragnie On jedynie zbawienia istot stworzonych przez siebie. W rzeczywistości to istota stworzona sama zamyka się na Jego miłość. „Potępienie” polega właśnie na ostatecznym oddaleniu się od Boga, które człowiek dobrowolnie wybrał i potwierdził ten wybór ostateczną pieczęcią w chwili śmierci. Wyrok Boży jedynie ratyfikuje ten stan.”

Jan Paweł II (1920–2005) papież, święty Kościoła katolickiego

z audiencji generalnej w 1999.
Źródło: Sławomir Zatwardnicki, Katolicki pomocnik towarzyski. Czyli jak pojedynkować się z ateistą, Fronda, 2012, s. 131.

O miłości, O śmierci, O Bogu

„(…) to był arogancki, pewny siebie i zadufany w sobie wielki człowiek. Lider swojej epoki – ale z jego sposobem bycia i zdaniami ostatecznymi tkwiłby w naszej rzeczywistości na marginesie życia albo w jakimś małomiasteczkowym teatrzyku. Molier miał strasznie trudny charakter, jak wielu wielkich, którzy przeszli do historii.”

Marek Litewka (1948)

Źródło: „Dziennik Polski”, 13 grudnia 2004 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/molierz.htm

O historii, O charakterze

„Wszyscy mówią o rzeczywistości, ale to nie ma z nią nic wspólnego. Są zwodzeni przez to, co nazywają rzeczywistością.”

Kōdō Sawaki (1880–1965)

Do ciebie. Powiedzenia zen
Źródło: s. 11

„Poszukiwanie fundamentu nie jest jeszcze fundamentalizmem. Pojawia się on dopiero wówczas, gdy przedwcześnie zaniechamy poszukiwań, gdy jakąś tezę, pogląd, formułę, przekonanie, dogmat, wartość, zjawisko czy jakiś aspekt rzeczywistości uznamy za absolutnie obowiązujący, jedynie prawdziwy, gdy uczynimy go punktem archimedesowym całej swojej egzystencji i nie będziemy w ogóle podawać go w wątpliwość, i z takiego to punktu widzenia będziemy wyłącznie, bez reszty, rozpatrywać i pojmować całą rzeczywistość.”

Hubertus Mynarek (1929)

Zakaz myślenia. Fundamentalizm w chrześcijaństwie i islamie
Źródło: s. 9, 10

O poszukiwaniu

„Najważniejsze są obrazy, w myśleniu można się pogubić i oddalić od rzeczywistości.”

Wim Wenders (1945) niemiecki reżyser, scenarzysta, producent

O myślach, O myśleniu, Obraz

„Nie wierzę w misjonarską funkcję kina, wierzę jednak, że może ona stymulować nasze myśli, może nas skłonić do zastanowienia się przez chwilę, może pozostawić w nas refleksję o naszej rzeczywistości, o naszej Polsce, o nas samych – i takie kino wydaje mi się najcenniejsze. Takie kino ma swój rodowód w filmie dokumentalnym, z tego kina dokumentalno-publicystycznego wyłonił się najciekawszy nurt owego kina młodych z Łozińskim i Kieślowskim. Takie kino zawsze mnie interesowało i poruszało, pełni ono najciekawszą funkcję społeczną. Nie znaczy to jednak, że tylko takie filmy winny być realizowane. W zdrowej kinematografii powinno się znaleźć miejsce na wszystko, na filmy wszelkiego rodzaju.”

Sławomir Idziak (1945) polski operator filmowy

Wypowiedzi w wywiadach
Źródło: Młody film polski: próba sondażu: Sławomir Idziak, „Kino” 8/1978

O myślach, O myśleniu

„Światło rzeczywistości czyni marzenia widzialnymi.”

Paul Claudel (1868–1955)

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał K. Nowak, Warszawa 1998.

O marzeniach, O myślach, O świetle, O myśleniu

„Kiedyś, dawno temu byłam dzieckiem. I wtedy wyobrażałam sobie, że dorosłość oznacza wolność. Że wszystkie możliwości staną przede mną otworem. Rzeczywistość okazała się zupełnie inna. Im jestem starsza, im więcej wiem, doświadczam, tym bardziej zawęża się droga przede mną.”

