Thomas Carlyle cytaty

Thomas Carlyle Fotografia
13  0

Thomas Carlyle

Data urodzenia: 4. Grudzień 1795
Data zgonu: 5. Luty 1881
Natępne imiona:Томас Карлайл

Reklama

Thomas Carlyle , szkocki pisarz społeczny, historyk i filozof historii, propagator i współtwórca specyficznej historiozofii zwanej heroizmem. Bardzo wpływowy w czasach wiktoriańskich, oddziałał też szeroko na myśl prawicową.

Poślubił Jane Baillie Welsh , od r. 1865 był rektorem uniwersytetu w Edynburgu. Rewolucyjnym i zgorzkniałym nastrojom epoki Byrona przeciwstawił ewangelię wypełniania swego obowiązku, opowiadając się za reformami społecznymi i organizacją pracy. Niwelacyjnej sile tendencji demokratycznych przeciwstawił kult herosów. W walce przeciwko mechanicznemu poglądowi na świat, uwielbieniu większości i utylitaryzmowi wysuwał jako istotną treść życia rozwój najwyższych, ponadindywidualnych wartości człowieka. W społeczeństwie i państwie ci tylko rządzić powinni, którzy czują w sobie przemożny pęd do władzy. Carlyle jednak powodzenie woli zmierzającej do potęgi utożsamiał z jej usprawiedliwieniem, brał je za dowód idealizmu zwróconego stale ku celom ponad osobowym, i w tym leży słabość i niebezpieczeństwo jego nauki, wywodzącej się ze szkockiego purytanizmu i idealizmu niemieckiego. Politycznie odegrał dużą rolę jako teoretyk imperializmu, podejmujący ideę misji dziejowej narodu angielskiego, która objąć ma świat cały. Z pism Carlyle wymienić należy przede wszystkim rozważania filozoficzno-historyczne „Bohaterowie. Cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterstwa w historii” , dzieła o rewolucji francuskiej, o Fryderyku II. pruskim. Jego „Sartora Resartusa, życie i zdania Pana Teufelsdröckha” przeł. Sygurd Wiśniowski .

Pod wpływem fascynacji niemieckim romantyzmem porzucił kalwinizm. Jego dług wobec filozofii romantycznej widoczny jest w tłumaczeniu Lat nauki Wilhelma Meistra Goethego i książce Life of Schiller. Z romantyzmu Carlyle czerpie przede wszystkim daleko posunięty indywidualizm .

Podstawowym tematem myśli Carlyle'a jest heros, jednostka wybitna, górująca nad masami siłą aktywności życiowej, przede wszystkim moralnej. W podkreśleniu właśnie przewagi moralnej a nie np. intelektualnej herosa widoczny jest wpływ purytanizmu. Mimo to Carlyle antycypuje antropologię Nietzschego.

Germanofil. Zagorzały miłośnik Fryderyka Wielkiego, a także autor jego historii .

Wydaje się, że specyficzna maniera jego umysłowości wywarła znaczny wpływ na formy współczesnej kultury masowej, np. powieść fantasy czy kino akcji. Jego wpływ na myśl prawicową to przede wszystkim widoczny w niej opór wobec myśli Karola Marksa, że byt określa świadomość, jako że heros Carlyle'a może i musi walczyć z naporem generowanych przez naturę i poddany jej motłoch treści, w heroistycznym języku określanych jako potwory.

Stąd historiozofia Carlyle'a nie uznaje żadnych praw dziejowych, w szczególności deterministycznych praw ekonomii, a historię przedstawia na płaszczyślie kosmologicznej jako sekwencję powtarzalnych walk wybitnych jednostek ze złem .

Zobacz też: heroizm, elitaryzm, filozofia historii, antydemokratyzm, kontrrewolucja.

Podobni autorzy

Alexander Bain Fotografia
Alexander Bain
szkocki filozof i pedagog
Jan Duns Szkot Fotografia
Jan Duns Szkot
szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony
Alan Cumming Fotografia
Alan Cumming
szkocki aktor, reżyser i scenarzysta
Ali Smith Fotografia
Ali Smith
szkocka pisarka, dramaturg, dziennikarka i wykładowca ak...
John Buchan, 1. baron Tweedsmuir Fotografia
John Buchan, 1. baron Tweedsmuir
szkocki pisarz i polityk

Cytaty Thomas Carlyle

Reklama

„Kapitanowie przemysłu.“

— Thomas Carlyle
Źródło: Przeszłość i teraźniejszość (ang. Past and Present) 4, 4

Reklama
Reklama

„First get your man; all is got: he can learn to do all things, from making boots, to decreeing judgments, governing communities; and will do them like a man.“

— Thomas Carlyle
Context: In all cases, therefore, we will agree with the judicious Mrs. Glass: 'First catch your hare!' First get your man; all is got: he can learn to do all things, from making boots, to decreeing judgments, governing communities; and will do them like a man.

„For myself, I feel that there is actually a kind of sacredness in the fact of such a man being sent into this Earth.“

— Thomas Carlyle
Context: is it not a right glorious thing, and set of things, this that Shakspeare has brought us? For myself, I feel that there is actually a kind of sacredness in the fact of such a man being sent into this Earth.

„Man is a tool-using animal...Without tools he is nothing, with tools he is all.“

— Thomas Carlyle
Context: Man is a tool-using animal... Without tools he is nothing, with tools he is all. Bk. I, ch. 5.

Natępna
Dzisiejsze rocznice
Kurt Cobain Fotografia
Kurt Cobain53
amerykański muzyk rockowy, wokalista, gitarzysta 1967 - 1994
Alexander Haig Fotografia
Alexander Haig2
generał amerykański, naczelny dowódca Połączonych Sił Zb... 1924 - 2010
Następne dziesiejsze rocznice
Podobni autorzy
Alexander Bain Fotografia
Alexander Bain
szkocki filozof i pedagog
Jan Duns Szkot Fotografia
Jan Duns Szkot
szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony
Alan Cumming Fotografia
Alan Cumming
szkocki aktor, reżyser i scenarzysta