Antonio Labriola cytaty

Antonio Labriola Fotografia
2  0

Antonio Labriola

Data urodzenia: 2. Lipiec 1843
Data zgonu: 12. Luty 1904
Natępne imiona: Labriola

Reklama

Antonio Labriola – filozof, teoretyk marksizmu, działacz włoskiego ruchu robotniczego.

Labriola kształcił się w Neapolu w środowisku heglistów, którym przewodził Bertrando Spaventa; ślady wpływu heglizmu nosi pierwsza jego rozprawa filozoficzna Contro il "ritorno a Kant" propugnato da Eduardo Zeller , w której Labriola kwalifikował dialektykę G.W.F. Hegla jako najwyższe dotąd osiągnięcie myśli filozoficznej. Obok Hegla autorytetem dla młodego Labrioli był Baruch de Spinoza, który "ujmuje człowieka jedynie jako moc naturalną" i problem wolności rozstrzyga nie wychodząc "poza rozważanie rzeczy z punktu widzenia przyczynowości"; świadectwem jest studium Pochodzenie i natura afektów w "Etyce" Spinozy . Tę podwójną inspirację heglowsko-spinozjańską dostrzec można w kolejnej rozprawie Doktryna Sokratesa według Ksenofonta, Platona i Arystotelesa , gdzie Labriola po heglowsku widział w Sokratesie przykład tragicznego losu wielkiego człowieka, a zarazem dostrzegał w jego życiu realizację spinozjańskiego ideału życia wolnego, to znaczy podporządkowanego powinnościom określonym przez samowiedzę.

Rozprawa o Sokratesie kończy w biografii Labrioli okres zwany "heglowskim"; po 1870 roku zaczyna się tzw. faza "herbartowska". Johann Friedrich Herbart choć wyparł wpływ Hegla, to jednak nie Spinozy: Studia z lat 70. O wolności moralnej , Moralność i religia oraz O nauczaniu historii świadczą, że z opracowanej przez Herbarta metody introspekcji psychologicznej Labriola korzystał po to, by w zmodyfikowany sposób ponownie podjąć spinozjański problem wolności. Nie negując bowiem tezy o determinacji aktów woli , Labriola znajdował źródło wolności w przysługującej człowiekowi zdolności sądzenia zarówno determinant, jak i samej woli; traktując tę zdolność jako wyróżnik ludzkiej natury, budował na tej podstawie szeroki program pedagogiki społecznej.

Po 1876 roku Labriola, dotąd sympatyzujący z politycznym programem umiarkowanych liberałów , zbliżył się do stronnictwa radykalnych demokratów i współpracował z nim coraz ściślej. Zarazem prowadził ożywioną działalność pedagogiczną, wykładając na Uniwersytecie Rzymskim filozofię i teorię prawa, kierując przez parę lat placówką metodyczną dokształcającą nauczycieli pod nazwą Muzeum Oświaty i Wychowania, opracowując dla władz szkolnych ekspertyzy dotyczące systemów szkolnych różnych krajów itd. W pracy naukowej Labriola interesował się wówczas psychologią społeczną uprawianą przez herbartystów oraz antropologią kulturową . Pod wpływem tych inspiracji Labriola w studiach teoretycznych: O pojęciu wolności oraz Zagadnienia filozofii historii porzucił punkt widzenia psychologii indywidualnej i przekonany, że "najważniejszymi aspektami życia ludzkiego są fakty wynikające ze współżycia ludzkiego", podjął, zwłaszcza w drugim z wymienionych szkiców, wnikliwą refleksję dotyczącą procesu rozwojowego, praw historycznych, postępu itd., przezwyciężając przy tym zarówno arbitralne konstrukcje historyczne Hegla, jak i uproszczony ewolucjonizm pozytywistów .

Lata 1887-1892 były okresem najżywszego uczestnictwa Labrioli w życiu politycznym. Przeszedł wtedy do obozu socjalistów. O zmianie postawy świadczy zwłaszcza artykuł Proletariat i radykałowie . Nie przerywając pracy dydaktycznej na uniwersytecie, Labriola brał udział w antyrządowych kampaniach prasowych, bronił bezrobotnych robotników w czasie "kryzysu budowlanego", organizował pierwsze we Włoszech manifestacje 1-majowe. Nawiązał kontakt z przywódcami socjaldemokracji europejskiej, żywo korespondował z Fryderykiem Engelsem.