Hanna Lemańska książka Chichot losu

Chichot losu

O dzieciach, O wolności, O dorosłości

„Statystyka i cyfry fałszują rzeczywistość sztuki. Nie można rozliczać twórczości przez cyfry, ilość widzów, oglądalność. To nie ma nic wspólnego ze sztuką. Taka informacja jest dla księgowych, nie dla artystów.”

Jan Englert (1943) aktor polski

Źródło: „Tele Tydzień”, 27 października 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/mamzw.htm

„Andrzej Munk – tylko on – uchwycił tę wibrację między oficjalną propagandą, która importowanymi ze Wschodu sposobami nakłaniała do pracy, a rzeczywistym zaangażowaniem ludzi, którzy i bez propagandy, bez deklaracji, akcji i drętwej mowy robiliby to, co robili. Munk wiedział, że pod narzuconym, propagandowym rytuałem może kryć się własna prawda człowieka, który działa z rzeczywistego, nie narzuconego poczucia odpowiedzialności za siebie i innych. Konstatacja wtedy niewygodna, kwestionowała bowiem zasadność samopoczucia władzy jako demiurga, a niezbyt wygodna i dziś, bo przypomina, że osądy polityczne nie docierają do głębszej warstwy rzeczywistości, ona sama nie jest nigdy jednowymiarowa.”

Andrzej Munk (1921–1961) polski reżyser

Źródło: Bożena Janicka, Między prawdą a kłamstwem, w: Chełmska 21

O ludziach, O prawdzie, O kłamstwie

„Praca w dokumencie stworzyła mi szalenie istotną możliwość (…) przystąpienia zaraz po szkole do realizacji własnych filmów, pracy na własne, autorskie konto. Z drugiej strony praca w dokumencie uczy wielu rzeczy, które się później przydają, choćby pewnej pokory wobec rzeczywistości.(…) W dokumencie ma się bezpośredni kontakt z rzeczywistością i nie da się tak łatwo jej oszukać.”

Tomasz Zygadło (1947–2011)

Źródło: wywiad Czesława Dondziłły, „Film” 1977, nr 72

„Ideą tej wystawy – wyjaśniał artysta – jest wprowadzenie nas w atmosferę, która może przywołać wspomnienie sennych koszmarów z dzieciństwa: budzenie się w nocy, sikanie do łóżka, jawa po przebudzeniu dalej będąca snem. Wprowadzenie nas do świata, w którym przedmioty, które znamy, przepoczwarzają się w miarę przyglądania się im. Budzą nas z jednej rzeczywistości, a wciągają w inną.”

Olaf Brzeski (1975)

o wystawie Tylko dla zwierząt z 2004. Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_brzeski_olaf

O snach, O wspomnieniach, O zwierzętach, O dzieciństwie

„Wielu chce żyć i nie starzeć się, a w rzeczywistości starzeją się i nie żyją.”

Alexander Mitscherlich (1908–1982)

Viele möchten leben, ohne zu altern, und sie altern in Wirklichkeit ohne zu leben. (niem.)

„Większość technologii ma świetlisty awers, ale życie dało im rewers – czarną rzeczywistość.”

Stanisław Lem (1921–2006) polski pisarz, futurysta

O życiu

„Głęboka miłość i wielka pasja do powieści może być tym, co legitymizuje chęć przeniesienia jej na ekran. Z drugiej strony realizacja filmu wymaga zanurzenia się w powieściowej rzeczywistości i wchłaniania jej w siebie wszystkimi porami ciała.”

Walter Salles (1956) brazylijski reżyser i scenarzysta

Źródło: Anna Bielak, To nie jest film o bitnikach http://www.dwutygodnik.com/artykul/3940/, Dwutygodnik.com nr 91/2012.

O miłości, O pasji

„Sny rodzą rzeczywistość.”

Monteskiusz (1689–1755) francuski filozof i pisarz

„Wszędzie panuje chaos. Ludzie po prostu rzucają się na wszystko w zasięgu ręki: komunizm, zdrową żywność, zen, surfing, balet, hipnozę, terapię grupową, orgie, rowery, zioła, katolicyzm, podnoszenie ciężarów, podróże, ucieczkę od rzeczywistości, wegetarianizm, Indie, malarstwo, rzeźbę, pisanie, komponowanie, dyrygenturę, wyprawy z plecakiem, jogę, kopulację, hazard, alkoholizm, wędrówki bez celu, mrożony jogurt, Beethovena, Bacha, Buddę, Chrystusa, samobójstwo, szyte na miarę garnitury, podróże odrzutowcem do Nowego Jorku, dokądkolwiek… Te fascynacje zmieniają się nieustannie, mijają, ulatują bez śladu. Ludzie po prostu muszą znaleźć sobie jakieś zajęcia w oczekiwaniu na śmierć. To chyba dobrze, że istnieje jakiś wybór.”

