Cytaty o śmierci
strona 11

„Nadszedł już piękny miesiąc maj… Wiosenna zieloność okryła rany poszarpanej ziemi. Pióra, liście, szypułki, pokrętne badyle i wielorakie odmiany barw osłoniły rany ziemi i zalecały się oczom ludzkim. Podobnie jak wsysały w siebie wilgoć i zgniliznę, tak sami barwami, kształtem i nieskończoną potęgą swego rozrostu chciały wessać w siebie cierpienie dusz, zniszczyć pamięć o tym, co już padło i umarło. Na dobro nowego życia rosło i bujało wszystko – na stratę śmierci. Słowik śpiewał nocami nad wodą, w sąsiedztwie wzgórka, pod którym Hubert Obromski znalazł schronienie.”

Stefan Żeromski książka Wierna rzeka

Źródło: Wierna rzeka

O duszy, O cierpieniu, O wodzie, O śpiewie

„Najwięcej życia ma w sobie Śmierć!”

Barbara Rosiek (1959) pisarka i poetka polska

Kokaina
Wariant: Najwięcej życia ma w sobie Śmierć!

„U młodych samobójstwo jest wołaniem o pomoc, u starych jest tylko wołaniem o śmierć.”

Antoni Kępiński (1918–1972) polski psychiatra i pisarz

Źródło: „Annales de philosophie”, Tom 23, Wydawn. TNKUL, 1975, s. 28.

O samobójstwie, O pomocy

„Zawsze było dla mnie jasne, że alpinizm jest sportem bardzo niebezpiecznym. Akceptowałem zasadniczy element tej gry, czyli ryzyko. Bez niego wspinanie niewiele różniłoby się od setek innych błahych rozrywek. Podniecające było ocieranie się o tajemnicę śmierci, balansowanie na granicy życia i ukradkowe spoglądanie poza tę granicę. Mocno wierzyłem, że wspinanie nie jest wspaniałą aktywnością, nie pomimo tkwiących w nim niebezpieczeństw, lecz - przeciwnie - z ich powodu.”

Jon Krakauer (1954) Amerykański pisarz i dziennikarz

Wszystko za Everest
Źródło: s. 357

O tajemnicy, O sporcie

„Nie w porę może przyjść czkawka, okres, śmierć lub sąsiadka. Ale nie miłość.”

Janusz Leon Wiśniewski (1954) polski naukowiec i pisarz

O miłości

„Matuszko, łaskawa caryco! Co mam wyrazić i opisać w związku z tym, co się wydarzyło? Nie zaszczycisz swego wiernego sługi zaufaniem. Lecz powiem prawdę, jak w obliczu Boga. Matuszko, gotów jestem umrzeć, ale nie wiem, jak doszło do tego nieszczęścia. Jesteśmy zgubieni, jeśli nie okażesz mi łaski. Matuszko – jego już nie ma. Nikt by w to nie uwierzył. Jak mogliśmy sobie uroić, że podniesiemy rękę na cara. Lecz, caryco, nieszczęście już się stało. Przy stole u księcia Fiodora doszło do kłótni i zanim zdążyliśmy ich rozdzielić, jego już nie było.”

Aleksiej Orłow (1737–1807)

list do Katarzyny II z jego reakcją na tajemniczą śmierć Piotra III Romanowa.
Źródło: Helmut Werner, Tyranki. Najokrutniejsze kobiety w historii, tłum. Monika Gajowa, Wydawnictwo Jeden Świat, Warszawa 2005, ISBN 8389632241, s. 189.

O kobietach, O Bogu, O nieszczęściu, O świecie

„Kiedy Hiszpanie opuszczali Saharę Zachodnią, znaleźli się w trudnej sytuacji. Franco, ich dyktator, leżał na łożu śmierci. Jednak nie mogło to być wytłumaczeniem, tego co zrobił Madryt. Hiszpania oddała nasz kraj w ręce Marokańczyków. Dlatego to Madryt bezpośrednio odpowiada za to, co stało się z Saharą Zachodnią. Hiszpański rząd wciąż nie potrafi opowiedzieć się za naszą wolnością, w przeciwieństwie do hiszpańskiego społeczeństwa, które jest bardzo przyjazne sprawie zachodniosaharyjskiej niepodległości.”

Mohamed Beissat

Źródło: Paweł Średziński, Wywiad: Za wolną Saharę Zachodnią http://afryka.org/afryka/wywiad--za-wolna-sahare-zachodnia,news/ (wywiad z Mohamedem Beissatem), afryka.org

O wolności

„Śmierć: tunel na końcu światła.”

Paul Carvel (1964)

„Dobra dla człowieka jest śmierć, która gasi nieszczęścia życia.”

Publiliusz Syrus

Bona mors est homini, vitae quae exstinguit mala (łac.)
Źródło: Czesław Jędraszko, Łacina na co dzień, Warszawa 1988, s. 40.

„Nie chce być zabity byle jak. Niech celują w serce!”

Pierre Laval (1883–1945) polityk francuski

15 listopada 1945
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, op. cit., s. 286.

O ludziach, Serce

„Ten słup, co przypomina suche drzewo,
nie stracił jeszcze siły życia.”

Choe Je-u (1824–1864)

wypowiedziane przed śmiercią.
Źródło: Halina Ogarek-Czoj, Tonghak nauka Wschodu, Warszawa 1984, str. 20

O drzewach, O sile, O nauce

„…Choć przedmiot uwielbienia niesie nam często zagładę, a miłość jest bardziej nieubłagana niźli śmierć, i chociaż z kolei rzeczy odpłacamy się za doznane nieszczęścia, to jednak nadal musimy uwielbiać i wyciągać ramiona ku utraconym pożądaniom i przelewać naszą krew na ołtarzu naszego zdegradowanego bóstwa. Albowiem miłość pochodzi z ducha i nie zna śmierci.”

Henry Rider Haggard książka Kleopatra

Kleopatra (1889)
Źródło: s. 266

O miłości

„Kiedy myślimy o śmierci, życie staje się lepsze, pełniejsze, piękniejsze. Nie rozmieniamy się na drobne, uczymy się odróżniać rzeczy ważne od mało istotnych. Wkrótce skończę 65 lat i coraz częściej myślę o odchodzeniu, ale bez lęku.”

Marina Abramović (1946) jugosłowiańska artystka intermedialna

Źródło: rozmowa Marioli Wiktor, Gwiazda wycięta na brzuchu, „Gazeta Wyborcza”, 5 października 2012.

O życiu, O gwiazdach, O myślach, O myśleniu

„Kardiolog mi powiedział, że mam serce 25-latka. I ja się tak czuję. Jak się obracasz w kręgu ludzi młodych, a tak jest ze mną, to się czujesz młodo. Poza tym, jak już mówiłem, uwielbiam to co robię, koncerty dają mi wielki power. I jeszcze należę do tej mniejszości, która może się z tego utrzymać. W związku z tym sprawa jest prosta. Chcę grać do śmierci…”

Kazimierz Staszewski (1963) polski muzyk rockowy

Kazik w wywiadach Źródło: Katarzyna Nowicka, Chcę grać do śmierci, tvp.info, 25 kwietnia 2013 http://tvp.info/opinie/wywiady/chce-grac-do-smierci/10859086

O ludziach, Serce

„Czy to ten moment, kiedy całe moje życie przesuwa mi się przed oczami?
NIE, TEN MOMENT BYŁ PRZED CHWILĄ.
– Kiedy?
TO MOMENT, rzekł Śmierć, POMIĘDZY PAŃSKIMI NARODZINAMI A PAŃSKIM ZGONEM.”

Terry Pratchett książka Prawda

rozmowa pana Tulipana ze Śmiercią.
Prawda (2000)

O życiu, O narodzinach

„Nie pójdę do piachu,
gdy ktoś mi powie: czas umierać, brachu.
Nie dam się uśpić śmierci słowom,
pójdę do grobu z podniesioną głową.”

