Thomas Carlyle cytaty

Thomas Carlyle Fotografia
13  0

Thomas Carlyle

Data urodzenia: 4. Grudzień 1795
Data zgonu: 5. Luty 1881
Natępne imiona:Томас Карлайл

Reklama

Thomas Carlyle , szkocki pisarz społeczny, historyk i filozof historii, propagator i współtwórca specyficznej historiozofii zwanej heroizmem. Bardzo wpływowy w czasach wiktoriańskich, oddziałał też szeroko na myśl prawicową.

Poślubił Jane Baillie Welsh , od r. 1865 był rektorem uniwersytetu w Edynburgu. Rewolucyjnym i zgorzkniałym nastrojom epoki Byrona przeciwstawił ewangelię wypełniania swego obowiązku, opowiadając się za reformami społecznymi i organizacją pracy. Niwelacyjnej sile tendencji demokratycznych przeciwstawił kult herosów. W walce przeciwko mechanicznemu poglądowi na świat, uwielbieniu większości i utylitaryzmowi wysuwał jako istotną treść życia rozwój najwyższych, ponadindywidualnych wartości człowieka. W społeczeństwie i państwie ci tylko rządzić powinni, którzy czują w sobie przemożny pęd do władzy. Carlyle jednak powodzenie woli zmierzającej do potęgi utożsamiał z jej usprawiedliwieniem, brał je za dowód idealizmu zwróconego stale ku celom ponad osobowym, i w tym leży słabość i niebezpieczeństwo jego nauki, wywodzącej się ze szkockiego purytanizmu i idealizmu niemieckiego. Politycznie odegrał dużą rolę jako teoretyk imperializmu, podejmujący ideę misji dziejowej narodu angielskiego, która objąć ma świat cały. Z pism Carlyle wymienić należy przede wszystkim rozważania filozoficzno-historyczne „Bohaterowie. Cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterstwa w historii” , dzieła o rewolucji francuskiej, o Fryderyku II. pruskim. Jego „Sartora Resartusa, życie i zdania Pana Teufelsdröckha” przeł. Sygurd Wiśniowski .

Pod wpływem fascynacji niemieckim romantyzmem porzucił kalwinizm. Jego dług wobec filozofii romantycznej widoczny jest w tłumaczeniu Lat nauki Wilhelma Meistra Goethego i książce Life of Schiller. Z romantyzmu Carlyle czerpie przede wszystkim daleko posunięty indywidualizm .

Podstawowym tematem myśli Carlyle'a jest heros, jednostka wybitna, górująca nad masami siłą aktywności życiowej, przede wszystkim moralnej. W podkreśleniu właśnie przewagi moralnej a nie np. intelektualnej herosa widoczny jest wpływ purytanizmu. Mimo to Carlyle antycypuje antropologię Nietzschego.

Germanofil. Zagorzały miłośnik Fryderyka Wielkiego, a także autor jego historii .

Wydaje się, że specyficzna maniera jego umysłowości wywarła znaczny wpływ na formy współczesnej kultury masowej, np. powieść fantasy czy kino akcji. Jego wpływ na myśl prawicową to przede wszystkim widoczny w niej opór wobec myśli Karola Marksa, że byt określa świadomość, jako że heros Carlyle'a może i musi walczyć z naporem generowanych przez naturę i poddany jej motłoch treści, w heroistycznym języku określanych jako potwory.

Stąd historiozofia Carlyle'a nie uznaje żadnych praw dziejowych, w szczególności deterministycznych praw ekonomii, a historię przedstawia na płaszczyślie kosmologicznej jako sekwencję powtarzalnych walk wybitnych jednostek ze złem .

Zobacz też: heroizm, elitaryzm, filozofia historii, antydemokratyzm, kontrrewolucja.

Podobni autorzy

Alexander Bain Fotografia
Alexander Bain
szkocki filozof i pedagog
Jan Duns Szkot Fotografia
Jan Duns Szkot
szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony
Alan Cumming Fotografia
Alan Cumming
szkocki aktor, reżyser i scenarzysta
Ali Smith Fotografia
Ali Smith
szkocka pisarka, dramaturg, dziennikarka i wykładowca ak...
John Buchan, 1. baron Tweedsmuir Fotografia
John Buchan, 1. baron Tweedsmuir
szkocki pisarz i polityk

Cytaty Thomas Carlyle

Reklama
Reklama

„Kapitanowie przemysłu.“

— Thomas Carlyle
Źródło: Przeszłość i teraźniejszość (ang. Past and Present) 4, 4

Reklama

„I never heard tell of any clever man that came out of entirely stupid people. If you look around the families of your acquaintance, you will see such cases in all directions. I know that it has been the case in mine.“

— Thomas Carlyle
Context: I began gradually to perceive this immense fact, which I really advise every one of you who read history to look out for and read for—if he has not found it—it was that the kings of England all the way from the Norman Conquest down to the times of Charles I. had appointed, so far as they knew, those who deserved to be appointed, peers. They were all Royal men, with minds full of justice and valour and humanity, and all kinds of qualities that are good for men to have who ought to rule over others. Then their genealogy was remarkable—and there is a great deal more in genealogies than is generally believed at present. I never heard tell of any clever man that came out of entirely stupid people. If you look around the families of your acquaintance, you will see such cases in all directions. I know that it has been the case in mine. I can trace the father, and the son, and the grandson, and the family stamp is quite distinctly legible upon each of them, so that it goes for a great deal—the hereditary principle in Government as in other things; and it must be recognised so soon as there is any fixity in things.

„Human Intellect, if you consider it well, is the exact summary of Human Worth; and the essence of all worth-ships and worships is reverence for that same.“

— Thomas Carlyle
Context: a man of Intellect, of real and not sham Intellect, is by the nature of him likewise inevitably a man of nobleness, a man of courage, rectitude, pious strength; who, even because he is and has been loyal to the Laws of this Universe, is initiated into discernment of the same; to this hour a Missioned of Heaven; whom if men follow, it will be well with them; whom if men do not follow, it will not be well. Human Intellect, if you consider it well, is the exact summary of Human Worth; and the essence of all worth-ships and worships is reverence for that same.

„Have true reverence, and what indeed is inseparable therefrom, reverence the right man, all is well; have sham-reverence, and what also follows, greet with it the wrong man, then all is ill, and there is nothing.“

— Thomas Carlyle
Context: The manner of men's Hero-worship, verily it is the innermost fact of their existence, and determines all the rest,—at public hustings, in private drawing-rooms, in church, in market, and wherever else. Have true reverence, and what indeed is inseparable therefrom, reverence the right man, all is well; have sham-reverence, and what also follows, greet with it the wrong man, then all is ill, and there is nothing.

Natępna
Dzisiejsze rocznice
Donald Tusk Fotografia
Donald Tusk134
polski polityk 1957
Emilio Segrè Fotografia
Emilio Segrè
fizyk amerykański pochodzenia włoskiego, noblista 1905 - 1989
Karl Hess Fotografia
Karl Hess1
filozof amerykański, działacz polityczny 1923 - 1994
Następne dziesiejsze rocznice
Podobni autorzy
Alexander Bain Fotografia
Alexander Bain
szkocki filozof i pedagog
Jan Duns Szkot Fotografia
Jan Duns Szkot
szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony
Alan Cumming Fotografia
Alan Cumming
szkocki aktor, reżyser i scenarzysta