Charles Bukowski (1920–1994) amerykański poeta i powieściopisarz

Kobiety

O śmierci, O ludziach, O samobójstwie, O malarstwie

„Rzeczywistość jest żywiołem, który trzeba sobie dopiero racjonalizować, ustawiać. Bez własnego programu, własnej problematyki nigdy się tego nie dokona.”

Jerzy Kmita (1931–2012) filozof polski

Źródło: M.A. Styks, Którędy na pomnik?, „Życie Literackie” nr 47, 24 listopada 1957, s. 12 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14890

O życiu

„Dziś, gdy już jest po wszystkim,
Zaczynamy normalne życie.
Zabitych policzą historycy.
W przybliżeniu fakty będą się zgadzać
Z rzeczywistością.”

Leszek Szaruga (1946) polski poeta, prozaik, tłumacz

Źródło: Po wszystkim http://www.polonika.opole.pl/html/p_ludz4_24.htm

O życiu

„A może pani jest miłośnicą psów i razi ją to, że flaga tak marnego kraju jest wkładana w tak szlachetne wydzieliny?”

Jerzy Urban (1933) polski dziennikarz

odpowiedź na e-mail oburzonej słuchaczki dotyczącego akcji wkładania flag polskich w psie kupki, cytat z tegoż e-maila: „Myślę, że nie można tego tak zostawić, żeby jakiś facet szargał bezkarnie nasze narodowe symbole”.
Źródło: audycja Jak się miewa satyra w dzisiejszej rzeczywistości politycznej, radio Tok FM

O facetach, O myślach, O myśleniu

„Co więc wreszcie jest prawdą w kinie? Zapewne jest nią, tylko i wyłącznie, sam film już zrobiony, w momencie gdy gaśnie światło i pojawia się pierwszy obraz: ma on życie albo nie, i to jest bodaj jedyne jako-takie, najmniej chwiejne stwierdzenie rzeczywistości kina.”

Zygmunt Kałużyński (1918–2004) polski krytyk filmowy

Źródło: Pamiętnik rozbitka

O życiu, O świetle, Obraz

„To częste powracanie wojny w mojej pracy jest bardzo polskie. Bardzo polskie jest również postrzeganie rzeczywistości jako wojny. To konsekwencja naszej historii, że wszędzie dopatruje się wrogów.”

Dorota Masłowska (1983) polska pisarka i poetka

o swojej twórczości i o Polsce.
Źródło: Klaus Dermutz, Krzyk Metalowej Dziewczynki, „Forum”, 20 kwietnia 2009.

O wojnie, O historii

„Wcielać w życie Dżucze oznacza kierować się zasadą rozwiązywania wszystkich problemów rewolucji zgodnie z rzeczywistością swojego kraju, głównie w oparciu o własne siły.”

Kim Ir Sen (1912–1994)

Źródło: Obecna sytuacja i zadania naszej partii; cyt. za Waldemar Jan Dziak, Kim Ir Sen – dzieło i polityczne wizje, Warszawa 2000, s. 285

O życiu, O snach, O sile

„(…) nie uważam, że Tropic Thunder jest parodią filmu wojennego. To by było zbytnie uproszczenie. Jest to przede wszystkim historia o aktorach, którzy żyją na planie filmowym i nie potrafią odróżnić fikcji od rzeczywistości. Nie mają dystansu do siebie, a swoje role traktują ze śmiertelną powagą i wyrachowaniem. Jeden z bohaterów postanawia zagrać człowieka upośledzonego umysłowo, bo liczy na to, że dostanie za to Oscara. Inny do tego stopnia utożsamia się ze swoim bohaterem, że przemalowuje sobie skórę na czarno i nawet kiedy nie ma kamer, przez cały czas nie wychodzi z roli. Nie nabijam się w tym filmie z wojny jako takiej, bo wiem, że nie jest to powód do żartów. Śmieję się natomiast z tego, jak schematycznie i sztampowo wojna przedstawiana jest w hollywoodzkich filmach. Trochę na zasadzie: „Jeśli widziałeś jeden, to widziałeś już wszystkie.””