Bob Dylan (1941) amerykański muzyk rockowy, wokalista, gitarzysta, kompozytor, poeta

O czasie

„ZiemiaZielona wątroba przeżarta gąsienicamiSep słońca wlecze w dziobie codzienny przypływWszyscy jesteśmy skazani skazujemyCodzienny przypływ śmierciCodzienny przypływ pamięciWięc co zrobisz jeżeli nadejdzie data śmierciw tej zachodzącej zieleniGdzie nawet zając straszy jak ruchliwa mina”

Marian Grześczak (1934–2010) polski poeta i tłumacz

Źródło: Kara śmierci

O karze

„Po żywych widać, jak bardzo śmierć bywa ślepa.”

Jacek Wejroch (1929)

„Iosifie Wissarionowiczu, ojcze narodu! Co my bez ciebie poczniemy?”

Ławrientij Beria (1899–1953) radziecki działacz komunistyczny, szef NKWD

gdy umierający Stalin nagle otworzył oczy na krótko przed śmiercią, po usłyszeniu słów „Tyran nie żyje!”.
O śmierci Stalina
Źródło: Miloš Mikeln, Stalin

„Jeżeli jest tylko snem bez marzeń, toż przedziwnym zyskiem byłaby śmierć… Bo zdaje mi się, że gdyby ktoś miał wybrać w myśli taką noc, w której tak twardo zasnął, że nawet mu się nic nie śniło, i inne noce i dni swego życia miał z nią zestawić i zastanowiwszy się powiedzieć, ile też dni i nocy przeżył lepiej i przyjemniej od tamtej, to myślę, że (…) na palcach policzyć by je można (…), więc jeżeli śmierć jest czymś w tym rodzaju, to ja ją mam za czysty zysk!”

Platon książka Fedon

zobacz też noc, sen, śmierć
Źródło: Fedon

O myślach, O snach, O nocy, O myśleniu

„Człowiek zrozpaczony może pragnąć tylko jednego: własnej śmierci.”

Vladimir Jankélévitch (1903–1985)

To, co nieuchronne

„Są takie sytuacje w naszym życiu, że żadne osobiste wspomnienia, żadne słowa nie są w stanie oddać tego, co się czuje. Myślę, że milczenie byłoby lepsze. Po prostu, żal, bardzo żal.”

Jerzy Trela (1942) polski aktor

wspomnienia po śmierci Gustawa Holoubka. Źródło: „Gazeta Wyborcza” http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80708,4994642.html, 6 marca 2008

O myślach, O myśleniu

„Zupełnie nie boję się śmierci.”

Karol Darwin (1809–1882) biolog angielski

ostatnie słowa.

„Lwów był miastem Polaków, Żydów, Ukraińców, miastem ostrych antagonizmów. Ja wyrosłem w kulcie Orląt, wyśpiewywałem bronią Lwowa polskie dzieci, znosząc rany, śmierć i ból, ale fascynowała mnie inność, obcość. Kiedy przechodziłem koło szkoły ukraińskiej, coś mnie do niej ciągnęło.”

Jacek Kuroń (1934–2004) polski historyk, pisarz, polityk, działacz społeczny i polityczny

Źródło: Wiara i wina

O bólu, O dzieciach, O wierze

„A potem przyjdzie śmierć: wszystko rozwiązując niczego nie wyjaśni. Odejdziemy tak, jakeśmy żyli: osobno. Świat nasz własny i jedyny musi nam wystarczyć do śmierci i po śmierci. Byle tylko nie zgłębiać tej myśli do końca, byle tylko nie przemyśleć tego fizycznie. Obumieranie rąk, mącenie się myśli, sen wieczysty przeżyty naprawdę: wtedy chwyta paroksyzm piekielnego, kurczowego strachu. Odejdziemy tak, jakeśmy naprawdę żyli: osobno. Zawsze pomiędzy potwornie wielkim światem i potwornie wielkim niebem, samotni.”

Jarosław Iwaszkiewicz (1894–1980) polski poeta i pisarz

Cytaty z prozy, Księżyc wschodzi

O świecie, O strachu, O myślach, O odejściu

„Synowie moi, ja nie chcę, abyście kłamali, ja wolę raczej umrzeć, aniżeli doradzać wam kłamstwa.”

Antym z Nikomedii biskup, męczennik i święty katolicki

słowa skierowane do żołnierzy, którzy chcieli skłamać swemu dowódcy, po to by uratować św. Antyma od śmierci.
Źródło: Katechizm św. Alfonsa Liguoriego, Miejsce Piastowe 1931, s. 108.

O kłamstwie

„Jeśli ktoś już dwa razy bez skutku próbował odebrać sobie życie, jeśli w młodości spadła mu na głowę szafa, kiedy słuchał Black Sabbath, jeśli wyszedł cało z katastrofy samolotu w Rzeszowie, to naprawdę trudno uwierzyć, że rzeczywiście nie żyje.”

Marcin Prokop (1977) dziennikarz polski

o Tomaszu Beksińskim. Źródło: Tomasz Beksiński – Kronika zapowiedzianej śmierci, krypta.whad.pl http://krypta.whad.pl/html/prasa_o_tomku/tomasz_beksinski-kronika_zapowiedzianej_smierci.htm

O życiu

„Zdradził międzynarodowy ruch antyimperialistyczny, stał się liberalnym caudillo drobnomieszczańskim i aspiruje do rządzenia Nikaraguą na modłę półfeudalną i półkolonialną.”

Farabundo Martí (1893–1932)

o Augusto Sandino (tę podyktowaną przez Komintern opinię odwołał przed śmiercią). Źródło: Hernando Calvo Ospina, Ospina: Nikaragua. Cztery życia sandinizmu http://www.lewica.pl/?id=19979, tłum. Zbigniew Marcin Kowalewski, lewica.pl, 6 września 2009

„Tak, jestem gotów na śmierć. Błogosławiona niech będzie moja śmierć!”

Huber Matos (1918–2014)

na swoim procesie w dniu 11 grudnia 1959 w obrębie garnizonu Columbia.
Źródło: Serge Raffy, Fidel Castro, op. cit., s. 190.

„Uniósłszy w górę głowę księcia Henryka na dość długiej włóczki, podchodzą pod zamek legnicki (…). Pokazują głowę księcia Henryka załodze zamku i przez tłumacza rozkazują, by wobec klęski i śmierci ich księcia Henryk otwarli im zamek. Ale kiedy obrońcy zamku dali im należytą odprawę, (…) [Tatarzy] spustoszywszy i spaliwszy wsie naokoło Legnicy, udają się do Otmuchowa (…).”

Jan Długosz (historyk) książka Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego

Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego (1480)
Źródło: t. IV, Warszawa 1974

O górach

„Robię film wówczas, gdy mnie interesuje temat: mogą to być wyścigi samochodowe albo lotnictwo, western lub komedia, ale najbardziej odpowiada mi dramat, w którym występuje człowiek w niebezpieczeństwie. Nie ma działania, gdy nie ma niebezpieczeństwa. Dopiero gdy ono się pojawia – mamy realne działanie. Ocalić życie lub zginąć – oto najprostszy z możliwych dramatów… życie jest bardzo proste… tyle rzeczy czynimy mechanicznie, iż życie staje się rutyną. Tymczasem każdy chciałby uciec od powszedniości. Tworząc historię przygód, widzicie, w jaki sposób zachowują się ludzie w sytuacjach niebezpiecznych, jak reagują w obliczu śmierci, co czynią, co myślą…”

Howard Hawks (1896–1977) reżyser amerykański

Źródło: „Cahiers du Cinéma” 1956, nr 56, cyt. za: Stanisław Grzelecki, 3000 m sensacji, op. cit., s. 47, 48.