Po 1892 roku Labriola poświęcił się ponownie pracy teoretycznej; główne swoje zadanie widział w rozwijaniu i propagowaniu we Włoszech filozofii marksistowskiej. Przygotowaniem do tej pracy były wykłady uniwersyteckie, w których Labriola wyjaśniał genezę socjalizmu naukowego i analizował teorię marksizmu. Efektem tych przemyśleń były trzy studia, dzięki którym Labriola zajął trwałe miejsce w dziejach marksistowskiej myśli filozoficznej: Ku upamiętnieniu Manifestu Komunistycznego , O materializmie historycznym oraz Z rozmów o socjalizmie i filozofii .

W studiach tych Labriola przedstawiał materializm historyczny jako "filozofię niezależną i oryginalną" , w pełni uprawnioną do tego, by być teoretyczną podstawą strategii praktycznych działań na rzecz socjalizmu. Wyprowadzając wnioski z gruntownej i wnikliwej analizy myśli Marksa i Engelsa Labriola rozwijał wizję dziejów, zgodnie z którą działanie obiektywnych praw, korzeniami sięgających ekonomiki, spaja wewnętrznie wszystkie formy ludzkiej aktywności i nadaje ruchowi historii wspólny, w ostatecznym wyniku postępowy kierunek, wiodący ku coraz wyższym stadiom rozwoju społecznego. Konsekwentnie broniąc zasady determinizmu i w znakomitych, błyskotliwych analizach dowodząc historycznego charakteru zjawisk kulturowych , Labriola zarazem energicznie walczył z uproszczoną, "ekonomiczną" wykładnią związków kultury z życiem społecznym i podkreślał doniosłą rolę świadomości w dziejach ludzkich.

Po 1897 roku Labriola prowadził wielostronną polemikę z rzecznikami rewizjonizmu: Georges Sorelem, Eduardem Bernsteinem, Tomášem Masarykiem i innymi, występując z ostrą krytyką głoszonej przez nich tezy o "kryzysie marksizmu". W ostatnich latach życia Labriola podjął ambitną próbę opracowania diagnozy "współczesnej oceny świata cywilizowanego". Choroba wytrąciła mu pióro z ręki, zanim to studium ukończył; przygotowane przezeń fragmenty i materiały zestawił i opublikował pośmiertnie Luigi Dal Pane w tomie pt. Na przełomie dwóch wieków .

Dyskusja nad kwestią odzyskania niepodległości przez Polskę w połowie lat dziewięćdziesiątych XIX wieku weszła na forum międzynarodowego ruchu socjalistycznego. W tych polemikach wziął udział również A. Labriola. Tematyką polską zainteresował się nie przypadkowo, ponieważ należał do tej grupy ówczesnych działaczy międzynarodowego ruchu socjalistycznego, którzy nie wahali się manifestować przekonania o konieczności walki o niepodległą Polskę. A ponadto uznawał, że zaangażowanie się w kwestii polskiej było próbą wyrażenia wdzięczności za udział Polaków w procesie jednoczenia Włoch. To właśnie jeden z nich, Teodor Tripplin, nauczył go w 1867 r. języka polskiego .

Cytaty Antonio Labriola

Dzisiejsze rocznice
Jack Welch Fotografia
Jack Welch3
przedsiębiorca amerykański 1935
Meg Ryan Fotografia
Meg Ryan2
aktorka amerykańska 1961
Krecia P.53
dziennikarka, tłumaczka 1934 - 2010
Erving Goffman Fotografia
Erving Goffman1
amerykański socjolog i pisarz 1922 - 1982
Następnych dzisiejszych rocznic
Podobni autorzy
Giorgio Agamben Fotografia
Giorgio Agamben11
włoski filozof
Giordano Bruno Fotografia
Giordano Bruno13
włoski astronom, naukowiec i filozof
Giovanni Pico della Mirandola Fotografia
Giovanni Pico della Mirandola4
włoski filozof, uczony i pisarz
 Galileusz Fotografia
Galileusz15
Włoski astronom, astrolog, fizyk i filozof, twórca podst...