Ben Stiller (1965) aktor, reżyser i scenarzysta amerykański

o filmie Jaja w tropikach Źródło: Wywiad, 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=49066

O wojnie, O historii, O czasie

„Wiara zaś jest poręką tych dóbr, których się spodziewamy, dowodem tych rzeczywistości, których nie widzimy.”

Paweł z Tarsu (5–67) święty chrześciański, apostoł i misjonarz

Źródło: Biblia Tysiąclecia, List do Hebrajczyków 11, 1

O wierze

„Technologiczna logika zniszczyła nawyk i umiejętność głębokiego myślenia, które nas czyni ludzkimi. A rezygnując z głębokiego myślenia człowiek stał się bezradny wobec własnej, ludzkiej rzeczywistości. Coraz lepiej rozumiemy i kontrolujemy materię, a coraz gorzej siebie. To jest fundamentalny brak, który odczuwamy.”

Tadeusz Gadacz (1955) polski filozof i religioznawca

Źródło: rozmowa Jacka Żakowskiego, Nie ma szczęścia bez myślenia, „Polityka” wydanie specjalne, 6/2010.

O myślach, O myśleniu

„Zrozumieć rzeczywistość w stanie kryzysu: nie traktować załamań i krachów ani jako przebiegłych spisków zawiązanych przez wrogie siły, ani jako całkowicie przygodnych zdarzeń, lecz dociekać i badać ich przyczyny jako element przemian zachodzących w świecie, który nie ma obowiązku przyznawania racji naszym o nim wyobrażeniom – to pierwszy powód, dla którego warto czytać Szekspira.”

Tadeusz Sławek (1946) polski poeta, tłumacz, eseista, literaturoznawca, wykładowca uniwersytecki

Źródło: Pan Szekspir ratuje świat, „Gazeta Wyborcza”, 29–30 grudnia 2012.

O świecie, O sile, O czytaniu

„Malarstwo wnika w rzeczywistość, podszywa się pod nią. Ale często też otoczenie zmienia obrazy do tego stopnia, że obnaża i demaskuje malarstwo, bo przecież, jeśli obraz udawał płytę chodnikową, a przejechał po nim samochód, to obraz ten już dłużej niczego nie udaje, a jest jedynie połamaną deską z naciągniętym na nią zagruntowanym płótnem pomalowanym olejnymi farbami.”

Wojciech Gilewicz (1974)

komentarz do własnej wystawy Aporia malarstwa (2006–2007). Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_gilewicz_wojciech

O samochodach, O malarstwie, Obraz

„Młodzi z mojego pokolenia, rzuciwszy się żarłocznie na życie, zapomnieli w żywy kamień o nadziejach wiązanych z przyszłością, póki rzeczywistość nie przekonała ich, że przyszłość nie jest taka, jaka im się marzyła, i wtedy odkryli nostalgię.”

Gabriel García Márquez książka Rzecz o mych smutnych dziwkach

Rzecz o mych smutnych dziwkach

O życiu, O przyszłości, Nostalgia

„Nie interesuje mnie ani czysty dokument, ani fabuła z aktorami. Robiąc 'czysty dokument' – tylko patrzymy. W fabule – posługujemy się wymyślonymi schematami. Staram się wyciągnąć korzyści z obu metod: fabularnej i dokumentalnej.(…) Ktoś powiedział: realizować film, to znaleźć moment równowagi między własną ideą – a sugestiami rzeczywistości. Staram się wpłynąć na rzeczywistość, a następnie stworzoną sytuację traktować jako otwartą.”

Marcel Łoziński (1940) polski twórca filmów dokumentalnych

Źródło: culture. pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_lozinski_marcel

„Nasza rzeczywistość, polityczna i społeczna, jest podobna do tej sprzed przewrotu majowego w przedwojennej Polsce. Przygnębiające są przepychanki działaczy, partyjniactwo. Zbyt wielu polityków koncentruje się na drobnych świństwach robionych konkurencji i zaspokajaniu własnych namiętności.”

Andrzej Piszczatowski (1945–2011)

Źródło: „Rzeczpospolita”, 25 listopada 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/rwsz.htm

„Nie jest niewolnicą – jest z kraju polskiego i z królewskiego rodu.”