O życiu, O ludziach, O historii, O myślach

„To będzie ciężki dzień!”

Robert-François Damiens (1715–1757)

usłyszawszy wyrok skazujący go na „tortury, przypalanie, wyrywanie ciała cęgami i rozćwiartowanie”.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, op. cit., s. 126.

O ludziach, O książkach, O wiedzę

„W Polsce jednak to, co powinny zrobić służby nie przekłada się na to, co one robią. W naszym kraju bez głębszego badania, tylko na podstawie stwierdzenia lekarskiego służby orzekły, że Lepper zabił się sam, a główną przyczyna były problemy finansowe. I znów nie pada pytanie, dlaczego kłopoty z kasą, które nie były dla Leppera pierwszyzną miały go zabić? Dlaczego właśnie teraz, twardy facet miał się chcieć zabić… I wreszcie nie pada nawet stwierdzenie, że komuś jednak mogło na śmierci Leppera zależeć, że ktoś mógł go do tego zmusić.”

Tomasz Terlikowski (1974) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: Terlikowski: Bez udziału osób trzecich?, fronda.pl, 7 sierpnia 2011 http://fronda.pl/news/czytaj/tytul/terlikowski:_bez_udzialu_osob_trzecich__14733

O facetach, O czytaniu, Pytanie

„Śmierć nie doda mojej osobie żadnych talentów.”

Éric-Emmanuel Schmitt (1960) pisarz francuski

Marzycielka z Ostendy

„Całe osiedle wie, że z psami się nie gada.
Idziesz na układ, gnoju – mówię ci „biada”.
Bez honoru i zasad śmieć w mordę jebany.
Śmierć konfidentom – tak zostałem wychowany.”

Wilku (1977)

Hemp Gru, Droga
Źródło: HWDP

„Diabeł i niepobożni wrzuceni zostaną do jeziora ognia i siarki (Ap 20:10), które Biblia nazywa "drugą śmiercią" (Ap 21:18), bo z niej nie ma już zmartwychwstania Grzesznicy poniosą karę współmierną do swych grzechów (Mt 11:24; Gal 6:7) oraz do posiadanej świadomości (Łk 12:47-48). Jedni spłoną jak chrust, inni jak grube konary (Mal 3:19). Najdłużej płonąć będzie Lucyfer, gdyż na niego spadną grzechy zbawionych, które zostały wymazane z ksiąg niebiańskich i wyniesione ze świątyni niebiańskiej przez jej Arcykapłana, podobnie, jak to miało miejsce w świątyni izraelskiej w Dniu Pojednania, kiedy arcykapłan wynosił z niej wyznane wciągu roku przez lud Boży grzechy, aby złożyć je na głowę kozła "dla Azazela", pomimo, że wcześniej poniósł za nie ofiarę kozioł "dla Pana."”

Alfred Palla (1960)

Biblijna prawda o piekle Źródło: Biblijna prawda o piekle http://eliasz.dekalog.pl/goscie/palla/pieklo.htm eliasz.pl

O ludziach, O prawdzie, O karze

„Boję się chorób i śmierci, no i oczywiście starości. Zapewne wyniosłem to z domu. Wczesna śmierć ojca i brata dają o sobie znać w mojej psychice. Babcia też ciągle mówiła o chorobie i śmierci. Ja nie chcę chorować, dlatego szczepię się, na co się da, badam się raz do roku na wszystko, dbam o zęby, a jak tylko gdzieś mnie coś strzyknie, lecę do lekarza. Niektórzy nazywają mnie hipochondrykiem. Poza tym chcę być szczupły. Dlatego uprawiam te wszystkie sporty: pływam, ćwiczę jogę, jeżdżę na rowerze. Dają mi one psychiczną wolność od moich obsesji. Po każdym ćwiczeniu, po każdym basenie czy przejażdżce rowerowej jestem szczęśliwy. Osiągam spokój. A jeżeli nie znajduję na to czasu albo mi się po prostu nie chce, jestem na siebie zły. Bo te ćwiczenia oddalają wizję starego, tłustego cielska.”

Jacek Poniedziałek (1965) aktor polski

Źródło: Nienawidzę sztuczności, „Sukces” nr 12, grudzień 2010 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/108945.html

O chorobach, O ćwiczeniach, O domu, O sporcie

„Jestem wyczerpany, ale tylko fizycznie. W zeszłym tygodniu miałem silne infekcje, ale lekarze nad nimi zapanowali. Będzie gorzej. Powstrzymają jeszcze dwie czy trzy, a czwartej – nie i wtedy umrę. Ale z żądania wypuszczenia więźniów nie ustąpię. A ponieważ Raúl Castro też nie ustąpi, to raczej czeka mnie śmierć. Raúl Castro chce żebym się poddał, ale mu się nie uda. Dowiodę mu, że bez władzy, bez armii, bez policji, marynarki wojennej, bez broni i przemocy, jestem od niego silniejszy. Fidel Castro to najgorsze nieszczęście w całych dziejach Kuby. A Raúl Castro jest w tej tragedii drugi.”

Guillermo Fariñas (1962)

słowa wypowiedziane podczas głodówki Źródło: wyborcza.pl, 20 kwietnia 2010 http://wyborcza.pl/1,75477,7791387,Damy_w_Bieli_na_Nobla.html#ixzz0vfACbBzd

O nieszczęściu, O czekaniu

„Wybaczcie mi bluźnierstwo, ale nie przebaczę Bogu, że zabrał Kuttnera z tego świata tak wcześnie, w 1958 roku. To jego śmierć sprawiła, że źle wspominam ten rok. Szczególnie źle dlatego, że jego talent był specyficzny i niepowtarzalny.”

Ray Bradbury (1920–2012) amerykański pisarz

Los Angeles, 11 lipca 1974.
Henry Kuttner – niedoceniony mistrz

O Bogu, O losie, O przebaczeniu

„Byłam nieprzytomna, robiło mi się słabo. Zdawało mi się, że włosy podnoszą mi się na głowie, że jestem w płomieniach. Przeżyłam chwile takiego szczęścia, jakie się musi mieć w ekstazie. Miałam wrażenie, że jestem słaba, bo cały mój dziki zapał oddałam ludziom. Czułam, jak się ze mnie coś wydziela, jak ogień. To było cudowne.”

Wanda Wasilewska (1905–1964) polska i radziecka pisarka i działaczka komunistyczna

słowa, jakimi opisywała matce swoje wystąpienie na wiecu robotniczym
Źródło: M.M. Shore, Kawior i popiół. Życie i śmierć pokolenia oczarowanych i rozczarowanych marksizmem, Warszawa 2008, s. 278.

O życiu, O matce, O wrażeniach

„Niewypowiedziany ból, wstrząsająca rozpacz, diabelska wściekłość i ten obłok smutku ciągle zasnuwający myśli, przeobrażający się stopniowo w rodzaj żałoby, jak gdyby człowiek opłakiwał śmierć kogoś bliskiego.”

Paul Auster (1947) amerykański pisarz

O bólu, O myślach, O rozpaczy, O myśleniu

„Socjaliści nie tylko zajmują się zdrowym robotnikiem. I owszem, pragną oni także uchronić od nędzy robotnika chorego. Chcą, aby wszędzie był obowiązek należenia do Kas Chorych, gdzie za parę centów tygodniowej opłaty, robotnik dostanie dobrego lekarza, lekarstwo i zapomogę pieniężną przez cały czas choroby. Nadto dążą do tego, aby każdy robotnik, który został kaleką brał utrzymanie aż do śmierci, a choćby nawet nie okaleczał, tylko się postarzał, aby w starości już bez pracy pobierał pensję i nie lękał się nędzy po całym życiu uczciwej pracy. Dziecko powinno też być otoczone opieką całego narodu, mieć za darmo szkołę, i w tej szkole głodu nie cierpieć, aby móc się uczyć z korzyścią dla siebie; kobieta powinna daleko lżej pracować niż mężczyzna i być oszczędzaną, wtedy, kiedy wydaje na świat dzieci.”

