Thomas Carlyle cytaty

Thomas Carlyle Fotografia
13  0

Thomas Carlyle

Data urodzenia: 4. Grudzień 1795
Data zgonu: 5. Luty 1881
Natępne imiona:Томас Карлайл

Reklama

Thomas Carlyle , szkocki pisarz społeczny, historyk i filozof historii, propagator i współtwórca specyficznej historiozofii zwanej heroizmem. Bardzo wpływowy w czasach wiktoriańskich, oddziałał też szeroko na myśl prawicową.

Poślubił Jane Baillie Welsh , od r. 1865 był rektorem uniwersytetu w Edynburgu. Rewolucyjnym i zgorzkniałym nastrojom epoki Byrona przeciwstawił ewangelię wypełniania swego obowiązku, opowiadając się za reformami społecznymi i organizacją pracy. Niwelacyjnej sile tendencji demokratycznych przeciwstawił kult herosów. W walce przeciwko mechanicznemu poglądowi na świat, uwielbieniu większości i utylitaryzmowi wysuwał jako istotną treść życia rozwój najwyższych, ponadindywidualnych wartości człowieka. W społeczeństwie i państwie ci tylko rządzić powinni, którzy czują w sobie przemożny pęd do władzy. Carlyle jednak powodzenie woli zmierzającej do potęgi utożsamiał z jej usprawiedliwieniem, brał je za dowód idealizmu zwróconego stale ku celom ponad osobowym, i w tym leży słabość i niebezpieczeństwo jego nauki, wywodzącej się ze szkockiego purytanizmu i idealizmu niemieckiego. Politycznie odegrał dużą rolę jako teoretyk imperializmu, podejmujący ideę misji dziejowej narodu angielskiego, która objąć ma świat cały. Z pism Carlyle wymienić należy przede wszystkim rozważania filozoficzno-historyczne „Bohaterowie. Cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterstwa w historii” , dzieła o rewolucji francuskiej, o Fryderyku II. pruskim. Jego „Sartora Resartusa, życie i zdania Pana Teufelsdröckha” przeł. Sygurd Wiśniowski .

Pod wpływem fascynacji niemieckim romantyzmem porzucił kalwinizm. Jego dług wobec filozofii romantycznej widoczny jest w tłumaczeniu Lat nauki Wilhelma Meistra Goethego i książce Life of Schiller. Z romantyzmu Carlyle czerpie przede wszystkim daleko posunięty indywidualizm .

Podstawowym tematem myśli Carlyle'a jest heros, jednostka wybitna, górująca nad masami siłą aktywności życiowej, przede wszystkim moralnej. W podkreśleniu właśnie przewagi moralnej a nie np. intelektualnej herosa widoczny jest wpływ purytanizmu. Mimo to Carlyle antycypuje antropologię Nietzschego.

Germanofil. Zagorzały miłośnik Fryderyka Wielkiego, a także autor jego historii .

Wydaje się, że specyficzna maniera jego umysłowości wywarła znaczny wpływ na formy współczesnej kultury masowej, np. powieść fantasy czy kino akcji. Jego wpływ na myśl prawicową to przede wszystkim widoczny w niej opór wobec myśli Karola Marksa, że byt określa świadomość, jako że heros Carlyle'a może i musi walczyć z naporem generowanych przez naturę i poddany jej motłoch treści, w heroistycznym języku określanych jako potwory.

Stąd historiozofia Carlyle'a nie uznaje żadnych praw dziejowych, w szczególności deterministycznych praw ekonomii, a historię przedstawia na płaszczyślie kosmologicznej jako sekwencję powtarzalnych walk wybitnych jednostek ze złem .

Zobacz też: heroizm, elitaryzm, filozofia historii, antydemokratyzm, kontrrewolucja.

Cytaty Thomas Carlyle

Reklama

„Kapitanowie przemysłu.“

— Thomas Carlyle
Źródło: Przeszłość i teraźniejszość (ang. Past and Present) 4, 4

Reklama
Reklama

„First get your man; all is got: he can learn to do all things, from making boots, to decreeing judgments, governing communities; and will do them like a man.“

— Thomas Carlyle
Context: In all cases, therefore, we will agree with the judicious Mrs. Glass: 'First catch your hare!' First get your man; all is got: he can learn to do all things, from making boots, to decreeing judgments, governing communities; and will do them like a man.

„For myself, I feel that there is actually a kind of sacredness in the fact of such a man being sent into this Earth.“

— Thomas Carlyle
Context: is it not a right glorious thing, and set of things, this that Shakspeare has brought us? For myself, I feel that there is actually a kind of sacredness in the fact of such a man being sent into this Earth.

„Man is a tool-using animal...Without tools he is nothing, with tools he is all.“

— Thomas Carlyle
Context: Man is a tool-using animal... Without tools he is nothing, with tools he is all. Bk. I, ch. 5.

Natępna
Dzisiejsze rocznice
Maurice Wilkins Fotografia
Maurice Wilkins
biochemik brytyjski, noblista 1916 - 2004
Mirosław Baka Fotografia
Mirosław Baka10
polski aktor 1963
Glenn Miller Fotografia
Glenn Miller2
amerykański muzyk jazzowy, puzonista, lider big bandu 1904 - 1944
Licio Gelli Fotografia
Licio Gelli
1919 - 2015
Następnych dzisiejszych rocznic
Podobni autorzy
Jan Duns Szkot Fotografia
Jan Duns Szkot
szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony
Alexander McCall Smith Fotografia
Alexander McCall Smith1
pisarz Zimbabwe
Alistair MacLean15
pisarz szkocki
Robert Louis Stevenson Fotografia
Robert Louis Stevenson11
pisarz szkocki
David Hume Fotografia
David Hume20
brytyjski filozof, pisarz i historyk
Archibald Joseph Cronin Fotografia
Archibald Joseph Cronin2
pisarz angielski