Sulejman Wspaniały (1494–1566)

gdy zarzucono mu, że tak wysoko wynosi i wzbogaca niewolnicę Roksolanę (w rzeczywistości była porwaną przez Tatarów córką popa z Rohatynia).
Źródło: Jerzy S. Łątka, Sulejman II Wspaniały

„Oczywiście, nie usprawiedliwiam ich. Wiem jednak, że w Polsce żyły wówczas „dwie Polski”, dwa narody. Po jednej stronie byli ci, którzy utożsamiali się z Polską Ludową, którzy uważali, że PRL to jest państwo polskie – jedyne, jakie jest możliwe, innego być nie może – i dlatego trzeba być wobec tego państwa lojalnym, trzeba mu służyć.
Ale byli też tacy – sam do nich należałem – którzy mówili: to nie jest państwo polskie, to jest sztuczny twór sowieckiego imperium, który ma służyć jego celom, ma być instrumentem w sowieckim ręku i ja wobec tego państwa nie poczuwam się do lojalności. (…)
Wtedy dla mnie rzeczywistość była czarno-biała. Dziś wiem, że to nie był podział czarno-biały. Wiem, że PRL była jednak państwem, które na parę dni przed protestami grudniowymi wynegocjowało historyczną umowę Brandt – Gomułka o granicy na Odrze i Nysie. Dziś potrafię zrozumieć tych, którzy wtedy się z tym państwem identyfikowali i bronili go.”

Adam Michnik (1946) polski dziennikarz i publicysta

o ludziach PZPR. Źródło: Pożegnanie z bronią, 6 lutego 2001 http://wyborcza.pl/1,76842,126485.html

O pożegnaniu

„Komediowa formuła nie jest oczywiście przypadkiem. Rzeczywistość, którą oglądamy w wiadomościach, jest naprawdę przerażająca. Nie jest ona zbyt budująca i optymistyczna. Karmi się nas wszelkimi wynaturzeniami i skrajnościami. Wygląda na to, że dobre uczynki nie są zbyt medialne. Dlatego newsy dotyczą zwykle różnych tragedii: morderstw, katastrof, a ostatnio afer. W takiej sytuacji można zamknąć oczy i udawać, że to wszystko się nie dzieje, ale moim zdaniem nie jest to dobry sposób. Moim zdaniem, żeby nie popaść w skrajne przygnębienie, należy to wszystko traktować z lekkim przymrużeniem oka i taką właśnie optykę proponuję w swoich filmach.”

Olaf Lubaszenko (1968) aktor i reżyser polski

Źródło: wywiad dla Stopklatki http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=4581

„To jest zupełnie sztuczna i piękna feeria ruchu, koloru. Powinno to być jak najdalsze od mechanicznego odwzorowywania rzeczywistości.”

Andrzej Czeczot (1933–2012) polski grafik, twórca filmów animowanych

o filmie animowanym. Źródło: Grzegorz Wojtowicz, Rozmowa z Andrzejem Czeczotem, twórcą „Edenu”, stopklatka.pl, 28 lutego 2003 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=13288

„Kobieta jest najczulszym filtrem rzeczywistości.”

Michelangelo Antonioni (1912–2007) włoski reżyser i scenarzysta filmowy

Źródło: Paulina Kwiatkowska, Michelangelo Antonioni: polityka autorska i polityka spojrzenia, Dwutygodnik.com http://www.dwutygodnik.com/artykul/751-michelangelo-antonioni-polityka-autorska-i-polityka-spojrzenia.html