Ignacy Daszyński (1886–1936) polski polityk

Źródło: Pogadanka o socjalizmie, „Latarnia” nr 1/1900 http://lewicowo.pl/pogadanka-o-socjalizmie/

O kobietach, O głodzie, O dzieciach, O świecie

„Kiedy człowiek się rodzi, śmierć przychodzi na świat razem z nim i ona zabiera go ze świata.”

Philip Pullman (1946) pisarz angielski

Mroczne materie III: Bursztynowa luneta (2000)

O świecie

„Naukowcy gromadzili przez kilka miesięcy wszystkie dane dotyczące tego zdarzenia. Ustalaliśmy pogodę, jaka była tam wtedy naprawdę, księżyc i jego fazę, czy było jasno czy nie i wszystko to, co tylko mogło posłużyć do wykonania takiej symulacji. Biorąc pod uwagę różne warianty, różne pogłoski, przypuszczenia, domniemania, nie tylko w sprawach zablokowanego steru wysokościowego, ale także automatycznego pilota, próbowaliśmy odtworzyć bieg tamtych zdarzeń. Po badaniach pokazujących jak samolot zachowywałby się przy różnych awariach, po tysiącach symulacji werdykt naukowców brzmiał: „nie było katastrofy lotniczej”. To, co się zdarzyło, nie mogło być katastrofą. Samolot wystartował i wzniósł się, nieważne czy na 10, 30 czy na 100 metrów, to nie ma żadnego znaczenia. Jeśli znalazł się w wodzie 500 metrów od brzegu, a następnie tonął od 6 do 8 minut, nie mógł ulec żadnej katastrofie.”

Dariusz Baliszewski (1946) polski dziennikarz i publicysta

o śmierci generała Sikorskiego.

O pogodzie

„uklękły matki:
nikt nie pomniał
że kiedyś rodziły (…)
huczały trąby
złodzieje chyłkiem
wykradali złoto
które było silniejsze
od śmierci.”

Adam Hollanek (1922–1998) polski pisarz i publicysta

Źródło: Sąd ostateczny, „Życie Literackie” nr 40, 30 września 1956, s. 9 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14830

O życiu, O matce

„Miłość jest miłością o każdej porze i w każdym miejscu, ale im bliżej śmierci, tym bardziej jest intensywna.”

Gabriel García Márquez książka Miłość w czasach zarazy

Miłość w czasach zarazy (1985)

O miłości, Pora roku

„Powinniśmy rozmawiać o odchodzeniu jak najczęściej, właśnie dlatego że ludzie tak bardzo boją się śmierci. Rozmowa pomaga przetrwać trudne życiowe momenty, gdy dotyka nas tragedia rozstania z tymi, których kochamy. W każdym drzemie lęk przed tym, że utraci kogoś bliskiego. Trudno nam tak po ludzku się z tym pogodzić. Czujemy nieutulony żal. Bardzo tęsknimy, a tęsknota często człowieka osłabia. Nagłe odejście nas zaskakuje, nie jesteśmy na nie gotowi. Im więcej więc będziemy o tym rozmawiać, tym lepiej będziemy przygotowani i silniejsi.”

Eleni (1956) piosenkarka polska pochodzenia greckiego

Źródło: Izabela Górnicka-Zdziech, Nadzieja umiera ostatnia, „Magazyn Familia”, 26 stycznia 2009 http://www.magazynfamilia.pl/artykuly/Nadzieja_umiera_ostatnia,600,91.html

O ludziach, O nadziei, O odejściu, Kochać się

„Jak odbywa się umieranie? Co człowiek wtedy widzi? Czy człowiek widzi wtedy Boga, czy On się człowiekowi pokazuje, żeby ostatnia chwila była lżejsza, Żeby odjąć człowiekowi lęk? Zapewne pokazuje się w ostatnim mgnieniu, w ostatnim promyku światła, które dociera do źrenicy, ale nigdy wcześniej, bo człowiek mógłby przeżyć, wyzdrowieć i powiedzieć innym, co zobaczył. Więc Bóg pokazuje się dopiero w chwili, kiedy ma już zupełną pewność, że to jest śmierć…”

Andrzej Szczypiorski książka Początek

Początek

O Bogu

„Śmieszna jesteś, Nino. Jego śmierć ocaliła ci życie.”

Ławrientij Beria (1899–1953) radziecki działacz komunistyczny, szef NKWD

słowa skierowane do żony po tym jak rozpłakała się na wieść, że Stalin dostał udaru mózgu.
O śmierci Stalina
Źródło: Simon Sebag Montefiore, Stalin. Dwór czerwonego cara

O życiu

„Tylko skazanie na śmierć wyróżnia człowieka od innych; to jedyna rzecz, której nie da się kupić.”

Stendhal (1783–1842)

„Pamięć jest jak szkło, pomyślała. Ci, którzy odeszli, wciąż są widoczni, całkiem z bliska. Ale nie możemy się nawzajem dosięgnąć. Śmierć jest niema. Zabrania rozmowy, dopuszcza wyłącznie ciszę.”

Henning Mankell książka Chińczyk

Chińczyk

O odejściu

„Powiadam ci, że nie pragnę śmierci żadnego człowieka, ale jedynie zmiany rządów we Florencji.”

Sykstus IV (1414–1484) papież

zlecając Hieronimowi Riario zamordowanie Wawrzyńca i Juliana Medyceuszy podczas niedzielnej mszy we florenckiej katedrze Santa Maria del Fiore.
Źródło: Gerard Noel, Występni papieże renesansu, wyd. Amber, Warszawa 2007.

„(…) doktor był fanem Slayera. Rzekł do mnie: Pierwsze co mam zamiar zrobić, to uratować twoje życie. Następnie mam zamiar uratować twoje ramię. Potem spróbuję uratować twoją karierę.”

Jeff Hanneman (1964–2013) amerykański gitarzysta metalowy (Slayer)

po ugryzieniu przez pająka. Źródło: Jeff Hanneman był bliski śmierci, opowiedział o tym w jednym z ostatnich wywiadów., antyradio.pl http://www.antyradio.pl/Muzyka/Newsy-Muzyczne/Jeff-Hanneman-byl-bliski-smierci-opowiedzial-o-tym-w-jednym-z-ostatnich-wywiadow

O życiu, O muzyce

„Dla nas, bytów nieciągłych, śmierć ma znaczenie ciągłości bytu: rozmnażanie prowadzi do nieciągłości istot, zarazem jednak łączy się ze sprawą ich ciągłości, czyli jest ściśle ze śmiercią związane. Mówiąc o rozmnażaniu i o śmierci, spróbuję ukazać tożsamość ciągłości bytów i śmierci – obie są jednakowo fascynujące, a fascynacja nimi włada erotyzmem.”

Georges Bataille (1897–1962)

Erotyzm
Źródło: s. 16

„Ja rozumiem, że człowiek, który był gotów wysłać własnego brata na śmierć do Smoleńska oraz zachęcał do stosowania aresztów wydobywczych jest zdolny do każdej podłości, ale wysoka Izba musi dbać, żeby pewne granice nie były przekraczane w tym parlamencie.”

Janusz Palikot (1964) polski polityk

o Jarosławie Kaczyńskim. Źródło: Monika Kamińska, Palikot do Kaczyńskiego: Był gotów wysłać brata na śmierć do Smoleńska http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-palikot-do-kaczynskiego-byl-gotow-wyslac-brata-na-smierc-do,nId,604975,repId,41359462, rmf24.pl, 11 maja 2012

„Życie to igraszka bogów i próżno szukać sprawiedliwości. Trzeba nauczyć się śmiać, powiedział mi kiedyś [Merlin], bo inaczej można zapłakać się na śmierć.”

Bernard Cornwell (1944)

Postać: Derfel
Trylogia arturiańska, Zimowy monarcha

O życiu, O Bogu, O sprawiedliwości

„Oni chcą grać w kampanii nekrologami. Żerować na śmierci Leppera. Mówią, że chcą powołać komisję. A najpierw uknuli seksaferę, aferę gruntową. Przecież to oni robili, tego nie robiła Platforma Obywatelska. Jak pan Ziobro śmie w ogóle teraz mówić o komisji? Skąd tyle dobroci się w nich wzięło nagle? Bo jest kampania. Znów chcą mieszać ludziom w głowach. Uważają się za tak dobrych katolików, a ich zachowanie mówi co innego. Mówię szczerze – nie wierzę PiS-owi.”

Wanda Łyżwińska (1953) polska działaczka polityczna

o śmierci Andrzeja Leppera i reakcjach polityków PiS. Źródło: tokfm.pl http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103087,10097372,Lyzwinska___PiS_zeruje_na_smierci_Leppera__Jak_Ziobro.html, 10 sierpnia 2011

O zachowaniu

„Dyskutując o eutanazji, trzeba wziąć pod uwagę zdanie osób bardziej wrażliwych, które nie są w stanie znieść tego czekania na nieodwołalną śmierć. Zdarza się, że niektórzy chcieliby ją przyśpieszyć. Dlaczego mocą przepisów prawnych miałoby się komuś w tym przeszkadzać?”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

O czekaniu

„Maria Vetsera? Kim była Maria Vetsera? Jedną z wielu. Noc przed swoją śmiercią w Mayerlingu Rudolf spędził ze znaną wiedeńską prostytutką Mitzi Caspar!”

Stefania Klotylda Koburg (1864–1945)

Źródło: Juan Balansó, Puste korony. Zapomniani królowie i królowe, op. cit., s. 134.

O nocy

„Proletariatem nazywamy tę klasę społeczeństwa, która środki do życia czerpie jedynie i wyłącznie ze sprzedaży swej pracy, nie zaś z zysku od jakiegokolwiek kapitału; klasę, której dola i niedola, życie i śmierć oraz całe istnienie zależne jest od popytu na pracę, a więc od okresowych zmian pomyślnego i niepomyślnego stanu interesów, od wahań nieokiełznanej konkurencji. Słowem, proletariat, inaczej klasa proletariuszy, to klasa robotnicza dziewiętnastego wieku.”

Fryderyk Engels (1820–1895) niemiecki filozof i rewolucjonista

Zasady komunizmu (1847)

O życiu, O wieku

„Mam nadzieję, że śmierć jest radosna. Mam nadzieję, że nigdy nie wrócę.”

Frida Kahlo (1907–1954) meksykańska malarka

ostatnie zdanie w dzienniku Fridy.

„Dwa lata po jego śmierci Kate postanowiła przenieść się na Zachód. Miejsce, w którym z nim żyła, bez niego stało się puste.”

Charlotte Armstrong (1905–1969)

Gorzka czekolada (1948)

„Wszyscy przed śmiercią czegoś żałują.”

Wang Chong (27–97)

„Nasza firma stała się najważniejsza na Wspólnym Rynku.”

Alfried Krupp von Bohlen und Halbach (1907–1967)

wypowiedziane tuż przed śmiercią.
Źródło: José María López Ruiz, Tyrani i zbrodniarze. Najwięksi nikczemnicy w dziejach świata, tłum. Agata Ciastek, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2006, s. 282.

O domu

„Czerwiec 1989 r. był punktem zwrotnym w moim 50-letnim życiu. Śmierć męczenników otworzyła mi oczy.”

Liu Xiaobo (1955–2017) pisarz i literaturoznawca chiński, dysydent, noblista w dziedzinie pokoju

o zakończonych masakrą protestach na placu Tian’anmen, w których brał udział.
Źródło: Jean-Philippe Beja, Liu Xiaobo więzień nr 1, „Gazeta Wyborcza”, 9–10 października 2010.

„Wiadomo, że największa wspólnota, jaką jest państwo, jest najgorszym przedsiębiorcą: psychologia urzędnika jest skrajnym przeciwieństwem psychologii dobrego gospodarza. Urzędnik nie jest bezpośrednio zainteresowany dochodowością przedsiębiorstwa – choćby to ostatnie pracowało z deficytem pobierze on zawsze swą pensję i, jeśli był pracowitym i sumiennym urzędnikiem pilnującym regulaminów, deficytowość nie zaszkodzi mu w karierze. Dla pracującego na swoim dochodowość przedsiębiorstwa jest sprawą życia lub śmierci, a deficyt z konieczności prowadzi do ruiny.”

Jacek Woroniecki (1878–1949) teolog polski, dominikanin

Katolicka etyka wychowawcza, Tom II/2
Źródło: s. 242

„Nosisz w sobie jedno życie,
Nosisz w sobie wszystkie śmierci.”

Jacek Kaczmarski (1957–2004) polski bard, poeta i prozaik

Źródło: Portret płonący, 2001

O życiu

„Po osiągnięciu pewnego poziomu egzystencji, jak ciepło przemienia się w światło, tak życie ludzkie uwalnia się od siebie samego. Nie ma to nic wspólnego ze śmiercią indywidualności, czy też rodzajem mistycznego obumarcia, lecz oznacza transcendentną afirmację życia, w której troski, pożądania, tęsknoty, zmartwienia, poszukiwania wiary, ludzkie cele i wysiłki – wszystko to ustępuje wobec wszechogarniającego stanu absolutnego spokoju. W ten sposób rzeczywistość wykraczająca poza nasze życie, manifestuje się wewnątrz niego. To heroiczne doświadczenie jest samo w sobie dobrem i wartością, podczas gdy życie codzienne to jedynie gonitwa interesów, rzeczy i ludzkich konwencji.”

Julius Evola książka Meditations on the Peaks

o wspinaczce górskiej
Źródło: Meditations on the Peaks, tłum. Guido Stucco, Rochester, VT: Inner Traditions, 1998, s. 5

O życiu, O wierze, O poszukiwaniu, O rzeczywostości

„Miliony ludzi ma płytką, ale dość komfortową egzystencję – nic nie podnieca ich bardziej niż oglądanie lub czytanie o zabijaniu, bez względu na to, czy jest to morderstwo, czy nieszczęśliwy wypadek w czasie wyścigu samochodowego. Czy nie jest to objawem tego, jak głęboko już się rozwinęła fascynacja śmiercią.”

Erich Fromm (1900–1980) amerykański filozof, psycholog i psychoanalityk

Wojna w człowieku

O ludziach, O czasie, O czytaniu

„Ale jak, do diabła, to ma mnie zabić?”

Denis Diderot (1713–1784) francuski pisarz, filozof

ostatnie słowa, 31 lipca 1784 do żony, która mówiła mu, żeby nie jadł za dużo. Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

„Czerwona krew, śmierć czarna
równe są dla mnie, w krwi
przemoc, w czarnej żałobie
i dniach ciemnych, w krwi
krzepnącej na ciałach
niewinnych, co w czarną śmierć
się zamienia i wyje,
szczeka wśród pól pustych,
w półmroku zbezczeszczonych
cmentarzy.”

Dario Belezza (1944–1996)

Źródło: Czerwona krew śmierć czarna (1994), tłum. Monika Woźniak

„Ten świat, tak wdzięczny i piękny, jest zgniły i chwiejny. Śmierć, kryjąca się w jego ciemnych zakamarkach, jest – przeciwnie – szczęśliwą przystanią, której nie grożą wzburzone fale ani trzęsienia ziemi. Życie i świat stały się przedmiotem wstrętu. z jakim ostatni ludzie średniowiecza i pierwsi ludzie odrodzenia zgodnie odnosili się do śmierci. Śmierć i życie zamieniły się rolami.”