O kobietach

„Ciągle jeszcze stoimy. A kiedy chcemy ruszyć, nasze stopy na gwałt szukają ziemi solidnej. Bo my dwaj na śliskim progu, niby tutejsi, spod słonka i skowronka, ale chyba raczej stamtąd, z popiołu, co w snach naszych nie przestaje huczeć pustynią pełną imion.
Teraz już dom. Otworem na wszystkie życzliwości świata dzisiejszego. Żona, córka i syn. Patrzą na mnie, na drugiego uratowańca z Wyspy Płomieni. Patrzą na siwą ilustrację, w sam raz do reportaży o harcie ducha i walce, o cierpieniu i poświęceniu. „Ten tu profesor i mój ojciec tamto przeżywali” – pomyśli córka.
My z Szymkiem widzimy, jak żywi na nas patrzą. Słyszymy, że to przez nich cisza nastała. I wiemy, jak im teraz strasznie głupio, bo nie potrafią nas definitywnie umiejscowić.
Na szczęście dorodna córka pomału się podnosi, pomału, i biodrem oprze o ramię ojcowe. A dłonią delikatnie kark obejmie. Garstka sekund, nie dłużej, tej urody pogody kojącej kobiecości, bo Szymek, jak przebudzony, od stołu się dźwiga, siny, cuchnący trupią fosą, i goły. Rękę nie dopaloną nad stół wyciąga, bo chce nią zgarnąć łososiową różę z białego talerza.
Ja też nie od macochy. Wstaję, golas nieodwszony, ręce na nie obrzezanej kuśce katolickiej skrzyżuję, a tu po wino musujące chciałbym sięgnąć…ale jak tu równocześnie zasłonić dziurkę po kuli w potylicy?
A żywi strasznie udają, że nic nie widzą, że nic się nie stało, że my dalej sobie siedzimy i do żarcia ostro się zabieramy. Niemniej cisza zapadła. To już nie przysłowiowa okazja dla anioła, żeby się popisał swym przelotem nad nami, to… przepaść w ich ziemskim czasie, wywołana naszą golizną, naszym odorem spalenizny, czego nie potrafią odziać żadną metaforą.
Od stołu się zerwą, udając że wierzą, że my chcemy jestku i pitku z ich rzeczywistości; więc dalej talerze pod nos nam podsuwać…ale na odległość, żeby granicy nie przekroczyć, za która aleja wprost na krematoria, nad którymi w szarpiach wisi niebo monoteistyczne.”

Marian Pankowski (1919–2011) polski pisarz, poeta, tłumacz

Z Auszwicu do Belsen

O szczęściu, O aniołach, O domu, O snach

„Nie szastam postaciami. Oszczędzam je w miarę możliwości. Całkiem oszczędzić nie mogę. Ale chciałabym, żeby ich cierpienia nie poszły na marne. Żeby czytelnik miał z tego coś więcej niż zabawę. No i stąd też się bierze odmowa udawania, że to wszystko dzieje się naprawdę. Czytelnik nie jest dzieckiem, wie, że fikcja to fikcja, ale chciałby, żeby autor mu tę fikcję zaprezentował jako rzeczywistość. I autor na ogół się zgadza, bo czemu nie? Ale nie chcę. Kiedy tego odmawiam, to jakbym mówiła postaciom: nie mogę was oszczędzić, ale wasze nieszczęścia będą czymś umownym. A czytelnik – niektóry – obraża się, że brakuje iluzji realności. Prawda jest inna. Tego czytelnika gniewa iluzja realności ostentacyjnie przekreślona.”

Magdalena Tulli (1955) polska pisarka i tłumaczka

Źródło: Agnieszka Sowińska, Czytelnia: Rozlazłość mi wyszła uszami http://www.dwutygodnik.com/artykul/4729-czytelnia-rozlazlosc-mi-wyszla-uszami.html, dwutygodnik.com nr 115/2013.

O dzieciach, O prawdzie, O cierpieniu

„To jest zawsze ciekawe – jak zestawić codzienność i zwyczajność z nieco pomnikowymi wyobrażeniami historii. Istnieje pewna druga powłoka rzeczywistości, o której się nie chce mówić.”

Paweł Kędzierski (1946–2019)

Źródło: Wywiad, 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=47697

O historii

„Człowiek przyjmuje jako logiczne i rozsądne to wszystko co służy jego egoizmowi, to jedynie uważa za szczyt rzeczywistości.”

Vicente Blasco Ibáñez (1867–1928) hiszpański pisarz, publicysta i lewicowy działacz polityczny

Czterech jeźdźców Apokalipsy
Źródło: tom I, s. 32

O egoiźmie

„Postuluję byśmy porzucili abstrakcje moralizmu oraz ideologii, zwracając się ku prawdziwym treściom potencjalnych decyzji, których granice wyznacza sama rzeczywistość.”

Raymond Aron (1905–1983) francuski filozof, socjolog, teoretyk polityki i publicysta polityczny

w 1938.
Źródło: Tony Judt, Brzemię odpowiedzialności…, op. cit., s. 218.