Philippe Ariès (1914–1984)

Człowiek i śmierć

O życiu, O ludziach, O świecie

„Pomysły na wiersze przychodzą do mnie w tajemniczej formie. Trudno jest mi je zrozumieć, niezależnie od tego, czy są to kwestie na miarę życia i śmierci, czy raczej konkrety – niedalekie pielgrzymki.”

Eiléan Ní Chuilleanáin (1942)

Źródło: Grzegorz Czemiel, Ten ciemny element w poezji Rozmowa z Eiléan Ní Chuilleanáin, dwutygodnik.com http://www.dwutygodnik.com/artykul/3450-ten-ciemny-element-w-poezji.html

„Z wyjątkiem spraw życia i śmierci nic nie jest tak ważne, jak się początkowo wydaje.”

H. Jackson Brown, Jr. (1940)

Mały poradnik życia
Źródło: s. 68

„Nasz piękny park nosił niegdyś, jak opowiadał mi nieboszczyk dziadek, imię marszałka Piłsudskiego. Później, w czasie wojny, zmieniono tę nazwę na Park Horsta Wessela. Po wojnie patronami parku zostali bohaterowie Stalingradu i byli nimi bardzo długo – do czasu, gdy marszałek Piłsudski ponownie wrócił do łask, a jego popersie do parku. Później, gdzieś około 1993, nastała Era Szybkich Zmian. Marszałek Piłsudski zaczął się źle kojarzyć – nosił wąsy i robił przewroty, głównie w maju, a nie były to czasy, gdy można było tolerować w parkach popiersia facetów z wąsami, lubiących podnosić zbrojną rękę na legalną władzę, niezależnie od efektu i pory roku. Park przemianowano tedy na Park Orła Białego, ale wówczas inne narodowości, których na Suwałkach było już bez liku zaprotestowały gorąco. I czynnie. Wówczas nazwano park Ogrodem Ducha Świętego, ale po trzydniowym strajku banków postanowiono nazwę zmienić. Zaproponowano: Park Grunwaldzki, ale zaprotestowali Niemcy. Zaproponowano: Park Adama Mickiewicza, ale zaprotestowali Litwini ze względu na pisownię i inskrypcję „polski poeta” na projekcie pomnika. Zaproponowano: Park Przyjaźni, ale zaprotestowali wszyscy. W rezultacie ochrzczono park imieniem króla Jana III Sobieskiego i tak już zostało, prawdopodobnie dlatego, że odsetek Turków w Suwałkach jest znikomy, a ich lobby nie ma żadnej siły przebicia. Właściciel restauracji „Istanbul Kebab” Mustafa Baskar Yusuf Oglu mógł zaś sobie strajkować do usranej śmierci.”

Andrzej Sapkowski (1948) polski pisarz

główny bohater opowiadania o parku w Suwałkach.
Coś się kończy, coś się zaczyna
Źródło: W leju po bombie.

O przyjaźni, O wojnie, O sile, O czasie

„Hanka nerwowo grzebie w torebce. Podaje mi szary porubrykowany kawałek papieru. Jest to metryka śmierci, wydana przez „sielsowiet” – urząd gminny. Metrykę podpisał lekarz, urzędujący w innej gminie, który chorego nie widział. W rubryce: „Przyczyna śmierci” wypisał „głód”. Każdy naród ma swoje ulubione wyrażenie. Amerykanie mówią: „Okay”, Anglicy: „All right”. Te wyrażenia w uproszczonym skrócie oddają ducha narodu. Naród rosyjski ma takie słowo: „Oczeń prosto” (co dosłownie znaczy: „całkiem prosto” i ma sens: „zupełnie zrozumiałe, nie ma się czemu dziwić”). Dlatego lekarz gminny w metryce wystawionej siłą wywiezionemu i bez sądu pozbawionemu życia obywatelowi „sojuszniczego państwa”, mającego już wówczas swoje poselstwo w Rosji, wypisał jako przyczynę śmierci – głód. Oczeń prosto…”

Melchior Wańkowicz (1892–1974) polski publicysta i pisarz

Źródło: Dzieje rodziny Korzeniewskich, Warszawa, Wydawnictwo Polonia, 1991, s. 174.

O głodzie, O sile, Sens

„W Madrycie doszło do aktów tolerancji. Ofiarami byli młodzi pielgrzymi. Oto nasza przyszłość w soczewce. Nadzieją prawa mniejszości. Cywilizacja życia zderzyła się z kulturą śmierci. W Madrycie. Z jednej strony półtora miliona pielgrzymów, z drugiej setki protestujących. Przyszli przeszkadzać w modlitwie. Bili pielgrzymów. Po raz pierwszy od 26 lat uczestnicy Światowych Dni Młodzieży spotkali się z taką niegościnnością. Z fizyczną agresją. Incydenty te były jednak tylko marginesem. Młodzi poza uczestniczeniem w spotkaniach religijnych po prostu się bawili. Na ulicach, placach. I wtedy widać było po nich, czym jest Radość. Ta Radość, którą Elżbieta zobaczyła na twarzy młodziutkiej Miriam. Radość, którą daje spotkanie, spotykanie się z Bogiem. A naprzeciwko Radosnych garstka wesołkowatych. I agresywnych. Gdy zbierają się w podobnej ilości na Paradzie „Miłości”, widać najlepiej różnicę. Wulgarność, obsceniczność i głęboko skrywany smutek. To tak naprawdę jest bardzo proste. Życie i śmierć. Każdy musi wybierać.”

Robert Tekieli (1961) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: Nie da się zagadać strachu, „Gazeta Polska”, 26 sierpnia 2011

O życiu, O Bogu, O młodzieży, O smutku

„Papież z kraju, gdzie żenią się homoseksualiści to historyczny moment. (…) Co Bergoglio może zmienić? Nie można oczekiwać, że nagle poprze nasze małżeństwa czy adoptowanie dzieci. Ale mam nadzieje, że przynajmniej zaakceptuje homoseksualizm. W krajach afrykańskich wciąż są kardynałowie, którzy popierają karę śmierci dla homoseksualistów. I tu Bergoglio jest w stanie zadziałać. To byłoby minimum. W Argentynie część księży, głównie związanych z teologią wyzwolenia, nas wspiera. Bergoglio tego nie robił, ale należał do najbardziej postępowych i był za pewnymi udogodnieniami. Podobno zamiast małżeństw dla gejów proponował związki partnerskie. Dlatego wielu hierarchom jego wybór się nie spodobał. Ja liczę na jego przychylność.”

Esteban Paulón (1978)

Źródło: Mirosław Wlekły, Halo, tu mówi papież, „Gazeta Wyborcza”, 25–26 maja 2013.

O małżeństwie, O dzieciach, O karze

„Osią życia całego jest Miłość i Śmierć. Wszystko cokolwiek istnieje w świecie ludzkości: rodzina, gromada, państwo, wojna, narody i rzezie, to rzeczy uboczne, konieczne, by zabezpieczyć pokolenia, które z miłości wykwitły. To tylko pomocnicze środki, by móc dalej żyć i dać pokoleniom swoim ochronę.”

Stanisław Przybyszewski (1868–1927) polski pisarz, dramaturg i publicysta

Synowie ziemi
Źródło: Synowie ziemi, Wstęp, Lwów, Warszawa 1904, s. 1.

O miłości, O wojnie, O rodzinie

„Mam nadzieję, że Bóg nigdy nie będzie tak okrutny, żeby kazać mi oglądać twoją śmierć. Gdyby jednak spotkało mnie to nieszczęście, nie ożenię się ponownie, bo po tygodniu spocznę obok w ciebie w grobie.”

Ludwik Burbon (książę Burgundii) (1682–1712) wnuk Ludwika XIV, następca tronu Francji (Mały Delfin), książę Burgundii

do swej żony Marii Adelajdy Sabaudzkiej, która przeczuwała swoją śmierć.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 12.

O Bogu, O nieszczęściu, O ludziach, O książkach

„Kobieta swoim pocałunkiem przezwyciężyć może nawet śmierć.”

Parmenides (-501–-470 p. n. e.)

O kobietach, O pocałunku

„A przecież wszelka religia jest tylko fantastycznym odzwierciedleniem w głowach ludzkich tych zewnętrznych sił, które rządzą codziennym bytem ludzi, odzwierciedleniem, w którym siły ziemskie przybierają postać sił nadziemskich. W początkach dziejów przedmiotami tego odzwierciedlenia są zrazu siły przyrody, przybierające w dalszym rozwoju procesu ich personifikacji u różnych ludów najrozmaitsze, najróżnorodniejsze postacie. Mitologia porównawcza prześledziła ten pierwszy proces (…). Rychło jednak obok sił przyrody zaczynają też działać siły społeczne, które przeciwstawiają się ludziom jako siły tak samo im obce i na początku tak samo niewytłumaczalne, panujące nad nimi z tą samą na pozór koniecznością naturalną, co same siły przyrody. I fantastyczne postacie, w których początkowo odzwierciedlały się tylko tajemnicze siły przyrody, nabierają atrybutów społecznych, stają się reprezentantami sił dziejowycha. Na jeszcze wyższym szczeblu rozwoju wszystkie naturalne i społeczne cechy wielu bóstw zostają przeniesione na jednego wszechmocnego boga, który z kolei jest tylko refleksem abstrakcyjnego człowieka. Tak powstał monoteizm, który był, historycznie biorąc, ostatnim wytworem późnogreckiej filozofii ludowej i znalazł swoje gotowe ucieleśnienie w żydowskim, czysto narodowym bogu Jahwe. W tej wygodnej, poręcznej, łatwo przystosowalnej postaci religia może istnieć dalej jako bezpośrednia, to znaczy emocjonalna, forma ustosunkowania się ludzi do panujących nad nimi obcych sił przyrody i sił społecznych, dopóki ludzie pozostają pod panowaniem takich sił. Otóż widzieliśmy niejednokrotnie, że w dzisiejszym, burżuazyjnym społeczeństwie panują nad ludźmi jak obca jakaś siła przez nich samych stworzone stosunki ekonomiczne, przez nich samych wytworzone środki produkcji. Istnieje więc nadal faktyczne podłoże dla refleksu o charakterze religijnym, a wraz z nim i sam refleks religijny. I chociaż ekonomia burżuazyjna otwiera drogę do pewnego zrozumienia związku przyczynowego, z którego wyrasta to obce panowanie, fakt ten nie zmienia postaci rzeczy. Ekonomia burżuazyjna nie może ani zapobiec kryzysom w ogóle, ani uchronić poszczególnych kapitalistów przed stratami, niewypłacalnymi długami i bankructwem, a poszczególnych robotników przed bezrobociem i nędzą. Wciąż jeszcze mówimy: Człowiek myśli, Pan Bóg (to znaczy obce panowanie kapitalistycznego sposobu produkcji) kryśli. Samo zrozumienie - nawet szersze i głębsze niż to, które daje burżuazyjna ekonomia - nie wystarcza do poddania sił społecznych władzy społeczeństwa. Do tego potrzebny jest przede wszystkim czyn społeczny. Kiedy ten czyn zostanie dokonany, kiedy społeczeństwo przez objęcie w posiadanie wszystkich środków produkcji i ich planowe zastosowanie wyzwoli siebie i wszystkich swoich członków z niewoli, w jakiej trzymają ich obecnie te środki produkcji przez nich samych wytworzone, ale przeciwstawiające się im jako przemożna obca siła, z chwilą więc, gdy człowiek już nie tylko będzie "myślił", ale i "kryślił", dopiero wtedy zniknie ostatnia obca siła, która się jeszcze dziś odzwierciedla w religii, a tym samym zniknie też religijne odzwierciedlenie, jako że wówczas nie będzie już nic do odzwierciedlania. Natomiast pan Dühring nie może czekać, aż religia umrze taką śmiercią naturalną. Postępuje bardziej fundamentalnie. Przebismarczył Bismarcka, dekretuje obostrzone ustawy majowe 160 nie tylko przeciw katolicyzmowi, ale przeciwko wszelkiej religii w ogóle; szczuje swoich żandarmów przyszłości przeciw religii, pomagając jej zdobyć palmę męczeństwa i przedłużając jej żywot. Gdzie tylko spojrzeć - specyficznie pruski socjalizm.”

Fryderyk Engels (1820–1895) niemiecki filozof i rewolucjonista

Anty-Dühring (1878)

O Bogu, O ludziach, O religii, O myślach

„Oni darowali ci życie, kiedy zasługiwałeś na śmierć! Przecież nie odebrano ci całego człowieczeństwa! Uczyniwszy tyle zła, musisz zwrócić się ku dobru! Pomyśl, do jak okropnej zbrodni przyłożyłbyś rękę!”

Juliusz Verne książka Dwa lata wakacji

Dwa lata wakacji
Źródło: rozdział 28

O życiu

„Bo jest życie piękniejsze, nowe,
i żyć warto, i umrzeć warto!
Trzeba nieść, jak chorągiew, głowę,
świecić piersią kulami rozdartą,

trzeba umieć umierać pięknie,
patrzeć w lufy wzniesione śmiało!
Aż się podłe zadziwi i zlęknie,
aż umilknie łoskot wystrzałów!”

Władysław Broniewski (1897–1962) polski poeta

Źródło: Na śmierć rewolucjonisty

O życiu

„Pamiętać, że Bóg zawsze na mnie patrzy i widzi wszystkie czynności i wewnętrzne, że zawsze je najsprawiedliwiej osądza. Pamiętać, że naznaczona godzina śmierci wisi nade mną.”

Jan Wojciech Balicki (1869–1948) polski duchowny katolicki, teolog, błogosławiony Kościoła katolickiego

Rozważania. O. Joachim Bar, Wybór pism ks. Jana Balickiego, Warszawa 1978, s. 622.
Źródło: o. Joachim Roman Bar, ks. Stanisław Zygarowicz, Polscy święci. Sługa Boży Jan Balicki, t. 11, ATK, Warszawa 1987, s. 288.

O Bogu

„Nie umrę jeszcze, poczekam, poczekamy razem; my umiemy przecież pięknie czekać, na życie, na śmierć, na cokolwiek…”

Halina Poświatowska (1935–1967) poetka polska

Opowieść dla przyjaciela

O życiu, O czekaniu

„Zapachniały zefiry
Brzękły potrójne liry
Pierzchnęła tłuszcza
Serce alkoholowe
Unieśli aniołowie
Na złotych bluszczach.”

Konstanty Ildefons Gałczyński (1905–1953) polski poeta

Kronika olsztyńska (1950)
Źródło: Śmierć poety

O aniołach, Serce

„Nie mogliśmy poprzeć poprawek LPR, bo ich przyjęcie oznaczałoby, że nie można byłoby w Polsce wprowadzić kary śmierci.”

Marek Kuchciński (1955) polski polityk

wyjaśnienie dlaczego posłowie PiS nie głosowali jednomyślnie za zmianami w konstytucji.
Źródło: „Przekrój”, 19 kwietnia 2007

O karze

„Bądźcie bez litości, bądźcie brutalni… Dżyngis-Chan rzucił na śmierć miliony kobiet i dzieci świadomie i z lekkim sercem – historia widzi w nim tylko wielkiego założyciela państw. Obecnie tylko na wschodzie umieściłem oddziały SS Totenkopf, dając im rozkaz nieugiętego i bezlitosnego zabijania kobiet i dzieci polskiego pochodzenia i polskiej mowy, bo tylko tą drogą zdobyć możemy potrzebną nam przestrzeń życiową.”