O decyzjach

„Ruch „Solidarności” w PRL nie był nigdy dążącym do obalenia komunizmu, lecz do ulepszenia go. Poprawienia zarówno warunków ekonomicznych, jak i społecznych. „Więcej chleba i wolności!”. Był w tym konsekwentny. Zgodził się na dominującą rolę partii komunistycznej, byle w jej polskokatolickim wydaniu… W tym swoim dążeniu do „Porozumienia Narodowego” znalazł też pełne poparcie ze strony Kościoła, od prymasa Wyszyńskiego począwszy, na papieżu Janie Pawle II skończywszy. I tu rozwarła się dziedzina niekonsekwencji, a częściowe zakłamanie w słowach i hasłach, gestach i komentarzach, przymykanie oczu na rzeczywistość. Bo: „porozumienie narodowe” z kim?…”

Józef Mackiewicz (1902–1985) polski pisarz i publicysta

Źródło: Artur Domosławski, Narodowość – antykomunista, „Gazeta Wyborcza”, 1 grudnia 2001.

O wolności

„Sądzę, że ludzie w zbiorowości i publicznie mają skłonność do tworzenia fikcji i upiększania rzeczywistości. Te piosenki [Koniec, Wszystko ch., Dzieci wybiegły] są trochę o tym. Gdy pewne wartości tworzone przez człowieka przez wiele pokoleń podda się w wątpliwość wszystkie jak lecą, to jest w tym pewna złośliwa satysfakcja – odreagowanie.”

Kuba Sienkiewicz (1961) polski muzyk i lekarz

Wywiady i rozmowy
Źródło: Jestem zdrowy, 1994

O dzieciach, O ludziach

„Kiedy nierzeczywistość pryśnie, to zniknie też nierzeczywisty rząd z nierzeczywistą Europą. A wtedy oni, Polacy, staną twarzą w twarz z z nieznaną i groźną rzeczywistością – i trzeba będzie się jakoś ratować, coś z nią zrobić. Trzeba będzie uratować Polskę – ale nie wiadomo, jak.”

Jarosław Marek Rymkiewicz (1935) polski pisarz i krytyk literacki

Źródło: Rymkiewicz w „GP Codziennie”: „Wystarczy nacisnąć przycisk pilota i oto ukazuje się nam nierzeczywisty kraj, rząd, armia…”, wpolityce.pl, 9 września 2011 http://wpolityce.pl/wydarzenia/14423-rymkiewicz-w-gp-codziennie-wystarczy-nacisnac-przycisk-pilota-i-oto-ukazuje-sie-nam-nierzeczywisty-kraj-rzad-armia

„Na nic się nie zda snucie innych wersji zdarzeń, ponieważ fakty są faktami, rzeczywistości nie da się zmienić.”

Alain Robbe-Grillet książka Żaluzja

Żaluzja

„Robert Korcz był człowiekiem, którego denerwowała rzeczywistość, często więc przeciwko niej występował, protestował. W PRL-u odmówił odbycia służby wojskowej, za co trafił zresztą do więzienia. Nie chciał zostać wciśnięty w społeczną szufladę. Walczył o swoją niezależność. I nie zrezygnował z tego, gdy w Polsce upadł komunizm. Nie zachłysnął się tą tak zwaną wolnością. Nadal buntował się przeciwko bezwzględności systemu i nadal urządzał akcje protestacyjne. Ale zabrnął w ślepą uliczkę. Jego ostatnią akcją było zajęcie polskiego konsulatu, w Hamburgu. Na znak protestu przeciwko społecznej niesprawiedliwości, chciał podpalić budynek, wysadzając się przy tym w powietrze. Wcześniej wypuścił oczywiście wszystkich, którzy się tam znajdowali. Niemiecka policja nawet z nim zbyt długo nie pertraktowała. A jak zaczęli strzelać do niego to tak, żeby go zabić. Właśnie wtedy po raz pierwszy usłyszałem o Korczu. Później poznałem pracowników hamburskiego konsulatu, którzy byli świadkami tamtych wydarzeń. No i zacząłem szukać czegoś więcej. Dowiedziałem się, że był gorzowianinem i że całe jego życie prowadziło go do coraz większego buntu. To była postać tragiczna. Ktoś taki, jak dawni bohaterowie romantyczni. Właśnie dlatego poświęciłem mu wiersz, w którym znalazły się cytaty z „Dziadów” Mickiewicza.”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Źródło: Platon był jak Rudolf Hess – rozmowa Wojtka Filipowiaka – „Oddech” Nr1/2003

O życiu, O wolności

„Najpiękniejszą rzeczywistością jest pragnienie.”

Erich Maria Remarque (1898–1970) pisarz niemiecki

„Jedną z zasad teatru jest, by przy pomocy podobnych tekstów lub zadań na nowo odkrywać rzeczywistość wokół siebie.”