Adolf Hitler (1889–1945) kanclerz Rzeszy, twórca i dyktator III Rzeszy niemieckiej

„Drugie Przemówienie”, którego istnienie jest podważane, na odprawie dowódców w Obersalzbergu, 22 sierpnia 1939. Wielu historyków twierdzi, że tamtego dnia Hitler miał tylko jedno przemówienie, a autentyczność Dokumentu Norymberskiego nr 798-PS, skąd pochodzi całość przemówienia, nie została nigdy potwierdzona.

O kobietach, O dzieciach, O historii, Serce

„Ale mimo tych przechwałek to Markus Wolf i jego towarzysze przegrali zimną wojnę.”

Anne Applebaum (1964) amerykańska dziennikarka

po śmierci Markusa Wolfa, byłego agenta NRD, który w swych książkach wyśmiewał niezdarność agentów USA i RFN.
Źródło: „Polityka”, 25 listopada 2006

O książkach

„Ludzie, zwłaszcza odrzuceni, potrzebują poczucia wspólnoty.”

Erica Spindler (1957)

Źródło: Wyścig ze śmiercią, tłum. Krzysztof Puławski

O ludziach

„Chiński Gordon został po śmierci Gordonem z Chartumu o bohaterem narodowym. (…) Wyrobił sobie opinię nieustraszonego żołnierza w Chinach, gdzie prowadził Niezwyciężoną Armię do boju tylko z laską w ręku. Gdy zabronił swoim żołnierzom grabienia zdobytych miast, podniósł się bunt. Gordon rozkazał rozstrzelać jednego z prowodyrów i zagroził, że nakaże stracić co godzinę jednego buntownika, dopóki nie zapanuje spokój. Wystarczyła jedna godzina.”

Nigel Cawthorne (1951)

Źródło: Dowódcy i generałowie. Prawdziwe historie, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2014, s. 136.

O historii

„Twoja śmierć klepie cię po ramieniu albo bierze za rękę i mówi, choć ze mną, już czas. Może przyjść, kiedy leżysz w gorączce albo kiedy zadławisz się kawałkiem suchego chleba, albo kiedy spadniesz z wysokiego budynku; w samym środku bólu i męki śmierci przychodzi do ciebie łaskawie i mówi: już dobrze, dziecko, chodź ze mną, i odpływasz z nią łodzią po jeziorze we mgłę. Co tam się dzieje nie wie nikt. Nikt nigdy stamtąd nie wraca.”

Philip Pullman (1946) pisarz angielski

Mroczne materie III: Bursztynowa luneta (2000)

O dzieciach, O czasie

„Po otrzymaniu dokumentów miałem miesiąc na wykonanie wyroku. Mogłem to zrobić nazajutrz, a mogłem po 29 dniach. Wiele czynników wpływa na wyznaczenie terminu. Brałem pod uwagę stan podwładnych, pogodę, nawet transmisję meczu w telewizji. Wszystko – kto kiedy ma urodziny, kto wesele, to wszystko składało się na taką mozaikę.”

Oleg Ałkajew (1951)

Źródło: rozmowa Andrieja Mołodycha, Nieśmiertelna kara śmierci, „Russkij Rieportior”, tłum. „Forum”, 1 sierpnia 2011.

O karze, O urodzinach, O pogodzie

„Musimy powiedzieć naszym dzieciom, że sześć dekad temu dzieci takie jak one były wysyłane przez rumuńskie państwo na śmierć z głodu i zimna. (…) Władze były bezlitosne. Zabierały Romów z ich własnych domów, z miast i armii i wysyłały ich daleko, by „oczyścić naród.””

Traian Băsescu (1951) rumuński polityk

Źródło: Bezprecedensowy gest rumuńskiego prezydenta wobec Romów, wyborcza.pl, 25 października 2007 http://wyborcza.pl/1,86739,4609849.html#ixzz0vWJIgX8Q

O głodzie, O dzieciach

„Choć prawdą jest, że reżimy Hitlera, Stalina, Mao i Pol Pota były w różnym stopniu areligijne, to nie były szczególnie racjonalne. (…) Auschwitz, Gułag i pola śmierci nie są przykładami na to, co dzieje się z ludźmi, gdy stają się zbyt krytyczni wobec nieuprawnionych wierzeń; przeciwnie, te okropieństwa świadczą o niebezpieczeństwie braku odpowiednio krytycznego myślenia wobec określonych świeckich ideologii.”

Sam Harris (1967) pisarz amerykański, filozof, autor książek

Źródło: Trzecia fala ateizmu, onet.pl, 17 stycznia 2008 http://tygodnik2003-2007.onet.pl/1546,1463711,0,560760,dzial.html

O myślach, O myśleniu

„W razie, gdybyście koniecznie musieli mówić o mojej osobie, możecie mnie nazywać „synem polskiej ziemi” (nikt bowiem nie może zaprzeczyć, że ziemia, w której spoczywają oboje moi rodzice i na której stale pracuję i zamierzam pracować do śmierci jest moim domem, choć nie jestem nacjonalistą), lecz nie nazywajcie mnie „Polakiem”, aby nie mówiono, że – dla przyjmowania zaszczytów – nałożyłem maskę narodu, do którego nie należę.”

Ludwik Zamenhof (1859–1917) polski lekarz, twórca esperanto

Źródło: list Zamenhofa do Komitetu Organizacyjnego 8. Światowego Kongresu Esperantystów w Krakowie (1912)

O domu, O rodzicach

„Czy wielka ciemność staje się przez to mniej ciemna, czy pytania bez odpowiedzi są wówczas mniej beznadziejne, czy rozpacz nad wieczną niedoskonałością pali się wtedy mniej boleśnie? Czy dzięki temu można kiedykolwiek wytłumaczyć życie, okiełznać je i jechać na nim jak na spokojnym koniu – czy też jest ono zawsze jak potężny żagiel wśród burzy, który nas niesie, i gdy go chcemy schwycić, zmiata nas do wody? Niekiedy zjawia się przede mną przepaść, która zdaje się sięgać do jądra ziemi. Co ją wypełnia? Tęsknota? Rozpacz? Szczęście? Ale jakie? Zmęczenie? Rezygnacja? Śmierć? Po co żyję? Tak, po co żyję?”

Erich Maria Remarque książka Czarny obelisk

Czarny obelisk (1956)

O życiu, O szczęściu, O rozpaczy, Pytanie

„Umrzeć jest absolutną koniecznością, ponieważ dopóki żyjemy, jesteśmy pozbawieni sensu. Jedynie dzięki śmierci nasze życie jest wykorzystane do wyrażenia siebie.”

Pier Paolo Pasolini (1922–1975) włoski pisarz, poeta i reżyser filmowy

Źródło: webesteem magazine http://art.webesteem.pl/14/pasolini.php

O życiu, Sens

„Nagle sen inny cichy mnie ogarnął: Po śmierci – na skrzydłach Anioła Stróża. Wzbiłam się w niebo, ponad ziemię marną, by w piękność wpatrywać się Bożą.”

Maria Teresa Ledóchowska (1863–1922) błogosławiona polska misjonarka, urodzona i wychowana w Austrii

fragment wiersza z 1872 Marii Teresy Ledóchowskiej Mój sen.
Źródło: o. Joachim Roman Bar, ks. Adam Nowak, Polscy święci. Błogosławiona Maria Teresa Ledóchowska, t. 6, op. cit., s. 219.

O aniołach, O snach

Cytaty o śmierci strona 11

Pokrewne tematy

Cytaty o śmierci
strona 11