Jan Klata (1973) polski reżyser i dramaturg

Źródło: Tomasz Cyz, Jest z czym powalczyć http://www.dwutygodnik.com/artykul/3797/, Dwutygodnik.com nr 87/2012.

O pomocy

„Obawiam się, że pójdziemy drogą charakterystyczną dla systemów autorytarnych. Zostanie wybrany na drodze konkursu jeden podręcznik – czy to z historii czy z języka polskiego, w którym będzie jedynie słuszna interpretacja rzeczywistości, jedynie słuszne komentarze odautorskie i wszyscy będą się z tej książki uczyć. A musimy pamiętać, że jedną z największych zdobyczy w polskiej edukacji był pluralizm podręcznikowy, czyli wolność nauczyciela.”

Sławomir Jacek Żurek (1967) Filolog i historyk

Źródło: „Szkoła ma wykształcić elektorat PiS”. Profesor z KUL-u mocno uderza w reformę edukacji http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,21351262,szkola-ma-wyksztalcic-elektorat-pis-profesor-z-kul-u-mocno.html, tokfm.pl, 9 lutego 2017.

O książkach, O szkole, O historii, O wolności

„Czasem pytam swoich studentów: czy naprawdę wierzysz, że nie ma rzeczywistości? A jeśli tak, to w którym momencie zaczyna istnieć? Sprawa rozwiąże się sama, kiedy pojawią się eksperymenty każące odrzucić niektóre elementy teorii kwantowej, co się zapewne wydarzy. Ale w tej chwili obowiązkiem fizyków jest poszukiwanie najlepszego dostępnego wytłumaczenia.”

Artur Ekert (1961) polski fizyk

Źródło: Karol Jałochowski, Kryptografia nie z tego świata Klucz do rzeczywistości, polityka.pl, 29 czerwca 2010 http://www.polityka.pl/nauka/komputeryiinternet/1506974,1,kryptografia-nie-z-tego-swiata.read

O poszukiwaniu, O nauce, O czasie

„Na poziomie województwa trudno mówić o jakiejkolwiek współpracy z władzami, bo chociaż formalnie istniał zarząd wojewódzki, w rzeczywistości władzę jednoosobowo sprawował Łyżwiński. Wydawał polecenia, czasem niedorzeczne, które my, ludzie w tzw. terenie, musieliśmy bezwzględnie wykonywać. Sprzeciw nie był mile widziany, ani tolerowany. Jeśli chodzi o władze krajowe – będąc tylko przewodniczącą piotrkowskiej Samoobrony, nie miałam z nimi zbyt wiele do czynienia ani bezpośrednio z nimi nie współpracowałam. Poznałam tych ludzi bliżej dopiero, gdy zostałam posłem.”

Halina Molka (1953) polska ekonomistka i działaczka polityczna

o piotrkowskiej Samoobronie. Źródło: Piotrkowska Samoobrona: to już jest koniec?, tt.info.pl http://tt.info.pl/07_2007_03.html

O ludziach, O czasie, O współpracy

„Człowiek mądry nie uważa śmierci za rzeczywistość godną myślenia. Przedmiotem myślenia filozoficznego może być tylko życie.”

Stefan Żeromski książka Dzieje grzechu

Dzieje grzechu
Źródło: tom I, rozdz. IV

O życiu, O śmierci, O myślach, O myśleniu

„Zamknięcie się w izolacji jednak pociąga za sobą niebezpieczeństwo utraty poczucia rzeczywistości.”

Dagmar Ploetz (1946)

Gabriel Garcia Marquez

„Wspinanie jest takim samym rodzajem działalności, jak robienie np. kina. Nie ma tutaj jakiejś zasadniczej różnicy. Jest kwestią umowną, co uznajemy za rzeczywistość. A idąc dalej, co w tej rzeczywistości uznajemy za naturalne. Moja teza jest taka – doskonała iluzja jest warta więcej niż zastana, naturalna rzeczywistość. Na tej samej zasadzie, że przygoda jest więcej warta niż codzienne życie… każdy z nas wspinając się dokonuje jakiejś autokreacji”

Piotr Korczak (1961)

Źródło: „Wała” pięknoduchom... - Szalony o „Deklaracji Nieśmiertelności”, wspinanie.pl, 1 czerwca 2010 http://wspinanie.pl/serwis/201006/01szalony-wywiad.php

O życiu